Στην ορεινή ζώνη κοντά στα σύνορα Αλβανίας–Ελλάδας, εκεί όπου ο ασβεστόλιθος δημιουργεί ατμούς, οι επιστήμονες επιβεβαίωσαν μια ανακάλυψη που μοιάζει βγαλμένη από μυθιστόρημα: μια τεράστια υπόγεια θερμική λίμνη κρυμμένη στα σπλάχνα της Σπηλιάς Άτμος. Η λίμνη, που ονομάστηκε «Λίμνη Νευρώνας», εντοπίζεται περίπου 127 μέτρα κάτω από την επιφάνεια και θεωρείται πλέον η μεγαλύτερη υπόγεια θερμική λίμνη που έχει καταγραφεί.
Η χαρτογράφηση πραγματοποιήθηκε με συνδυασμό τεχνολογιών LiDAR και σόναρ, επιτρέποντας στους ερευνητές να αποτυπώσουν με ακρίβεια τις διαστάσεις της: περίπου 138 μέτρα μήκος και 42 μέτρα πλάτος, με όγκο νερού που ξεπερνά τα 8.300 κυβικά μέτρα. Πρόκειται για μια μάζα θερμού, πλούσιου σε μεταλλικά στοιχεία νερού, η οποία διατηρεί σταθερή θερμοκρασία κοντά στους 26°C.
Πέρα από το εντυπωσιακό μέγεθος, η λίμνη εντάσσεται σε ένα ιδιαίτερο γεωλογικό περιβάλλον. Η περιοχή χαρακτηρίζεται από φαινόμενα «σπηλαιογένεσης θειικού οξέος» — μια διαδικασία κατά την οποία νερά πλούσια σε υδρόθειο αντιδρούν με το οξυγόνο, σχηματίζοντας θειικό οξύ που διαβρώνει τον ασβεστόλιθο και δημιουργεί μεγάλους υπόγειους θαλάμους. Μετρήσεις στο εσωτερικό των σπηλαίων κατέγραψαν συγκεντρώσεις υδρόθειου στον αέρα και θερμοκρασίες που αντανακλούν τη συνεχιζόμενη υδροθερμική δραστηριότητα.
Ένα από τα πιο απρόσμενα ευρήματα αφορά τη δυναμική του υπόγειου υδροσυστήματος. Πειράματα ιχνηθέτησης με χρωστικές ουσίες, που δημοσιεύθηκαν στο International Journal of Speleology, έδειξαν ότι τα νερά κινούνται με ταχύτητες που μπορούν να φτάσουν δεκάδες χιλιόμετρα την ημέρα. Το αποτέλεσμα ανατρέπει την παραδοσιακή εικόνα των «αργών» βαθιών υδάτων, υποδεικνύοντας ένα εξαιρετικά διασυνδεδεμένο καρστικό δίκτυο.
Η διαπίστωση αυτή έχει άμεσες περιβαλλοντικές προεκτάσεις. Σε τέτοιου τύπου συστήματα, επιδράσεις από την επιφάνεια — ρύπανση, αλλαγές χρήσεων γης, τεχνικά έργα — μπορούν να μεταφερθούν υπόγεια ταχύτερα από όσο θεωρούνταν μέχρι σήμερα. Δεν πρόκειται, επομένως, για ένα απομονωμένο φυσικό «θαύμα», αλλά για τμήμα ενός ευρύτερου, ευαίσθητου οικολογικού πλέγματος.
Οι θειούχες, θερμές σπηλιές της περιοχής φιλοξενούν επίσης ασυνήθιστα οικοσυστήματα. Μελέτες στο επιστημονικό περιοδικό Diversity περιγράφουν περιβάλλοντα όπου η ζωή δεν βασίζεται στο ηλιακό φως αλλά στη χημική ενέργεια, υποστηρίζοντας εξειδικευμένες κοινότητες οργανισμών. Οι ερευνητές τονίζουν ότι τέτοια δεδομένα αποτελούν κρίσιμη βάση για μελλοντικές στρατηγικές προστασίας.
Παράλληλα, η επιστημονική κοινότητα έχει ήδη επισημάνει πιθανούς κινδύνους για το σύστημα, από παρεμβάσεις στην ευρύτερη λεκάνη απορροής. Ακόμη και έργα εκτός αλβανικής επικράτειας θα μπορούσαν, μέσω των υπόγειων υδρολογικών συνδέσεων, να επηρεάσουν τη χημεία και τη σταθερότητα των σπηλαίων.
Η «Λίμνη Νευρώνας» υπενθυμίζει ότι μεγάλα τμήματα του φυσικού κόσμου παραμένουν αθέατα. Και ότι κάθε νέα ανακάλυψη στα βάθη της γης δεν αφορά μόνο τους ειδικούς, αλλά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε, διαχειριζόμαστε και προστατεύουμε το περιβάλλον που μοιραζόμαστε.
Ακολουθήστε το Tothemaonline.com στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Σε πλήρη κινητοποίηση βρίσκονται οι κρατικές υπηρεσίες για την αναχαίτιση του αφθώδους πυρετού, μετά την έκτακτη ευρεία σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε σήμερα. Προτεραιότητα η θωράκιση της επισιτιστικής αλυσίδας και η προστασία των κτηνοτρόφων.
