Κυπριακό: Από τα ΜΟΕ στο blame game - Ούτε στον αφθώδη πυρετό κοινή γραμμή

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, με επιστολή του προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, ζήτησε συνάντηση εντός Μαρτίου, επιδιώκοντας να δώσει ώθηση στη διαδικασία. Στο μήνυμά του ξεκαθαρίζει ότι ούτε οι επικείμενες πολιτικές εξελίξεις στο εσωτερικό ούτε οι αυξημένες ευρωπαϊκές υποχρεώσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας το πρώτο εξάμηνο του 2026 επηρεάζουν τη δέσμευση της Λευκωσίας για ουσιαστική πρόοδο.

Παράλληλα, επαναβεβαιώνει την προσήλωσή του στη συμφωνημένη βάση λύσης της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα, όπως καθορίζεται από τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, και δηλώνει έτοιμος για συμμετοχή σε νέα άτυπη διευρυμένη συνάντηση, με στόχο την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων από το σημείο όπου διακόπηκαν στο Κραν Μοντανά.

Σε δημόσιες δηλώσεις του μετά τη συνάντησή του με τον κατοχικό ηγέτη, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης ήταν σαφής: «Τα όποια ΜΟΕ πρέπει να μας φέρνουν πιο κοντά στο στόχο που είναι η επανέναρξη των συνομιλιών στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου». Τόνισε επίσης ότι κάποια Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης έχουν ήδη υλοποιηθεί, άλλα βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο διαβούλευσης, ενώ δεν απέφυγε να παραδεχτεί πως σε ορισμένα ζητήματα υπάρχουν δυσκολίες.

Από την πλευρά του, ο Τουφάν Ερχιουρμάν χαρακτήρισε τη συνάντηση «ανοιχτή και ειλικρινή», ωστόσο σε συνέντευξή του στην τουρκική εφημερίδα Hürriyet απέδωσε τη στασιμότητα στην ελληνοκυπριακή πλευρά, επικαλούμενος διαφωνίες γύρω από την πολιτική ισότητα, την αποτελεσματική συμμετοχή και την κατανομή εξουσίας και πόρων.

Το αποτέλεσμα είναι μια γνώριμη εικόνα: ρητορική υπέρ της συνέχισης του διαλόγου, αλλά ταυτόχρονα μετατόπιση ευθυνών. Το πιο απτό παράδειγμα αφορά τα οδοφράγματα. Η κάθε πλευρά επιμένει στις δικές της προτεραιότητες, χωρίς να επιτυγχάνεται συμφωνία ούτε σε ζητήματα που θα μπορούσαν να θεωρηθούν χαμηλής πολιτικής έντασης. Η διάνοιξη νέων σημείων διέλευσης, αντί να λειτουργεί ως γέφυρα, εξελίσσεται σε πεδίο αντιπαράθεσης.

Ακόμη πιο ενδεικτικό του κλίματος είναι το γεγονός ότι δεν κατέστη εφικτός ο συντονισμός ούτε σε τεχνικά ζητήματα όπως η αντιμετώπιση του αφθώδους πυρετού. Σε μια συγκυρία όπου η προστασία της δημόσιας υγείας και της αγροτικής οικονομίας θα μπορούσε να αποτελέσει πεδίο συνεργασίας, η απουσία κοινής προσέγγισης ενισχύει την εικόνα παράλληλων αφηγήσεων και περιορισμένης εμπιστοσύνης.

Στην ίδια γκρίζα ζώνη κινούνται και άλλα θέματα: η αξιοποίηση της σήμανσης ΠΟΠ για το χαλούμι από Τουρκοκύπριους παραγωγούς, οι μεικτοί γάμοι και τα ζητήματα ιθαγένειας, η αποναρκοθέτηση και η τοποθέτηση ηλιακών πάνελ στη νεκρή ζώνη. Πρόκειται για πεδία όπου θα μπορούσε να καλλιεργηθεί κλίμα συνεργασίας, αλλά προς το παρόν παραμένουν αντικείμενο δύσκολων διαβουλεύσεων.

 Η πρωτοβουλία για συνάντηση με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ και η επαναφορά του πλαισίου του Κραν Μοντανά δημιουργούν μια δυναμική. Το ερώτημα είναι αν αυτή η δυναμική θα μεταφραστεί σε ουσιαστικά βήματα ή αν θα εγκλωβιστεί ξανά σε έναν κύκλο δηλώσεων και αντεγκλήσεων. Γιατί όταν ούτε σε ζητήματα πρακτικής διαχείρισης κρίσεων, όπως ο αφθώδης πυρετός, δεν επιτυγχάνεται συνεννόηση, η απόσταση μέχρι τη μεγάλη πολιτική συμφωνία φαντάζει ακόμη μεγαλύτερη.