Σε αυτό το περιβάλλον, τρεις βασικές τάσεις ξεχωρίζουν:
Η αποδυνάμωση των παραδοσιακών μεγάλων κομμάτων.
Η κρίση ταυτότητας και συνοχής στον ενδιάμεσο χώρο,
Η γενικότερη απαξίωση του πολιτικού συστήματος από την κοινωνία.
Όλα αυτά συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα, που καθιστά το αποτέλεσμα των εκλογών εξαιρετικά δύσκολο να προβλεφθεί.
Για δεκαετίες, το πολιτικό σκηνικό της Κύπρου στηριζόταν σε δύο βασικούς πυλώνες, οι οποίοι εναλλάσσονταν στην κυριαρχία και καθόριζαν τις εξελίξεις. Σήμερα, όμως, και τα δύο μεγάλα κόμματα, ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ, εμφανίζονται αισθητά αποδυναμωμένα. Η εκλογική τους επιρροή, μειώνεται σταθερά, ενώ η ικανότητά τους να εμπνέουν και να συσπειρώνουν τους ψηφοφόρους τους-ειδικότερα στον ΔΗΣΥ- τίθεται υπό αμφισβήτηση.
Η φθορά αυτή, δεν είναι αποτέλεσμα μιας στιγμιαίας κρίσης, αλλά προϊόν συσσωρευμένων παραγόντων. Η μακρόχρονη άσκηση εξουσίας για τον ΔΗΣΥ, τα λάθη και οι παραλείψεις, οι εσωτερικές αντιπαραθέσεις, αλλά και η αδυναμία προσαρμογής στις νέες κοινωνικές και πολιτικές απαιτήσεις, στο ΑΚΕΛ κυρίως, έχουν αφήσει το αποτύπωμά τους. Το αποτέλεσμα είναι μια σταδιακή απομάκρυνση των πολιτών, οι οποίοι είτε στρέφονται σε μικρότερα κόμματα, είτε επιλέγουν την αποχή.
Ακόμη και η διατήρηση της πρώτης θέσης από ένα εκ των μεγάλων κομμάτων, δεν θα μπορεί να εκληφθεί ως πραγματική νίκη, εάν αυτή συνοδεύεται από χαμηλά ποσοστά. Μια τέτοια εξέλιξη, θα επιβεβαιώσει απλώς τη σχετική υπεροχή έναντι ενός εξίσου αποδυναμωμένου αντιπάλου, χωρίς να προσδίδει ουσιαστικό πολιτικό κύρος.
Αν υπάρχει ένας χώρος που συμπυκνώνει τις αντιφάσεις και τις δυσκολίες του σημερινού πολιτικού σκηνικού, αυτός είναι ο λεγόμενος ενδιάμεσος. Κάποτε αποτελούσε τον ρυθμιστή των εξελίξεων, με σημαντική εκλογική επιρροή και καθοριστικό ρόλο στις πολιτικές ισορροπίες. Σήμερα, όμως, παρουσιάζει εικόνα κατακερματισμού και αποδυνάμωσης.
Η αδυναμία συνεννόησης και συνεργασίας μεταξύ των κομμάτων του χώρου, υπήρξε διαχρονικό πρόβλημα. Προσωπικές φιλοδοξίες, ανταγωνισμοί και διαφωνίες για την ηγεσία, εμπόδισαν κάθε σοβαρή προσπάθεια ενοποίηση, ένα ζήτημα το οποίο πάει και έρχεται κατά καιρούς, χωρίς ωστόσο καμία θετική κατάληξη. Έτσι, αντί για έναν ισχυρό ενιαίο πόλο, προέκυψε ένα μωσαϊκό μικρότερων δυνάμεων, που συχνά αλληλοαναιρούνται.
Το αποτέλεσμα είναι ένας χώρος που, ενώ θεωρητικά θα μπορούσε να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο, στην πράξη δυσκολεύεται να επηρεάσει τις εξελίξεις. Οι ψηφοφόροι του, εμφανίζονται απογοητευμένοι, ενώ η μετακίνησή τους προς άλλες επιλογές είναι πλέον εμφανής.
Ένα από τα πιο ανησυχητικά στοιχεία της προεκλογικής περιόδου είναι τα χαμηλά ποσοστά συσπείρωσης που καταγράφονται σχεδόν σε όλα τα κόμματα. Η αδυναμία διατήρησης της εκλογικής βάσης, αποτελεί ένδειξη βαθύτερης κρίσης εμπιστοσύνης.
Οι ψηφοφόροι, δεν ταυτίζονται πλέον εύκολα με τα κόμματα, ούτε νιώθουν την ανάγκη να τα στηρίξουν σταθερά. Αντίθετα, εμφανίζονται πιο ευμετάβλητοι, πιο επιφυλακτικοί και συχνά πιο κριτικοί. Αυτό δημιουργεί ένα εξαιρετικά ασταθές εκλογικό περιβάλλον, όπου μικρές μετακινήσεις μπορούν να οδηγήσουν σε μεγάλες ανατροπές.
Η μάχη της συσπείρωσης αναδεικνύεται, συνεπώς, σε καθοριστικό παράγοντα για το τελικό αποτέλεσμα. Όποιο κόμμα καταφέρει να επαναπατρίσει μεγαλύτερο μέρος των ψηφοφόρων του, θα αποκτήσει σημαντικό πλεονέκτημα.
Πέρα από τις εξωτερικές προκλήσεις, τα κόμματα καλούνται να αντιμετωπίσουν και τα δικά τους εσωτερικά προβλήματα. Η εσωστρέφεια, που εκδηλώνεται με διαφωνίες, συγκρούσεις και υπόγειες αντιπαραθέσεις, λειτουργεί διαβρωτικά και αποδυναμώνει την εικόνα τους προς τα έξω.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η κατάσταση θυμίζει «ηρεμία πριν από την καταιγίδα». Οι εντάσεις μπορεί να μην εκδηλώνονται ανοιχτά κατά την προεκλογική περίοδο, όμως παραμένουν υπαρκτές και απειλούν να εκραγούν μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων. Το εκλογικό αποτέλεσμα, ειδικά αν είναι αρνητικό, μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για εξελίξεις που μέχρι σήμερα παραμένουν σε λανθάνουσα κατάσταση.
Η ανανέωση των ψηφοδελτίων και η ανάδειξη νέων προσώπων αποτελεί μια προσπάθεια αναζωογόνησης του πολιτικού σκηνικού. Ωστόσο, το ερώτημα παραμένει κατά πόσο αυτή η ανανέωση είναι ουσιαστική ή απλώς επιφανειακή.
Οι πολίτες δεν αρκούνται πλέον σε αλλαγές προσώπων, αλλά ζητούν αλλαγές πολιτικής, νοοτροπίας και πρακτικών. Η αξιοπιστία, η διαφάνεια και η αποτελεσματικότητα αποτελούν βασικά ζητούμενα. Χωρίς αυτά, καμία επικοινωνιακή στρατηγική δεν μπορεί να αποδώσει ουσιαστικά αποτελέσματα.
Ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας είναι η αποχή, η οποία τα τελευταία χρόνια καταγράφει υψηλά ποσοστά. Η αποστασιοποίηση των πολιτών από την εκλογική διαδικασία, αποτελεί σαφή ένδειξη απογοήτευσης και έλλειψης εμπιστοσύνης.
Η αντιμετώπιση της αποχής δεν είναι εύκολη υπόθεση. Απαιτεί ουσιαστικές αλλαγές, πειστικές προτάσεις και επανασύνδεση με τις ανάγκες της κοινωνίας. Διαφορετικά, ο κίνδυνος περαιτέρω αποδυνάμωσης της δημοκρατικής συμμετοχής είναι υπαρκτός.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, τα μικρότερα κόμματα επιχειρούν να εκμεταλλευτούν τις αδυναμίες των μεγαλύτερων. Προβάλλουν ως εναλλακτικές επιλογές και προσπαθούν να προσελκύσουν τους απογοητευμένους ψηφοφόρους.
Ωστόσο, και αυτά αντιμετωπίζουν τις δικές τους προκλήσεις. Η έλλειψη ισχυρών οργανωτικών δομών και η δυσκολία διατύπωσης σαφούς πολιτικού στίγματος, αποτελούν εμπόδια που δεν είναι εύκολο να ξεπεραστούν.
Παρά ταύτα, η παρουσία τους μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική, ιδιαίτερα σε ένα κατακερματισμένο πολιτικό σκηνικό, όπου ακόμη και μικρά ποσοστά, μπορούν να επηρεάσουν την κατανομή των εδρών.
Το αποτέλεσμα των εκλογών θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την πορεία του πολιτικού συστήματος τα επόμενα χρόνια. Τα πιθανά σενάρια είναι πολλά και ποικίλα.
Σε περίπτωση περαιτέρω αποδυνάμωσης των μεγάλων κομμάτων, ενδέχεται να ανοίξει ο δρόμος για νέες πολιτικές συνεργασίες και συμμαχίες. Αντίθετα, μια σχετική σταθεροποίηση, θα μπορούσε να επιβραδύνει τις αλλαγές, χωρίς όμως να αναιρεί τις υποκείμενες τάσεις.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον, παρουσιάζει και η τύχη του ενδιάμεσου χώρου. Θα καταφέρει να ανασυνταχθεί και να επανακτήσει ρόλο ή θα συνεχίσει την πορεία παρακμής; Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα εξαρτηθεί τόσο από το εκλογικό αποτέλεσμα όσο και από τις μετέπειτα πολιτικές εξελίξεις.
Οι επερχόμενες βουλευτικές εκλογές έχουν όλα τα χαρακτηριστικά μιας εκλογικής αναμέτρησης-ορόσημο. Δεν θα κρίνουν μόνο την κατανομή των εδρών, αλλά και τη φυσιογνωμία του πολιτικού συστήματος.
Η φθορά των μεγάλων κομμάτων, η κρίση του ενδιάμεσου χώρου, η χαμηλή συσπείρωση και η αυξανόμενη αποχή συνθέτουν μια εικόνα βαθιάς μετάβασης. Το παλιό φαίνεται να υποχωρεί, χωρίς όμως το νέο, να έχει ακόμη διαμορφωθεί πλήρως.
Σε αυτό το μεταβατικό στάδιο, το μόνο βέβαιο, είναι η αβεβαιότητα. Και ίσως αυτό να είναι το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο της εποχής: ένα πολιτικό σκηνικό σε διαρκή κίνηση, όπου τίποτα δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένο.
Οι κάλπες του Μαΐου δεν θα δώσουν απλώς απαντήσεις. Θα θέσουν και νέα ερωτήματα, τα οποία θα καθορίσουν την πορεία της χώρας, για τα επόμενα χρόνια, με ορίζοντα τις επόμενες προεδρικες του 2028.
Ακολουθήστε το Tothemaonline.com στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Την αισιοδοξία του για μετουσίωση της πολιτικής βούλησης της ελληνοκυπριακής πλευράς σε μια συγκεκριμένη πρωτοβουλία που θα φέρει αποτελέσματα στην προσπάθεια επανέναρξης των συνομιλιών για το Κυπριακό εξέφρασε την Κυριακή ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, σε δηλώσεις του μετά τη συμμετοχή του στον φιλανθρωπικό αγώνα δρόμου «Run for Autism», στην Αγία Νάπα.
