Οι τελικές συγκεντρώσεις κομμάτων και κινημάτων κατέδειξαν όχι μόνο τη μεγάλη πόλωση που επικρατεί, αλλά και τον έντονο εκνευρισμό που προκαλεί στα παραδοσιακά κόμματα η άνοδος νέων πολιτικών σχηματισμών και προσώπων, που διεκδικούν ρόλο στη νέα Βουλή.
Η προεκλογική ατζέντα πλέον δεν περιορίζεται σε οικονομία, κοινωνική πολιτική ή Κυπριακό. Η πραγματική σύγκρουση φαίνεται να αφορά το ίδιο το πολιτικό σύστημα, την αξιοπιστία των κομμάτων και την εμπιστοσύνη των πολιτών απέναντι στην πολιτική.
Η Πρόεδρος του ΔΗΣΥ Αννίτα Δημητρίου έδωσε ξεκάθαρα το στίγμα αυτής της αντιπαράθεσης. Στην ομιλία της στην τελική προεκλογική εκδήλωση της νεολαίας του κόμματος, επιχείρησε να παρουσιάσει τις εκλογές ως μια μάχη «αξιών» και πολιτικής σοβαρότητας απέναντι στον λαϊκισμό και την τοξικότητα.
«Σήμερα δυστυχώς η μάχη δεν είναι επί πολιτικών. Είναι μάχη αξιών. Είναι αν θα επικρατήσει το χάος ή ο ορθολογισμός», ανέφερε χαρακτηριστικά, ενώ από την άλλη πλευρά περιέγραψε ένα πολιτικό σκηνικό γεμάτο «τοξικότητα, κραυγές, fake news και διχασμό».
Οι αναφορές της μόνο τυχαίες δεν ήταν. Ο ΔΗΣΥ φαίνεται να επενδύει στρατηγικά στην εικόνα της θεσμικής σταθερότητας, προσπαθώντας να πείσει ότι η ψήφος διαμαρτυρίας μπορεί να οδηγήσει σε πολιτική αστάθεια και σε μια Βουλή χωρίς σοβαρότητα και συνοχή.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η φράση της ότι «κάποιοι προσπαθούν να μετατρέψουν τη νέα Βουλή σε reality show» και ότι «η πολιτική δεν είναι TikTok». Πίσω από αυτή τη ρητορική βρίσκεται η ανησυχία των παραδοσιακών κομμάτων για την αυξανόμενη επιρροή προσώπων που αξιοποιούν διαφορετικά μέσα επικοινωνίας και απευθύνονται κυρίως σε νεότερες ηλικίες και απογοητευμένους ψηφοφόρους.
Στο ίδιο περίπου πλαίσιο κινήθηκε και ο Πρόεδρος του ΔΗΚΟ Νικόλας Παπαδόπουλος, ο οποίος εμφανίστηκε ιδιαίτερα ενοχλημένος από τη γενικευμένη απαξίωση του πολιτικού συστήματος. Η ομιλία του την Κυριακή στην τελική προεκλογική εκδήλωση του ΔΗΚΟ, είχε έντονο αμυντικό χαρακτήρα, επιχειρώντας να υπερασπιστεί τη διαδρομή του κόμματός του απέναντι στο κλίμα ισοπέδωσης που –όπως θεωρεί– καλλιεργείται προεκλογικά.
Απαντώντας στο σύνθημα «τους είδαμε αυτούς, ας δοκιμάσουμε και τους άλλους», ο Νικόλας Παπαδόπουλος επιχείρησε να θυμίσει τον ρόλο που διαδραμάτισε το ΔΗΚΟ σε κρίσιμες στιγμές της σύγχρονης κυπριακής ιστορίας.
«Μας ρωτούν, εσείς τι κάνατε; Τίποτα απολύτως», είπε αρχικά με εμφανή ειρωνεία, πριν απαριθμήσει μια σειρά από πολιτικά και οικονομικά επιτεύγματα: από την αποκατάσταση της δημοκρατίας μετά το 1974 και την ανοικοδόμηση της χώρας μέχρι την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την έξοδο από το μνημόνιο.
Η συνεχής αναφορά του στη λέξη «ευθύνη» δεν ήταν τυχαία. Το ΔΗΚΟ προσπαθεί να απαντήσει στο αντισυστημικό ρεύμα προβάλλοντας την εμπειρία και τη συμμετοχή του στη διακυβέρνηση ως στοιχεία αξιοπιστίας. «Το ΔΗΚΟ δεν είναι κόμμα διαμαρτυρίας – το ΔΗΚΟ είναι κόμμα ευθύνης», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπερασπίζοντας παράλληλα και τη συμμετοχή του κόμματος στην κυβέρνηση Χριστοδουλίδη.
Στον αντίποδα, ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης επιχειρεί να εκφράσει την κοινωνική δυσαρέσκεια μέσα από ένα διαφορετικό πολιτικό αφήγημα. Ο πρώην Γενικός Ελεγκτής παρουσιάζει το Κίνημα Άλμα ως μια οργανωμένη μεταρρυθμιστική δύναμη που θέλει να αλλάξει το πολιτικό σύστημα χωρίς να οδηγήσει τη χώρα σε αποσταθεροποίηση.
«Το Άλμα πρέπει να γίνει η τρίτη ρυθμιστική δύναμη της νέας Βουλής», ανέφερε στην τελική συγκέντρωση του κινήματος, προσθέτοντας ότι «η τρίτη ρυθμιστική θέση δεν είναι αριθμός, είναι εργαλείο αλλαγής».
Η στρατηγική του Οδυσσέα Μιχαηλίδη φαίνεται να στοχεύει κυρίως στους ψηφοφόρους που ζητούν ριζικές αλλαγές στους θεσμούς, αλλά ταυτόχρονα απορρίπτουν τις πιο ακραίες εκδοχές αντισυστημικής πολιτικής. Δεν ήταν τυχαία η προσπάθειά του να ξεκαθαρίσει ότι στόχος δεν είναι «να διαλύσουμε ή να διακωμωδήσουμε το σύστημα», αλλά να το κάνουμε «να δουλεύει και να προσφέρει στους πολλούς».
Οι αναφορές του σε λογοδοσία, περιορισμό υπερεξουσιών, αξιοκρατία και αναδόμηση της δημόσιας υπηρεσίας δείχνουν ότι επιχειρεί να μετατρέψει την κοινωνική αγανάκτηση σε μεταρρυθμιστική πολιτική πρόταση.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, ο Φειδίας Παναγιώτου εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους πιο απρόβλεπτους παράγοντες αυτής της εκλογικής αναμέτρησης. Παρά την κριτική που δέχεται από τα παραδοσιακά κόμματα, συνεχίζει να καταγράφει απήχηση κυρίως σε νεότερους ψηφοφόρους και σε πολίτες που αισθάνονται αποξενωμένοι από το πολιτικό σύστημα.
Στην τελική εκδήλωση της «Άμεσης Δημοκρατίας», επέλεξε να μιλήσει για την ανάγκη μιας «Βουλής εθνικής ενότητας», στέλνοντας μήνυμα συνεργασίας και όχι σύγκρουσης.
«Πρέπει να φέρεις κάτι καινούργιο για να αλλάξεις το σύστημα. Δεν θέλουμε να καταστρέψουμε τα πράγματα, θα προτείνουμε κάτι καινούργιο για να βελτιωθούν τα πράγματα», ανέφερε, προσθέτοντας ότι στόχος είναι να συνεργαστούν «με όλα τα κόμματα και τον Πρόεδρο».
Η προσέγγισή του διαφοροποιείται αισθητά από την παραδοσιακή πολιτική αντιπαράθεση. Επενδύει λιγότερο στην ιδεολογική σύγκρουση και περισσότερο στην εικόνα μιας νέας πολιτικής κουλτούρας, κάτι που εξηγεί και γιατί προκαλεί ανησυχία στα μεγάλα κόμματα.
Η τελευταία εβδομάδα πριν από τις κάλπες αναμένεται ιδιαίτερα έντονη. Η πόλωση θα κορυφωθεί, οι προσωπικές αιχμές θα συνεχιστούν και το βασικό ερώτημα παραμένει ανοιχτό: θα επιλέξουν οι πολίτες τη σταθερότητα και την εμπειρία των παραδοσιακών κομμάτων ή θα ανοίξουν τον δρόμο σε μια νέα και πιο απρόβλεπτη πολιτική πραγματικότητα;
