Οι εκλογές αποτελούν την κορυφαία στιγμή της δημοκρατικής διαδικασίας. Πίσω όμως από τις κάλπες, τις συγκεντρώσεις και τα προεκλογικά συνθήματα, κρύβεται μια τεράστια οικονομική μηχανή που κινεί κόμματα, επιτελεία, διαφημιστικές καμπάνιες και κρατικούς μηχανισμούς.
Στην Κύπρο, το κόστος της ίδιας της εκλογικής διαδικασίας για το κράτος ανέρχεται περίπου στα 5,9 εκατομμύρια ευρώ, ποσό που — σύμφωνα με τον οικονομολόγο Γιάννη Τελώνη — παρέμεινε σχεδόν στα ίδια επίπεδα με πέρσι.
«Δεν υπήρξε σημαντική αύξηση. Φαίνεται ότι ο κρατικός μηχανισμός κατάφερε να το κρατήσει στα ίδια επίπεδα», σημειώνει, εξηγώντας πως το κόστος παραμένει υψηλό λόγω της στελέχωσης των εκλογικών κέντρων, της επιτήρησης και της γενικότερης οργάνωσης της διαδικασίας.
Όπως αναφέρει, «η μόνη ουσιαστική προοπτική μείωσης του κόστους θα μπορούσε να προκύψει μέσα από μια πιο εκτεταμένη ηλεκτρονική πλατφόρμα ψηφοφορίας, στα πρότυπα άλλων χωρών, κάτι που ωστόσο παραμένει μακρινό σενάριο για την κυπριακή πραγματικότητα»
Η πολιτική διαφήμιση «αλλάζει πίστα»
Αν παλαιότερα η πολιτική μάχη κρινόταν στις αφίσες, τις εφημερίδες και τα τηλεοπτικά πάνελ, σήμερα μεγάλο μέρος της μεταφέρεται στην οθόνη του κινητού.
Ο Γιάννης Τελώνης στις δηλώσεις του στο ThemaOnline, επισημαίνει ότι σημαντικό κομμάτι της πολιτικής διαφήμισης έχει πλέον μετατοπιστεί από τον έντυπο Τύπο και την τηλεόραση προς τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Facebook, Instagram, TikTok και YouTube αποτελούν πλέον βασικά εργαλεία πολιτικής προβολής, καθώς επιτρέπουν:
-στοχευμένη διαφήμιση,
-χαμηλότερο κόστος ανά προβολή,
-άμεση επικοινωνία με νεότερες ηλικίες,
-και συνεχή πολιτική παρουσία.
Η αλλαγή αυτή έγινε ιδιαίτερα αισθητή μετά την πολιτική επιτυχία του Φειδία Παναγιώτου, ο οποίος απέδειξε ότι η ισχυρή ψηφιακή παρουσία μπορεί να ανταγωνιστεί τα παραδοσιακά κομματικά δίκτυα.
«Κατάφερε να πετύχει αυτό που δεν κατάφεραν οι άλλοι με τους πατροπαράδοτους τρόπους», σημειώνει χαρακτηριστικά ο οικονομολόγος.
Πόσο κοστίζει μια σύγχρονη προεκλογική καμπάνια;
Μπορεί ο νόμος να θέτει ανώτατα όρια δαπανών, ωστόσο η πραγματικότητα της πολιτικής αγοράς είναι αρκετά διαφορετική.
Σύμφωνα με τη νομοθεσία στην Κύπρο, κάθε υποψήφιος μπορεί να δαπανήσει:
-έως €25.000 για την εκστρατεία του,
-και επιπλέον €5.000 για προσωπικά έξοδα.
Ωστόσο, όπως υποστηρίζει ο Γιάννης Τελώνης, «δεν τα τηρεί κανείς».
Και πράγματι, άνθρωποι του χώρου της πολιτικής επικοινωνίας αναφέρουν ότι μια ανταγωνιστική καμπάνια μπορεί εύκολα να ξεπεράσει κατά πολύ τα επίσημα όρια.
Ενδεικτικά κόστη προεκλογικής εκστρατείας:
- Παραγωγή επαγγελματικού τηλεοπτικού spot: €3.000 – €15.000
- Τηλεοπτική προβολή: δεκάδες χιλιάδες ευρώ
- Διαχείριση social media campaign: €2.000 – €10.000+
- Facebook και Instagram ads: από μερικές εκατοντάδες έως χιλιάδες ευρώ εβδομαδιαίως
- Billboards και υπαίθρια διαφήμιση: €500 – €3.000 ανά σημείο
- Δημοσκοπήσεις: €5.000 – €30.000
- Φυλλάδια, banners και έντυπο υλικό: αρκετές χιλιάδες ευρώ
- Πολιτικοί σύμβουλοι και επικοινωνιολόγοι: επιπλέον υψηλό κόστος
Σε αρκετές περιπτώσεις, ιδιαίτερα στα μεγάλα κόμματα, λειτουργούν ολόκληρα επαγγελματικά επιτελεία στρατηγικής επικοινωνίας, παραγωγής περιεχομένου και ανάλυσης δεδομένων ψηφοφόρων.
Το χρήμα ως πολιτικό πλεονέκτημα
Το μεγαλύτερο ερώτημα όμως δεν είναι μόνο πόσα ξοδεύονται, αλλά ποιος μπορεί να αντέξει να τα ξοδέψει.
«Ένα μεγάλο κόμμα μπορεί να έχει πλεονέκτημα λόγω της οικονομικής δύναμης», υπογραμμίζει ο Γιάννης Τελώνης.
Η οικονομική ανισότητα μεταφέρεται έτσι και στο πολιτικό πεδίο. Ένας υποψήφιος με περιορισμένους πόρους δύσκολα μπορεί να ανταγωνιστεί οργανωμένους κομματικούς μηχανισμούς με ισχυρή χρηματοδότηση, επαγγελματικές ομάδες επικοινωνίας και διαρκή προβολή.
Από την άλλη πλευρά, η άνοδος των social media φαίνεται να δημιουργεί και νέες ισορροπίες. Η δυνατότητα ενός προσώπου να αποκτήσει μεγάλη απήχηση μέσω ψηφιακού περιεχομένου μειώνει σε κάποιο βαθμό την εξάρτηση από τα παραδοσιακά, πανάκριβα μέσα προβολής.
Τελικά, πόσο κοστίζει μια ψήφος;
Η απάντηση δεν είναι απλή.
Στη σύγχρονη πολιτική πραγματικότητα, η ψήφος δεν αγοράζεται — επηρεάζεται όμως μέσα από μια πανάκριβη διαδικασία προβολής, επικοινωνίας και πολιτικού marketing.
Οι εκλογές δεν είναι πλέον μόνο πολιτική αντιπαράθεση ιδεών. Είναι ταυτόχρονα μια μάχη εικόνας, στρατηγικής και οικονομικής αντοχής.
Και όσο η πολιτική μεταφέρεται ολοένα περισσότερο στον ψηφιακό κόσμο, τόσο το ερώτημα για τα όρια ανάμεσα στη δημοκρατία, την επικοινωνία και την οικονομική ισχύ θα γίνεται ακόμη πιο επίκαιρο.
