Σφοδρή παρέμβαση Επιτρόπου: «Η εργαλειοποίηση παιδιών για πολιτικούς σκοπούς εγείρει σοβαρά ζητήματα»

Λίγες ημέρες πριν από τις Βουλευτικές Εκλογές 2026, δημόσια παρέμβαση έκανε η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, εκφράζοντας έντονο προβληματισμό για τη χρήση παιδιών σε βίντεο πολιτικών κομμάτων και προεκλογικών εκστρατειών που διακινούνται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Όπως επισημαίνει, η συμμετοχή των παιδιών στην κοινωνική και πολιτική ζωή είναι σημαντική, ωστόσο ξεκαθαρίζει πως άλλο πράγμα αποτελεί η ουσιαστική συμμετοχή και άλλο η χειραγώγηση ή «εργαλειοποίηση» τους για εξυπηρέτηση πολιτικών σκοπιμοτήτων ενηλίκων.

 

Αυτούσια η Τοποθέτηση της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού σε σχέση με τη χρησιμοποίηση παιδιών κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας:

Αναφέρομαι σε βίντεο που διαδίδονται στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, στα οποία χρησιμοποιούνται παιδιά για να προωθήσουν στόχους που έχουν τεθεί από συγκεκριμένα κόμματα, στο πλαίσιο της προεκλογικής εκστρατείας. Το θέμα είναι καθόλα σοβαρό και αφορά το διαχρονικό ζήτημα αυτής καθαυτής της χειραγώγησης των παιδιών με σκοπό την επίτευξη στόχων χάριν των ενηλίκων. Σε αυτό το πλαίσιο σημειώνω ότι, δεν είναι η πρώτη φορά που ο Θεσμός καλείται να τοποθετηθεί για το θέμα, ωστόσο όταν η χειραγώγηση επιτελείται από αρχηγούς κομμάτων ή υποψηφίους στο πλαίσιο προεκλογικής εκστρατείας, καθηκόντως οφείλω να τοποθετηθώ δημόσια.

Αρχικά, οφείλω να αναφέρω ότι, η συμμετοχή των παιδιών σε πολιτειακές δομές, δραστηριότητες, κοινωνικά, πολιτικά και πολιτιστικού χαρακτήρα γεγονότα, αλλά και την κοινωνία ευρύτερα είναι καθοριστικής σημασίας για την εφαρμογή του δικαιώματος του παιδιού στη συμμετοχή. Τούτο, επανατοποθετεί το παιδί ως υπεύθυνο πολίτη σε αντιδιαστολή με την παραδοσιακή αντίληψή του ως εν εξελίξει ενήλικα, παθητικό δέκτη, κενό δοχείο και υποκείμενο προστασίας χωρίς ικανότητα κριτικής σκέψης. Τα παιδιά έχουν επίγνωση της πολιτικής, κοινωνικής, οικονομικής κατάστασης και η προστασία ή απομάκρυνση τους από αυτά τα δρώμενα λειτουργεί εις βάρος της ολόπλευρης ανάπτυξής της προσωπικότητάς τους και εν τέλει του συμφέροντός τους. Το παιδί πρέπει να συμμετέχει ως ισότιμο μέλος στην κοινωνική ζωή με δικαίωμα να παρεμβαίνει και να συμμετέχει στο κοινωνικό γίγνεσθαι αναλόγως πάντοτε με την ηλικία και την ωριμότητά του.

Ωστόσο, υπάρχει διαφορά μεταξύ της ουσιαστικής συμμετοχής των παιδιών και της προσχηματικής συμμετοχής ή χειραγώγησής τους. Η ουσιαστική συμμετοχή προϋποθέτει την ελεύθερη έκφραση απόψεων, τον σεβασμό της προσωπικότητας και της ωριμότητας του παιδιού, καθώς και την απουσία οποιασδήποτε καθοδήγησης που

εξυπηρετεί αλλότριους σκοπούς. Αντίθετα, η χειραγώγηση συνίσταται στη χρήση των παιδιών ως μέσο για την προώθηση θέσεων ή επιδιώξεων ενηλίκων, χωρίς να διασφαλίζεται ότι κατανοούν, συναινούν ή επιλέγουν ελεύθερα τη συμμετοχή τους.

Ιδιαίτερα στο πλαίσιο προεκλογικών εκστρατειών, η εμπλοκή παιδιών οφείλει να γίνεται με εξαιρετική προσοχή, ώστε να αποφεύγεται η εργαλειοποίησή τους. Η δημόσια προβολή παιδιών σε βίντεο ή άλλες δράσεις που εξυπηρετούν κομματικές ή πολιτικές σκοπιμότητες εγείρει σοβαρά ζητήματα δεοντολογίας και ενδεχομένως παραβιάζει τα δικαιώματά τους, όπως αυτά κατοχυρώνονται από τη Σύμβαση, αλλά και την εθνική νομοθεσία.

Ως εκ τούτου, καλώ όλους τους εμπλεκόμενους να επιδείξουν τη δέουσα υπευθυνότητα και να απέχουν από πρακτικές που θίγουν την αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα των παιδιών ή τα χειραγωγούν για να επιτύχουν τους δικούς τους σκοπούς. Η δημοκρατική παιδεία και η ενεργός συμμετοχή των παιδιών μπορούν και πρέπει να καλλιεργούνται μέσα από διαδικασίες που ενισχύουν τη φωνή τους, όχι που την υποκαθιστούν. Μόνος τρόπος αντιμετώπισης τέτοιων φαινομένων επιτυγχάνεται με την καλλιέργεια μιας κουλτούρας και παιδείας όπως αυτή ορίζεται στην Σύμβαση, ώστε να επέλθουν έστω μακροπρόθεσμα, σημαντικές αλλαγές στις στάσεις, ιδιαίτερα όσων εμπλέκονται στην πολιτική ζωή. Μακροπρόθεσμα, αυτό θα βοηθήσει να δημιουργηθούν οι συνθήκες εκείνες που θα επιτρέψουν την ανάπτυξη ενός παραγωγικού δημόσιου διαλόγου για την πολιτική ζωή του τόπου από τα παιδιά και να αναδειχθούν νέες παιδοκεντρικές μέθοδοι εμπλοκής τους σε αυτή, χωρίς την προσπάθεια χαλιναγώγησης, φίμωσης ή «στρατολόγησης» τους, από οποιανδήποτε πολιτική παράταξη και όχι μόνο.

Τέλος, σημειώνω ότι ο Θεσμός θα συνεχίσει να παρακολουθεί στενά τέτοια φαινόμενα και, όπου κρίνεται αναγκαίο, θα παρεμβαίνει με γνώμονα πάντοτε την προάσπιση των δικαιωμάτων του παιδιού και την ενίσχυση μιας κουλτούρας σεβασμού προς αυτά.