Με μια εξακομματική σύνθεση, την εντυπωσιακή άνοδο του ΕΛΑΜ και την είσοδο νέων, αντισυμβατικών δυνάμεων όπως το Άλμα του Οδυσσέα Μιχαηλίδη και η Άμεση Δημοκρατία του Φειδία Παναγιώτου, τα παραδοσιακά μαθηματικά των συνεργασιών έχουν τιναχθεί στον αέρα. Καθώς διανύουμε τις ημέρες των μεγάλων πολιτικών ζυμώσεων, το βλέμμα όλων στρέφεται στην πρώτη Ολομέλεια της 4ης Ιουνίου, όπου θα κριθεί το δεύτερο τη τάξει αξίωμα της Δημοκρατίας.
Αυτή η εκλογή, ωστόσο, κουβαλά μια διπλή ιδιαιτερότητα. Από τη μία, οι πολιτικοί αρχηγοί καλούνται να διαχειριστούν ένα κατακερματισμένο κοινοβούλιο, και από την άλλη, για πρώτη φορά στην ιστορία, η διαδικασία θα διεξαχθεί με το ολοκαίνουργιο σύστημα εκλογής. Ο νέος κανονισμός έρχεται να βάλει τέλος στα ολονύχτια, σκοτεινά παζάρια των τριών γύρων, αφού πλέον, αν δεν βρεθεί η απόλυτη πλειοψηφία των 29 ψήφων στην αρχή, το παιχνίδι οδηγείται σε ένα ξεκάθαρο, τελικό ντέρμπι ανάμεσα στους δύο επικρατέστερους. Σε περίπτωση μάλιστα απόλυτης ισοψηφίας στο τέλος, ο κανονισμός προβλέπει μέχρι και δημόσια κλήρωση.
Για να καταλάβουμε όμως πώς φτάσαμε στο σήμερα και γιατί το πολιτικό παρασκήνιο της Κύπρου τρέμει τις ανατροπές, αξίζει να γυρίσουμε τον χρόνο πίσω. Η ιστορία της Προεδρίας της Βουλής είναι γεμάτη από συμμαχίες της 11ης ώρας, εσωκομματικές ανταρσίες και «καραμπόλες» που άφησαν άναυδους ακόμα και τους πιο έμπειρους αναλυτές.
1981: Το απόλυτο αδιέξοδο και η «συνταξιοδοτική» λύση
Η πρώτη μεγάλη εκλογική μάχη που εξελίχθηκε σε θρίλερ καταγράφηκε το 1981. Μετά τις εκλογές, ο Δημοκρατικός Συναγερμός και το ΑΚΕΛ ισοψηφούσαν έχοντας από 12 έδρες, το ΔΗΚΟ ακολουθούσε με 8 και η ΕΔΕΚ συμπλήρωνε το σκηνικό με 3 έδρες. Το ΑΚΕΛ επέλεξε να στηρίξει τον Γιώργο Λαδά του ΔΗΚΟ, ενώ ο ΔΗΣΥ, σε μια κίνηση στρατηγικής για να μπλοκάρει αυτή τη συνεργασία, έριξε το βάρος του στην υποψηφιότητα του Βάσου Λυσσαρίδη της ΕΔΕΚ.
Όταν έφτασε η ώρα της κρίσιμης τρίτης ψηφοφορίας, το αποτέλεσμα πάγωσε την αίθουσα, καθώς Λαδάς και Λυσσαρίδης έλαβαν από 17 ψήφους. Με το Σύνταγμα να μην προβλέπει λύση για μια τέτοια απόλυτη ισοψηφία, οι βουλευτές επιστράτευσαν μια πρωτότυπη πατέντα. Πρόεδρος της Βουλής ανακηρύχθηκε τελικά ο Γιώργος Λαδάς, όχι επειδή υπερίσχυσε πολιτικά, αλλά επειδή ήταν ο πρεσβύτερος εκ των δύο υποψηφίων.
1996: Η μεγάλη επιστροφή του «γιατρού»
Δεκαπέντε χρόνια αργότερα, το 1996, ο Βάσος Λυσσαρίδης πήρε την πολιτική του εκδίκηση σε μια συνεδρίαση που χαρακτηρίστηκε από έντονο παρασκήνιο και εσωκομματική ανταρσία. Ο ΔΗΣΥ και το ΔΗΚΟ είχαν έρθει σε επίσημη, γραπτή συμφωνία για να εκλέξουν κοινό υποψήφιο τον Αλέξη Γαλανό. Όλα έδειχναν προσυμφωνημένα, μέχρι που το ΑΚΕΛ έκανε μια αιφνιδιαστική κίνηση ματ, προτείνοντας τον ηγέτη της ΕΔΕΚ.
Το πραγματικό δράμα εκτυλίχθηκε κατά τη διάρκεια της ψηφοφορίας, όταν δύο κορυφαία στελέχη του ΔΗΚΟ, ο Τάσος Παπαδόπουλος και ο Ντίνος Μιχαηλίδης, αποφάσισαν να σπάσουν την κομματική γραμμή. Αρνούμενοι να ψηφίσουν τον Αλέξη Γαλανό, ένωσαν τις δυνάμεις τους με το ΑΚΕΛ και την ΕΔΕΚ. Ο «Γιατρός» εξελέγη θριαμβευτικά με 28 ψήφους στην τρίτη ψηφοφορία, αφήνοντας την ηγεσία της τότε συγκυβέρνησης σε κατάσταση σοκ.
2016: Ο Δημήτρης Συλλούρης και ο νόμος των μικρών κομμάτων
Αν υπάρχει μια εκλογή που απέδειξε ότι στην πολιτική δύο συν δύο δεν κάνουν πάντα τέσσερα, αυτή ήταν του 2016. Ο Δημήτρης Συλλούρης, εκπροσωπώντας το κίνημα Αλληλεγγύη, είχε καταφέρει να εξασφαλίσει μόλις τρεις βουλευτές στο νέο κοινοβούλιο. Μέχρι το πρωί της ψηφοφορίας, τα μεγάλα κόμματα της αντιπολίτευσης πίστευαν ότι ο έλεγχος της διαδικασίας βρισκόταν στα χέρια τους, με τις υποψηφιότητες του Άντρου Κυπριανού και του Μαρίνου Σιζόπουλου.
Ο τότε πρόεδρος του ΔΗΣΥ, Αβέρωφ Νεοφύτου, βλέποντας ότι οι δικοί του σχεδιασμοί οδηγούνταν σε αδιέξοδο, απέσυρε την υποψηφιότητα του κόμματός του στον τρίτο γύρο. Σε μια κίνηση της 11ης ώρας, μετέφερε όλες τις ψήφους του ΔΗΣΥ στον Δημήτρη Συλλούρη. Με τη στήριξη του ΔΗΣΥ, της Αλληλεγγύης και του ΕΛΑΜ, ο κύριος Συλλούρης συγκέντρωσε τις 28 ψήφους που χρειαζόταν, αφήνοντας την αριστερά εκτός νυμφώνος.
2021: Το στρατηγικό «ματ» και η πρωτιά της Αννίτας Δημητρίου
Η πιο πρόσφατη ανατροπή του 2021 συνδύασε ένα ιστορικό ορόσημο με ένα σεμινάριο πολιτικής τακτικής. Για πρώτη φορά, μια γυναίκα, η Αννίτα Δημητρίου, διεκδικούσε με αξιώσεις το αξίωμα. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης, τυφλωμένα από τις δικές τους εσωτερικές αντιπαραθέσεις, κατέβηκαν στο προσκήνιο εντελώς διασπασμένα, με τους Νικόλα Παπαδόπουλο, Άντρο Κυπριανού και Μαρίνο Σιζόπουλο να διεκδικούν ταυτόχρονα την έδρα, ελπίζοντας σε παζάρια μεταξύ των γύρων.
Ο ΔΗΣΥ επέλεξε τη στρατηγική της σταθερότητας, κρατώντας την υποψηφιότητα της Αννίτας Δημητρίου αμετακίνητη. Η έκπληξη έγινε στον δεύτερο γύρο, όπου το όριο εκλογής έπεφτε στις 23 ψήφους. Το ΕΛΑΜ και η ΔΗΠΑ αποφάσισαν να μην ρισκάρουν ένα νέο θρίλερ και στήριξαν την υποψηφιότητά της. Η Αννίτα Δημητρίου συγκέντρωσε 25 ψήφους και εξελέγη πανηγυρικά από τη δεύτερη κιόλας φάση, προτού η αντιπολίτευση προλάβει καν να συντονιστεί για τον καθοριστικό τρίτο γύρο.
Το ερώτημα που πλανάται πλέον είναι αν το νέο σύστημα θα καταφέρει να φέρει τη σταθερότητα ή αν η νέα, πολύχρωμη σύνθεση της Βουλής θα βρει τον τρόπο να γράψει το δικό της, απρόβλεπτο κεφάλαιο στις πολιτικές ανατροπές του τόπου. Η αντίστροφη μέτρηση για τις 4 Ιουνίου έχει ήδη ξεκινήσει.
