Από σήμερα, 11 Ιουνίου, η νέα ψηφιακή πύλη DIGIPOL ανοίγει επίσημα τις πύλες της στο κοινό, φιλοδοξώντας να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες γίνονται συμμέτοχοι στην πάταξη του εγκλήματος. Το έργο, το οποίο κόστισε εκατομμύρια ευρώ, δεν αποτελεί απλώς μια ακόμα κυβερνητική ιστοσελίδα, αλλά μια βαθιά τομή: μετατρέπει το κινητό τηλέφωνο κάθε πολίτη σε ένα πανίσχυρο εργαλείο άμεσης επικοινωνίας με τις Αρχές, δίνοντας νέα δυναμική στις αστυνομικές έρευνες.
Το μεγάλο στοίχημα του DIGIPOL δεν είναι η τεχνολογική αναβάθμιση, αλλά η ενεργοποίηση των ίδιων των πολιτών. Σε μια κοινωνία όπου ο φόβος της αποκάλυψης, της εκδίκησης ή της κοινωνικής «ρετσινιάς» που κρατούσε μέχρι σήμερα τα στόματα κλειστά, η νέα πλατφόρμα έρχεται να δώσει τη λύση στο πιο καίριο ερώτημα: Μπορείς να βοηθήσεις στην εξάρθρωση ενός εγκλήματος χωρίς να αφήσεις αποτυπώματα;
Απόλυτο «blackout» στα ψηφιακά ίχνη των ανώνυμων καταγγελιών
Για να σπάσει η σιωπή και να ρεύσει η πληροφορία προς τις διωκτικές αρχές, ο πολίτης πρέπει να νιώθει απόλυτα ασφαλής. Όταν κάποιος αποφασίζει να δώσει στοιχεία για σοβαρές και επικίνδυνες υποθέσεις, όπως το trafficking, την εμπορία ναρκωτικών ή το οργανωμένο έγκλημα, το πρώτο πράγμα που σκέφτεται είναι η προστασία της ταυτότητας του.
Η Υπεύθυνη Έργου του DIGIPOL, Χρύσω Αγγελή, ξεκαθαρίζει στο ThemaOnline το τοπίο με τρόπο κατηγορηματικό, ρίχνοντας φως στις αυστηρές δικλείδες ασφαλείας. Στις περιπτώσεις των ανώνυμων καταγγελιών, η Αστυνομία προχωρά σε ένα πλήρες ψηφιακό «blackout»: δεν κρατούνται στοιχεία, δεν καταγράφεται η IP διεύθυνση και δεν δημιουργούνται ηλεκτρονικά αρχεία (logs). Αυτό πρακτικά σημαίνει πως ακόμη κι αν εκδοθεί δικαστικό διάταγμα στο μέλλον, δεν θα υπάρχει κανένα απολύτως δεδομένο που θα μπορούσε να αποκαλύψει ποιος έδωσε την πληροφορία.
Στον αντίποδα, για εκείνους που επιλέγουν να μιλήσουν επώνυμα, η ψηφιακή τους παρουσία εξισώνεται πλήρως με τη φυσική παρουσία σε έναν Αστυνομικό Σταθμό. Τα στοιχεία τους τυγχάνουν διαχείρισης αποκλειστικά από αστυνομικούς και θωρακίζονται από ειδικές εγκρίσεις της Επιτρόπου Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, έπειτα από αυστηρές εκθέσεις αντικτύπου.
Το «ξεσκαρτάρισμα» της πληροφορίας
Η ευκολία της ανώνυμης παροχής στοιχείων μέσω μιας οθόνης ανοίγει αυτόματα τη συζήτηση για τον κίνδυνο κακόβουλων, ψεύτικων ή εκδικητικών καταγγελιών που θα μπορούσαν να αποπροσανατολίσουν τις έρευνες. Η Αστυνομία, ωστόσο, εμφανίζεται έτοιμη. Η κυρία Αγγελή σημειώνει πως οι αστήρικτες «καρφωτές» δεν είναι προϊόν του διαδικτύου, καθώς συνέβαιναν ανέκαθεν και με τη φυσική παρουσία πολιτών στα τμήματα ή μέσω τηλεφωνημάτων.
Το κλειδί στη διαχείριση αυτών των πληροφοριών είναι ότι η Αστυνομία αρνείται να παραδώσει τα κλειδιά της αξιολόγησης σε κάποιο «τυφλό» ψηφιακό φίλτρο. Δεν χρησιμοποιείται κανένας αλγόριθμος για να κρίνει αν μια πληροφορία είναι έγκυρη πριν ξεκινήσει η έρευνα. Ο ανθρώπινος παράγοντας παραμένει ο απόλυτος κριτής.
Κάθε καταγγελία που «πατάει υποβολή» φτάνει στο κεντρικό αρμόδιο γραφείο και από εκεί διοχετεύεται αμέσως στα εξειδικευμένα κλιμάκια, όπως η ΥΚΑΝ ή το Cybercrime, ανάλογα με τη φύση της. Εκεί, έμπειροι ανακριτές αναλαμβάνουν να ξεχωρίσουν τις σοβαρές πληροφορίες από τις αστήρικτες φήμες. Η τεχνητή νοημοσύνη, πάντως, βρίσκεται στα μελλοντικά πλάνα, καθώς οι Αρχές αξιολογούν προτάσεις για αλγορίθμους που θα λειτουργούν υποστηρικτικά, κάνοντας έναν πρώτο ποιοτικό έλεγχο για να διευκολύνουν το έργο των αστυνομικών.
Ποιες υποθέσεις «ανοίγουν» τα στόματα των πολιτών
Παρά το γεγονός πως η πύλη κάνει σήμερα την πρεμιέρα της, η Αστυνομία έχει ήδη στα χέρια της μια σαφή ακτινογραφία για το ποιες υποθέσεις κινητοποιούν περισσότερο τους πολίτες, αναλύοντας τα δεδομένα από τις μέχρι τώρα ψηφιακές αναφορές που υποβάλλονταν στην παλιά της ιστοσελίδα.
Η τάση δείχνει ότι οι πολίτες επιζητούν την ψηφιακή οδό κυρίως για να καταγγείλουν ή να αναφέρουν περιστατικά που επηρεάζουν άμεσα την ασφάλεια και την περιουσία τους. Στην κορυφή των προτιμήσεων, πέρα από τα καθαρά διοικητικά αιτήματα, βρίσκεται η υποβολή γενικών παραπόνων και οι καταγγελίες για απώλεια περιουσίας (κλοπές/διαρρήξεις), καθώς και η αναφορά τροχαίων δυστυχημάτων. Με το DIGIPOL, οι καταχωρήσεις για καταγγελίες θα αφορούν συγκεκριμένα έξι από τις προσφερόμενες λειτουργίες, δίνοντας στο κοινό τη δυνατότητα να γίνει τα μάτια και τα αυτιά της Αστυνομίας σε κάθε γειτονιά.
Χωρίς χρονόμετρο, αλλά με συνταγματική υποχρέωση
Ένα κρίσιμο ερώτημα που παραμένει είναι το πόσο γρήγορα θα αξιοποιούνται αυτές οι πληροφορίες από τις Αρχές. Η Αστυνομία δεν έχει ορίσει ένα συγκεκριμένο, αυστηρό χρονικό όριο μέσα στο οποίο οφείλει να εξετάσει κάθε ψηφιακή καταγγελία. Η κυρία Αγγελή υπενθυμίζει ότι όλες οι κυβερνητικές υπηρεσίες δεσμεύονται από τη συνταγματική υποχρέωση να ανταποκρίνονται στα αιτήματα των πολιτών, ωστόσο η ταχύτητα της έρευνας θα εξαρτάται πάντα από τη σοβαρότητα και τον επείγοντα χαρακτήρα της κάθε πληροφορίας.
Η ουσία πίσω από το DIGIPOL των εκατομμυρίων είναι απλή αλλά επαναστατική: Το έγκλημα δεν αντιμετωπίζεται μόνο με περιπολίες, αλλά με τη συνεργασία της κοινωνίας. Δίνοντας στον πολίτη ένα ασφαλές, ανώνυμο και απλό κανάλι να καταθέσει όσα γνωρίζει, η Αστυνομία Κύπρου ποντάρει στη συμμαχία με το κοινό για να βγάλει από το σκοτάδι υποθέσεις που μέχρι χθες έμεναν στα συρτάρια.
