Μετά την ολοκλήρωση του πρώτου κύκλου επαφών της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, στην Κύπρο, το ενδιαφέρον μεταφέρεται πλέον εκτός νησιού. Η αποστολή της εισέρχεται στη δεύτερη και πιο ουσιαστική φάση, καθώς οι συναντήσεις που θα έχει σε Άγκυρα, Αθήνα και Βρυξέλλες αναμένεται να διαμορφώσουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα κινηθεί η διαδικασία κατά τους επόμενους μήνες.
Οι ενδείξεις που καταγράφονται από διπλωματικές πηγές, συγκλίνουν στο ότι τα Ηνωμένα Έθνη θεωρούν πως το κλειδί των εξελίξεων βρίσκεται πρωτίστως στην Τουρκία. Για τον λόγο αυτό, η συνάντηση της κ. Ολγκίν με τον Τούρκο Υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν τη Δευτέρα, θεωρείται ίσως η σημαντικότερη του παρόντος κύκλου διαβουλεύσεων.
Η εκτίμηση που επικρατεί, είναι ότι από τη στάση που θα τηρήσει η Άγκυρα, θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό εάν η πρωτοβουλία του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ θα μπορέσει να περάσει στην επόμενη φάση, ή εάν θα βρεθεί αντιμέτωπη με νέα εμπόδια πριν ακόμη φτάσει στο στάδιο μιας νέας πολυμερούς διάσκεψης.
Το πρόγραμμα της Ολγκίν και τα επόμενα βήματα
Η ίδια η προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα, έδωσε το περίγραμμα των επόμενων κινήσεών της, μετά τη συνάντηση που είχε με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη.
Η κ. Ολγκίν, ανακοίνωσε ότι μεταβαίνει στην Άγκυρα και ακολούθως στην Αθήνα για επαφές με τις κυβερνήσεις των δύο χωρών, ενώ στη συνέχεια θα επισκεφθεί τις Βρυξέλλες, για συναντήσεις με ευρωπαίους αξιωματούχους. Μετά την ολοκλήρωση αυτού του κύκλου επαφών, θα επιστρέψει στην Κύπρο για νέο γύρο διαβουλεύσεων με τις δύο πλευρές.
Παράλληλα, επιβεβαίωσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη η προετοιμασία για μια νέα συνάντηση «5+1», η οποία εκτιμάται ότι θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί στα τέλη Ιουλίου, ή στις αρχές Αυγούστου.
Η σημασία αυτής της περιοδείας, είναι προφανής. Για πρώτη φορά μετά τη Γενεύη, η απεσταλμένη του ΟΗΕ αναλαμβάνει να μετρήσει τις πραγματικές προθέσεις όλων των εμπλεκομένων πρωτευουσών, πριν υποβάλει τις εισηγήσεις της, προς τον Αντόνιο Γκουτέρες.
Στην Άγκυρα τα βλέμματα
Αν και η αποστολή της Ολγκίν περιλαμβάνει πολλές στάσεις, το βάρος των εξελίξεων μεταφέρεται ξεκάθαρα στην Άγκυρα.
Οι τελευταίοι μήνες κατέδειξαν ότι ο ίδιος ο Αντονιο Γκουτέρες, αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στον ρόλο της Τουρκίας. Δεν είναι τυχαίο, ότι η πρωτοβουλία που βρίσκεται σήμερα σε εξέλιξη, ακολούθησε τις επαφές που είχε ο ΓΓ των ΗΕ, με τον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Η προσέγγιση που φαίνεται να υιοθετείται από τα Ηνωμένα Έθνη βασίζεται στην παραδοχή, ότι καμία ουσιαστική πρόοδος δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς τη συμβολή της Άγκυρας.
Αυτό εξηγεί και γιατί οι επόμενες ημέρες θεωρούνται τόσο κρίσιμες. Η συνάντηση της κ. Ολγκίν με τον Χακάν Φιντάν αναμένεται να δώσει τις πρώτες σαφείς ενδείξεις, για το κατά πόσο η Τουρκία είναι διατεθειμένη να στηρίξει μια νέα διαδικασία ή εάν θα επιμείνει στις θέσεις που διατυπώνει τα τελευταία χρόνια.
Παράλληλα, στη Λευκωσία παρακολουθούν με προσοχή τη ρητορική που αναπτύσσεται από τουρκικής πλευράς, χωρίς ωστόσο να θεωρούν ότι η προσπάθεια έχει εξαντλήσει τις δυνατότητές της.
Η πληροφορία που προκάλεσε συζητήσεις
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει μια πληροφορία που μεταδόθηκε από το Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων και η οποία αφορά το περιεχόμενο των επαφών που είχε η κ. Ολγκίν με τον κατοχικό ηγέτη, Τουφάν Ερχιουρμάν, κατά την παρουσία της στην Κύπρο.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που επικαλέστηκε το ΚΥΠΕ, στις συζητήσεις που έγιναν με την προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα υπήρξε αναφορά σε ένα κράτος και όχι σε δύο κράτη.
Η πληροφορία αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς έρχεται σε αντίθεση με τη δημόσια θέση που διατηρεί η τουρκική πλευρά και η οποία παραμένει προσανατολισμένη στη λογική των δύο κρατών και της κυριαρχικής ισότητας.
Το στοιχείο αυτό έχει ήδη προκαλέσει συζητήσεις σε πολιτικούς και διπλωματικούς κύκλους, καθώς ερμηνεύεται ως ένδειξη ότι η προεργασία που διεξάγεται από τα Ηνωμένα Έθνη,εξακολουθεί να κινείται εντός των παραμέτρων που καθορίζουν τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας και η συμφωνημένη βάση λύσης.
Ταυτόχρονα, αναδεικνύει και το μέγεθος της πρόκλησης που καλείται να διαχειριστεί η κ. Ολγκίν στις επαφές που θα έχει με την Άγκυρα, δεδομένου ότι η απόσταση ανάμεσα στις δημόσιες τοποθετήσεις των δύο πλευρών παραμένει σημαντική.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιστρέφει στο προσκήνιο
Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της νέας προσπάθειας, είναι η ενισχυμένη παρουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Τόσο η Λευκωσία, όσο και τα Ηνωμένα Έθνη, φαίνεται να επενδύουν σε μεγαλύτερη εμπλοκή των ευρωπαϊκών θεσμών, θεωρώντας ότι μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία των κατάλληλων πολιτικών συνθηκών.
Οι συνεχείς επαφές μεταξύ του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ και των επικεφαλής των ευρωπαϊκών θεσμών, καταδεικνύουν ότι η ευρωπαϊκή διάσταση δεν αποτελεί πλέον δευτερεύον στοιχείο της διαδικασίας.
Η μετάβαση της κ. Ολγκίν στις Βρυξέλλες, αποκτά υπό αυτές τις συνθήκες, ιδιαίτερη σημασία. Εκεί αναμένεται να διερευνηθούν τρόποι με τους οποίους η Ευρωπαϊκή Ένωση, θα μπορούσε να στηρίξει τη νέα πρωτοβουλία.
Η Λευκωσία θεωρεί ότι η παρουσία της ΕΕ μπορεί να λειτουργήσει ενισχυτικά, τόσο επειδή η Κυπριακή Δημοκρατία αποτελεί κράτος-μέλος της Ένωσης, όσο και επειδή οι ευρωτουρκικές σχέσεις παραμένουν ένας από τους παράγοντες που επηρεάζουν τις περιφερειακές εξελίξεις.
Η αισιοδοξία του Νίκου Χριστοδουλίδη
Παρά τις δυσκολίες που εξακολουθούν να υπάρχουν, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας εμφανίζεται αισιόδοξος ως προς τις προοπτικές της προσπάθειας.
Μετά τη συνάντησή του με την κ. Ολγκίν δήλωσε ότι:
«Είμαι αισιόδοξος ότι θα πετύχουμε τον στόχο να συγκληθεί μια διευρυμένη συνάντηση, η οποία θα έχει ως αποτέλεσμα την επανέναρξη των συνομιλιών».
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι:
«Εργαζόμαστε προς έναν και μόνο στόχο, τη σύγκληση διευρυμένης διάσκεψης, κατά τη διάρκεια της οποίας θα ανακοινωθεί η επανέναρξη των συνομιλιών».
Οι τοποθετήσεις του Προέδρου Χριστοδουλίδη, αντανακλούν τη στρατηγική της Λευκωσίας, η οποία επιδιώκει να διατηρήσει τη διαδικασία, εντός του συμφωνημένου πλαισίου και να διαφυλάξει το διαπραγματευτικό κεκτημένο των προηγούμενων γύρων συνομιλιών.
Το Εθνικό Συμβούλιο της 22ας Ιουνίου
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αποκτά ξεχωριστή σημασία η συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου, που έχει προγραμματιστεί για τις 22 Ιουνίου.
Η συνεδρίαση, θα πραγματοποιηθεί μετά τις επαφές της κ. Ολγκίν σε Άγκυρα και Αθήνα και πριν από την επίσκεψή της στις Βρυξέλλες, γεγονός που της προσδίδει ιδιαίτερο πολιτικό βάρος.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αναμένεται να ενημερώσει τα πολιτικά κόμματα για τα δεδομένα που θα έχουν διαμορφωθεί μέχρι τότε, καθώς και για τις εκτιμήσεις που υπάρχουν αναφορικά με τις πιθανότητες σύγκλησης της νέας διευρυμένης συνάντησης.
Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται και στη νέα σύνθεση του πολιτικού σκηνικού μετά τις βουλευτικές εκλογές, καθώς η κυβέρνηση επιδιώκει να διαμορφώσει συνθήκες ευρύτερης πολιτικής συνεννόησης, ενόψει των εξελίξεων ενός «θερμού» καλοκαιριού.
Η συνεδρίαση, αναμένεται να αποτελέσει ουσιαστικά τον πρώτο σταθμό αξιολόγησης των μηνυμάτων που θα έχουν προκύψει από τις διεθνείς επαφές της απεσταλμένης του ΟΗΕ και να καταγράψει το πολιτικό κλίμα, που θα συνοδεύσει την επόμενη φάση της διαδικασίας.
Οι αποφάσεις του καλοκαιριού
Μέχρι την επιστροφή της Μαρίας Άνχελα Ολγκίν στην Κύπρο, το διπλωματικό παρασκήνιο αναμένεται να είναι ιδιαίτερα πυκνό.
Οι επόμενες εβδομάδες, θα δείξουν αν η κινητικότητα που καταγράφεται σήμερα, μπορεί να μετατραπεί σε ουσιαστική πολιτική πρόοδο, ή εάν θα προστεθεί στον μακρύ κατάλογο των προσπαθειών που δεν κατάφεραν να οδηγήσουν σε επανέναρξη των συνομιλιών.
