Οι πρόσφατες πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν από διάφορα μέσα ενημέρωσης σχετικά με την επαγγελματική διαδρομή της κας Gabrielle McIntyre, επικεφαλής της ομάδας των Λειτουργών Επιθεώρησης που διερεύνησε τους ισχυρισμούς του βιβλίου «Κράτος Μαφία», και της κας Λητώς Καριόλου, δικηγόρου του συγγραφέα, έχουν δημιουργήσει μια σειρά από εύλογα ερωτήματα. Τα ερωτήματα αυτά δεν προδικάζουν οποιαδήποτε παρατυπία ούτε συνιστούν απόδειξη ύπαρξης σύγκρουσης συμφερόντων. Αναδεικνύουν όμως την ανάγκη για πλήρη ενημέρωση της κοινής γνώμης σχετικά με τη διαδικασία που ακολουθήθηκε και τις ασφαλιστικές δικλίδες που εφαρμόστηκαν πριν και κατά τον διορισμό της επικεφαλής από την Αυστραλία.
Σύμφωνα με δημόσια διαθέσιμα στοιχεία, οι δύο νομικοί υπηρέτησαν επί σειρά ετών στους ίδιους διεθνείς ποινικούς θεσμούς και συμμετείχαν στις ίδιες σημαντικές διεθνείς υποθέσεις. Επιπλέον, έχουν συνυπογράψει κατά τα τελευταία χρόνια δημόσιες παρεμβάσεις και διεθνείς πρωτοβουλίες για ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η διαπίστωση αυτή, από μόνη της, δεν συνεπάγεται ύπαρξη ασυμβίβαστου ούτε αμφισβητεί την επαγγελματική τους ακεραιότητα. Ωστόσο, σε μια υπόθεση τέτοιας σημασίας, είναι εύλογο να διερωτηθεί κανείς κατά πόσο οι σχέσεις αυτές αξιολογήθηκαν εκ των προτέρων και αν θεωρήθηκε αναγκαίο να γνωστοποιηθούν.
Η ίδια η Αρχή Κατά της Διαφθοράς έχει επανειλημμένα τονίσει ότι ο διορισμός διεθνών εμπειρογνωμόνων αποσκοπούσε στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης του κοινού και στην εξασφάλιση της ανεξαρτησίας της διαδικασίας. Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διαδικασία επιλογής της επικεφαλής της ομάδας. Μέχρι σήμερα δεν έχει δοθεί επαρκής ενημέρωση για τον τρόπο με τον οποίο κατέληξε η Αρχή στη συγκεκριμένη επιλογή. Δεν είναι γνωστό εάν προηγήθηκε αξιολόγηση περισσότερων υποψηφίων, εάν καταρτίστηκε κατάλογος διεθνών εμπειρογνωμόνων ή εάν η επιλογή αφορούσε εξαρχής αποκλειστικά την κα McIntyre.
Παραμένει επίσης αδιευκρίνιστο ποιος εισηγήθηκε τον διορισμό της, ποιος έλαβε την τελική απόφαση και με ποια αντικειμενικά κριτήρια κρίθηκε ότι αποτελούσε την πλέον κατάλληλη επιλογή. Υπήρξε διαδικασία αναζήτησης ή επρόκειτο για απευθείας προσέγγιση συγκεκριμένου προσώπου; Εξετάστηκαν υποψηφιότητες από άλλα Ευρωπαϊκά κράτη ή της ευρύτερης διεθνούς κοινότητας; Τα ερωτήματα αυτά αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία υπό το φως της ίδιας της ανακοίνωσης της Αρχής, στην οποία αναφέρεται ότι αρχικά εξεταζόταν διαφορετικός τρόπος στελέχωσης της έρευνας.
Όσο περισσότερα ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα, τόσο περισσότερο ενισχύεται η ανάγκη για πλήρη, τεκμηριωμένη και δημόσια ενημέρωση. Η διαφάνεια υπηρετείται μόνο όταν οι διαδικασίες που ακολουθήθηκαν είναι απολύτως κατανοητές και ανοικτές στον δημόσιο έλεγχο. Αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν ο επικεφαλής της διαδικασίας είναι ο ίδιος ο Επίτροπος Διαφάνειας.
Η αξία της διαφάνειας για την αξιοπιστία των θεσμών
Η συγκεκριμένη υπόθεση ανέδειξε, πέρα από το αντικείμενό της, ένα ευρύτερο ζήτημα θεσμικής λειτουργίας. Η συζήτηση γύρω από τα θέματα που άπτονται της διαδικασίας επιλογής της κας McIntyre και το ενδεχόμενο προηγούμενης συνεργασίας και γνωριμίας με την κα Καριόλου, ενισχύθηκαν σε μεγάλο βαθμό και από μια άλλη παράμετρο: τη βεβαιότητα που σε πολλές περιπτώσεις δημοσίως διατύπωνε ο πελάτης της κας Καριόλου, κ. Μακάριος Δρουσιώτης, για την έκβαση του πορίσματος.
Συνεχίζουν, λοιπόν, τις τελευταίες μέρες να αιωρούνται ερωτήματα όπως:
1. Με ποια διαδικασία επελέγη η McIntyre ως επικεφαλής της έρευνας; Ποιος/ποια την εισηγήθηκε;
2. Ήταν συλλογική απόφαση της Αρχής ή μονομερής απόφαση του Επιτρόπου Διαφάνειας; Ποιος έλαβε την τελική απόφαση διορισμού της και με ποια αιτιολογία;
3. Συνεργάστηκε στο παρελθόν ή υπάρχει η οποιαδήποτε διασύνδεση και σχέση με την Κύπρια νομικό του κ. Δρουσιώτη, κα Λητώ Καριόλου; Διενεργήθηκε έλεγχος πιθανών συγκρούσεων συμφερόντων;
4. Πως μπορούσε ο πελάτης της κας Καριόλου να παρουσιαζόταν για μήνες βέβαιος για τα ευρήματα του πορίσματος της Αρχής, ενώ η διαδικασία δεν είχε ακόμη ολοκληρωθεί;
Η εμπιστοσύνη δεν οικοδομείται μόνο με την έκδοση ενός πορίσματος. Ενισχύεται όταν απαντώνται τα ερωτήματα που έχουν τεθεί. Μετά τα σχετικά δημοσιεύματα, ούτε ο Επίτροπος Διαφάνειας κ. Χάρης Πογιατζής, ούτε η Αρχή Κατά της Διαφθοράς, αλλά ούτε και η νομικός Λητώ Καριόλου το όνομα της οποίας εμπλέκεται στις δημόσιες συζητήσεις για το θέμα που έχει ανακύψει, έδωσαν μέχρις στιγμής διευκρινήσεις στην πληθώρα των ερωτημάτων που έχουν εύλογα εγερθεί.