Μάικ Σπανός στο Εθνικό Συμβούλιο: Η εκπροσώπηση της Άμεσης Δημοκρατίας και τα θεσμικά ερωτήματα που εγείρονται

Ο ίδιος ο Φειδίας, εξήγησε δημόσια ότι δεν θεωρεί πως διαθέτει τις απαραίτητες γνώσεις για να συμβουλεύσει τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας στο Κυπριακό και γι' αυτό επέλεξε να ορίσει ως εκπρόσωπό του τον Μάικ Σπανό, τον οποίο χαρακτήρισε πρόσωπο με εμπειρία και γνώσεις. Παράλληλα, όμως, ξεκαθάρισε ότι ο Μάικ Σπανός, δεν αποτελεί στέλεχος της Άμεσης Δημοκρατίας.

Ακριβώς εδώ, γεννάται το πρώτο και ουσιαστικό ερώτημα. Πώς είναι δυνατόν ένας άνθρωπος που δεν ανήκει οργανικά στο κόμμα, δεν έχει εκλεγεί από τους ψηφοφόρους του και δεν λογοδοτεί στα συλλογικά του όργανα, να εκπροσωπεί την Άμεση Δημοκρατία, στις συνεδριάσεις του Εθνικού Συμβουλίου;

Το ζήτημα, δεν αφορά τις προσωπικές ικανότητες του Μάικ Σπανού. Αφορά τη θεσμική νομιμοποίηση. Στα δημοκρατικά πολιτεύματα, η πολιτική εκπροσώπηση δεν είναι προσωπική υπόθεση, ούτε μεταβιβάζεται αποκλειστικά με βάση την εμπιστοσύνη ενός αρχηγού. Συνδέεται με τη λαϊκή εντολή, την κομματική ευθύνη και τη δημόσια λογοδοσία.

Το ερώτημα, γίνεται ακόμη πιο σοβαρό, εάν ο εκπρόσωπος συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωση των κοινών θέσεων που εκφράζει το Εθνικό Συμβούλιο. Εφόσον οι πολιτικοί αρχηγοί συμφωνούν σε ένα κοινό ανακοινωθέν, αυτό αποτυπώνει και τη θέση κάθε πολιτικής δύναμης που συμμετέχει στη διαδικασία. Συνεπώς, προκύπτει εύλογα το ερώτημα, κατά πόσο ένας μη κομματικός παράγοντας μπορεί να συνδιαμορφώνει πολιτικές θέσεις, που εμφανίζονται ως θέση της Άμεσης Δημοκρατίας, χωρίς να διαθέτει θεσμική ή κομματική ιδιότητα.

Υπάρχει ακόμη μία διάσταση, που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Το Εθνικό Συμβούλιο, δεν αποτελεί ένα συνηθισμένο πολιτικό φόρουμ. Είναι το όργανο στο οποίο ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ενημερώνει τους πολιτικούς αρχηγούς, για τις εξελίξεις στο Κυπριακό, παρουσιάζονται διπλωματικοί χειρισμοί, αξιολογούνται διαπραγματευτικές επιλογές και ανταλλάσσονται απόψεις που, πολλές φορές, δεν προορίζονται για δημόσια συζήτηση. Η εμπιστευτικότητα αποτελεί βασική προϋπόθεση για την εύρυθμη λειτουργία του θεσμού και για την προστασία των εθνικών συμφερόντων.

Γι' αυτό η παρουσία προσώπων που δεν έχουν οργανική σχέση με το κόμμα που εκπροσωπούν, δημιουργεί εύλογους προβληματισμούς. Όχι επειδή υπάρχει οποιαδήποτε ένδειξη ότι θα παραβιαστεί η εμπιστευτικότητα, αλλά επειδή ο θεσμός στηρίζεται στη σαφή πολιτική ευθύνη και στη λογοδοσία των συμμετεχόντων.

Η υπόθεση αυτή, αναδεικνύει ένα ευρύτερο πολιτικό ζήτημα. Η Άμεση Δημοκρατία εμφανίζεται να επιχειρεί μια διαφορετική προσέγγιση στην πολιτική εκπροσώπηση, αξιοποιώντας εξωκομματικά πρόσωπα που θεωρεί ειδικούς. Όμως, το Εθνικό Συμβούλιο δεν είναι τεχνοκρατική επιτροπή, ούτε ακαδημαϊκό συνέδριο. Είναι κορυφαίο πολιτικό όργανο του κράτους, όπου η συμμετοχή προϋποθέτει όχι μόνο γνώση αλλά και σαφή πολιτική νομιμοποίηση.

Επομένως, η δημόσια συζήτηση δεν θα πρέπει να περιοριστεί στο ποιος είναι ο Μάικ Σπανός. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν δημιουργείται ένα νέο προηγούμενο, σύμφωνα με το οποίο πολιτικά κόμματα μπορούν να αναθέτουν την εκπροσώπησή τους σε πρόσωπα που δεν ανήκουν στις τάξεις τους, συμμετέχοντας σε διαδικασίες που επηρεάζουν τις επίσημες θέσεις τους και αγγίζουν ζητήματα εθνικής σημασίας.

Σε μια περίοδο, κατά την οποία το Κυπριακό εισέρχεται σε νέα φάση διαβουλεύσεων, οι θεσμοί οφείλουν να λειτουργούν με απόλυτη διαφάνεια, σαφείς κανόνες και ξεκάθαρη πολιτική ευθύνη. Γιατί η αξιοπιστία του Εθνικού Συμβουλίου δεν εξαρτάται μόνο από το περιεχόμενο των αποφάσεών του, αλλά και από το ποιοι τις διαμορφώνουν και με ποια θεσμική ιδιότητα.