Η Ολγκίν, επιστρέφει στη Λευκωσία, έχοντας ολοκληρώσει έναν πυκνό κύκλο διαβουλεύσεων στην Άγκυρα και στις Βρυξέλλες, μεταφέροντας μαζί της, όχι μόνο τις επίσημες θέσεις των εμπλεκομένων, αλλά και τα πραγματικά περιθώρια που διαμορφώνονται πίσω από τις κλειστές πόρτες της διπλωματίας. Η ενημέρωση προς τον Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη, αναμένεται να αποτελέσει τον τελευταίο κρίκο μιας αλυσίδας επαφών, που θα καθορίσει το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα κινηθεί ο Αντόνιο Γκουτέρες, κατά την παρουσία του στο νησί.
Τα μηνύματα από την Άγκυρα
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν διαμορφωθεί μέσα από τις επαφές της προσωπικής απεσταλμένης, η τουρκική πλευρά εμφανίζεται να μην απορρίπτει την προοπτική επιστροφής σε μια διαδικασία διαλόγου υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών. Η στάση αυτή, ωστόσο, απέχει σημαντικά από το να θεωρηθεί μεταβολή στρατηγικής.
Το ενδιαφέρον, εστιάζεται στις προϋποθέσεις που, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, θέτει η Άγκυρα. Στο επίκεντρο βρίσκονται ζητήματα που αφορούν τις σχέσεις Τουρκίας- Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η συμμετοχή στον ευρωπαϊκό μηχανισμό SAFE, η πρόοδος στο θέμα της απελευθέρωσης των θεωρήσεων για Τούρκους πολίτες και η αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης.
Η εικόνα που διαμορφώνεται, είναι ότι η τουρκική διπλωματία επιχειρεί να εντάξει το Κυπριακό σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό πακέτο, όπου οι κινήσεις στο πολιτικό πρόβλημα του νησιού συνδέονται με ευρωπαϊκά ανταλλάγματα. Πρόκειται για μια προσέγγιση, που αναμένεται να απασχολήσει έντονα τόσο τη Λευκωσία όσο και τις Βρυξέλλες, καθώς εγείρει το ερώτημα κατά πόσο μπορεί να υπάρξει πρόοδος στο Κυπριακό. χωρίς παράλληλες εξελίξεις στο ευρωτουρκικό μέτωπο.
Η στρατηγική της Λευκωσίας
Στο Προεδρικό, επικρατεί η εκτίμηση ότι η παρούσα συγκυρία αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη διπλωματική ευκαιρία των τελευταίων ετών. Η κυβέρνηση, επιδιώκει να προσέλθει στις επαφές με εποικοδομητική στάση, επιμένοντας ότι στόχος παραμένει η επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων στο συμφωνημένο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών.
Δεν είναι τυχαίο, ότι προηγήθηκε ο συντονισμός του Προέδρου Χριστοδουλίδη με τον Έλληνα πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στην Αθήνα. Οι δύο πλευρές επιχείρησαν να ευθυγραμμίσουν τις διπλωματικές τους κινήσεις ενόψει της παρουσίας του Αντόνιο Γκουτέρες, σε μια περίοδο κατά την οποία το ενδιαφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Κυπριακό εμφανίζεται ενισχυμένο.
Η Λευκωσία θεωρεί ότι η ενεργότερη εμπλοκή των ευρωπαϊκών θεσμών μπορεί να λειτουργήσει ως παράγοντας πίεσης αλλά και ως κίνητρο για τη δημιουργία συνθηκών επανέναρξης του διαλόγου. Παράλληλα, επιδιώκει να αναδείξει ότι το Κυπριακό δεν αποτελεί αποκλειστικά διμερές ή περιφερειακό ζήτημα, αλλά ευρωπαϊκό πρόβλημα που επηρεάζει τη συνολική αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ένωσης.
Οι χαμηλοί τόνοι και οι μεγάλες προσδοκίες
Την ίδια ώρα, τόσο ο ΟΗΕ, όσο και οι εμπλεκόμενες πλευρές αποφεύγουν να καλλιεργήσουν υπερβολικές προσδοκίες. Η δημόσια ρητορική χαρακτηρίζεται από μετριοπάθεια, στοιχείο που αποτυπώνεται και στις τοποθετήσεις του Τουρκοκύπριου ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν, ο οποίος σημείωσε ότι οι προετοιμασίες έχουν ολοκληρωθεί και ότι η πλευρά του είναι έτοιμη για τη διαδικασία που αρχίζει, επισημαίνοντας όμως ότι η επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα, δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως το σημείο όπου θα κριθούν οριστικά οι εξελίξεις.
Αντίστοιχα, από κυβερνητικής πλευράς γίνεται λόγος για συγκρατημένη αισιοδοξία. Η εκτίμηση είναι ότι η αποστολή Γκουτέρες μπορεί να δημιουργήσει νέα δυναμική, χωρίς όμως να υπάρχουν ενδείξεις ότι οι διαχρονικές διαφορές των δύο πλευρών έχουν γεφυρωθεί.
Το βάρος πέφτει στον Γκουτέρες
Η σημερινή ενημέρωση του Προέδρου της Δημοκρατίας από τη Μαρία Άνχελα Ολγκίν αποκτά, υπό αυτές τις συνθήκες, ιδιαίτερη σημασία. Από το περιεχόμενο των μηνυμάτων που θα μεταφέρει, αλλά και από την αποτίμηση που θα κάνει για τις πραγματικές προθέσεις της Άγκυρας, θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό ο τρόπος με τον οποίο ο Αντόνιο Γκουτέρες θα διαμορφώσει τις δικές του παρεμβάσεις, κατά τις επαφές του με τους δύο ηγέτες.
Το πρόγραμμα του Γενικού Γραμματέα περιλαμβάνει χωριστές συναντήσεις με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη και τον Τουρκοκύπριο ηγέτη, επαφές με διαπραγματευτές, εκπροσώπους των Τεχνικών Επιτροπών και της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και κοινή συνάντηση των δύο ηγετών πριν από τις δημόσιες δηλώσεις του.
Το γεγονός, ότι ο ίδιος ο Γκουτέρες επιλέγει να αφιερώσει προσωπικό πολιτικό κεφάλαιο στο Κυπριακό, αποδίδεται από διπλωματικές πηγές στη διαπίστωση ότι, παρά το παρατεταμένο αδιέξοδο, εξακολουθεί να υπάρχει χώρος για μια προσεκτικά σχεδιασμένη πολιτική πρωτοβουλία. Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει αν οι εμπλεκόμενες πλευρές είναι έτοιμες να αξιοποιήσουν αυτή την ευκαιρία, ή αν η επίσκεψη θα καταλήξει απλώς σε μια ακόμη καταγραφή των γνωστών αποκλίσεων.
Σε κάθε περίπτωση, η σημερινή συνάντηση της Μαρία Άνχελα Ολγκίν με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, δεν αποτελεί μια διαδικαστική στάση, πριν από την άφιξη του Γενικού Γραμματέα. Είναι η στιγμή, κατά την οποία η Λευκωσία θα αποκτήσει την πιο καθαρή εικόνα για τα πραγματικά μηνύματα που έρχονται από την Άγκυρα, για τις διαθέσεις της διεθνούς κοινότητας και για το αν η νέα προσπάθεια του ΟΗΕ, μπορεί να εξελιχθεί σε κάτι περισσότερο από μία ακόμη διπλωματική αποστολή καλών υπηρεσιών. Με άλλα λόγια, είναι η συνάντηση που θα καθορίσει το πολιτικό θερμόμετρο, πριν αρχίσει η πιο κρίσιμη φάση της νέας πρωτοβουλίας του Αντόνιο Γκουτέρες για το Κυπριακό.
