Μέχρι στιγμής, ο Αντόνιο Γκουτέρες επέλεξε να κινηθεί με ιδιαίτερα προσεκτικές διατυπώσεις. Δεν άνοιξε τα χαρτιά του, δεν ανακοίνωσε νέα πρωτοβουλία και απέφυγε να καλλιεργήσει υπερβολικές προσδοκίες. Την ίδια ώρα όμως, η προσωπική του παρουσία στο νησί, η πρώτη κατά τη δεκαετή θητεία του, αποτελεί από μόνη της μια ισχυρή πολιτική παρέμβαση, καθώς δείχνει ότι ο ΟΗΕ επιθυμεί να διατηρήσει ζωντανή την προοπτική επανέναρξης της διαδικασίας.
Το μήνυμα Γκουτέρες
Το βασικό μήνυμα που έστειλε ο Γενικός Γραμματέας, είναι ότι η ευθύνη για το επόμενο βήμα δεν ανήκει στα Ηνωμένα Έθνη, αλλά στους ίδιους τους πρωταγωνιστές του Κυπριακού.
«Θα κάνω ό,τι μπορώ για να υποστηρίξω τους Ελληνοκύπριους και τους Τουρκοκύπριους, αλλά αυτό εξαρτάται από τους ίδιους τους Κυπρίους», δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι και οι εγγυήτριες δυνάμεις έχουν τον δικό τους ρόλο.
Με τη φράση αυτή ο Γκουτέρες έστειλε δύο μηνύματα. Από τη μία ξεκαθάρισε ότι ο ΟΗΕ δεν πρόκειται να επιβάλει λύση ούτε να υποκαταστήσει την πολιτική βούληση των δύο πλευρών. Από την άλλη υπενθύμισε, χωρίς ωστόσο να κατονομάσει την Τουρκία, ότι χωρίς τη συμβολή των εγγυητριών δυνάμεων, δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος.
Το δείπνο που άνοιξε όλα τα θέματα
Το σημαντικότερο πολιτικό γεγονός της πρώτης ημέρας, ήταν το δείπνο που παρέθεσε ο Γενικός Γραμματέας στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και στον Τουφάν Ερχιουρμάν.
Το ενδιαφέρον, δεν βρίσκεται μόνο στο γεγονός ότι πραγματοποιήθηκε, αλλά κυρίως στο περιεχόμενο που αποκάλυψε ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης μετά την ολοκλήρωσή του.
Ο Πρόεδρος χαρακτήρισε τη συζήτηση «καλή και ειλικρινή» και αποκάλυψε ότι στο τραπέζι τέθηκαν όλα τα ζητήματα που αφορούν το Κυπριακό.
«Ήταν μία συζήτηση που κάλυψε όλα τα θέματα. Ουσία, μεθοδολογία, συγκλίσεις, διευρυμένη, Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Όλα αυτά θα συνεχίσουν αύριο», ανέφερε χαρακτηριστικά σε δηλώσεις του, μετά την επιστροφή του, στο προεδρικό.
Η δήλωση αυτή, έχει ιδιαίτερη σημασία. Δείχνει ότι οι συνομιλητές, δεν περιορίστηκαν σε μια γενική ανταλλαγή απόψεων, ή σε μια εθιμοτυπική συνάντηση, αλλά μπήκαν στον πυρήνα των θεμάτων, που θα καθορίσουν εάν μπορεί να υπάρξει επανεκκίνηση της διαδικασίας.
Την ίδια στιγμή, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, δεν έκρυψε ότι υπήρξαν διαφορετικές προσεγγίσεις. Όπως είπε, οι διαφωνίες καταγράφηκαν, αλλά η συζήτηση έγινε με επιχειρήματα και σε πνεύμα ειλικρίνειας.
Το μήνυμα της Λευκωσίας
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης εμφανίστηκε ιδιαίτερα ικανοποιημένος από την πολιτική δέσμευση του Αντόνιο Γκουτέρες.
«Οι προθέσεις του Γενικού Γραμματέα είναι ξεκάθαρες», δήλωσε, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι η πρωτοβουλία του ΟΗΕ οδηγεί προς τον στόχο της επανέναρξης των συνομιλιών από το σημείο όπου διακόπηκαν το 2017 στο Κραν Μοντανά.
Παράλληλα, αναφέρθηκε και στην πρόθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να συμβάλει στην προσπάθεια, στοιχείο που η κυπριακή κυβέρνηση θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικό για την επόμενη φάση.
Το αισιόδοξο σενάριο
Το θετικότερο σενάριο, θα ήταν ο Γενικός Γραμματέας να ανακοινώσει ότι δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για μια νέα άτυπη πενταμερή διάσκεψη, πιθανότατα τον Σεπτέμβριο, ή τον Οκτώβριο. Μια τέτοια εξέλιξη, θα αποτελούσε σαφές μήνυμα, ότι οι επαφές στην Κύπρο απέδωσαν αποτέλεσμα και ότι υπάρχει κοινή βούληση, να επανεκκινήσει η διαδικασία.
Ένα δεύτερο θετικό ενδεχόμενο, θα ήταν η ανακοίνωση ενός νέου πακέτου Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Ακόμη και αν δεν υπάρξει άμεση συμφωνία για επανέναρξη των συνομιλιών, η επίτευξη συμφωνίας σε συγκεκριμένα ΜΟΕ, θα μπορούσε να συμβάλει στη βελτίωση του κλίματος και να δημιουργήσει προϋποθέσεις για τα επόμενα βήματα.
Το αρνητικό σενάριο
Υπάρχει όμως και η άλλη όψη του νομίσματος. Εάν ο Αντόνιο Γκουτέρες περιοριστεί σε γενικές αναφορές για τη σημασία του διαλόγου, χωρίς να ανακοινώσει κάποιο συγκεκριμένο επόμενο βήμα. τότε η επίσκεψή του θα καταγραφεί κυρίως ως μια προσπάθεια διατήρησης της διαδικασίας «ζωντανής», χωρίς ουσιαστική πρόοδο.
Ένα τέτοιο αποτέλεσμα, δεν θα σημαίνει απαραίτητα αποτυχία, αλλά θα επιβεβαιώνει ότι οι διαφορές ανάμεσα στις δύο πλευρές παραμένουν μεγάλες και ότι δεν έχουν ακόμη ωριμάσει οι συνθήκες, για μια νέα διαπραγματευτική πρωτοβουλία.
Η ώρα των απαντήσεων
Όποιο και αν είναι το αποτέλεσμα, η σημερινή μέρα, αναμένεται να αποτελέσει το πιο κρίσιμο σημείο της επίσκεψης του Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο.
Μετά από δύο ημέρες εντατικών επαφών, ο Γενικός Γραμματέας καλείται να απαντήσει στο βασικό ερώτημα: υπάρχει πραγματικό έδαφος για το επόμενο βήμα στο Κυπριακό ή η προσπάθεια θα περιοριστεί, προς το παρόν, στη διατήρηση του διαλόγου;
Η απάντηση δεν αφορά μόνο τη σημερινή συγκυρία. Θα καθορίσει και το κατά πόσο η τελευταία μεγάλη πρωτοβουλία του Αντόνιο Γκουτέρες, πριν από την ολοκλήρωση της θητείας του, μπορεί να αποτελέσει αφετηρία μιας νέας προσπάθειας ή θα προστεθεί στη μακρά λίστα των χαμένων ευκαιριών του Κυπριακού.
