«Καμπανάκι» της Ελεγκτικής για το ΙΚΥΚ: Δύο φοιτητές στερήθηκαν υποτροφία λόγω συστημικού λάθους - Λάθη και παραλείψεις

Η Ελεγκτική Υπηρεσία εντοπίζει σοβαρές αδυναμίες στη λειτουργία του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών Κύπρου (ΙΚΥΚ), τόσο στη διαχείριση των κρατικών υποτροφιών όσο και στους μηχανισμούς εσωτερικού ελέγχου, σύμφωνα με την Ειδική Έκθεση ΕΕ-ΕΥ 25/2026.

Σκοπός του ελέγχου ήταν να διαπιστωθεί κατά πόσο το ΙΚΥΚ συμμορφώνεται με το νομοθετικό πλαίσιο που διέπει την παραχώρηση υποτροφιών. Η έκθεση καταγράφει αποφάσεις που δημιούργησαν οικονομικές δεσμεύσεις χωρίς τις απαραίτητες πιστώσεις, λάθη στη μοριοδότηση αιτήσεων, ελλείψεις στους εσωτερικούς ελέγχους και εισηγήσεις για αναδιάρθρωση του τρόπου διαχείρισης των κρατικών υποτροφιών.

Δείτε ΕΔΩ την έκθεση.

Υποτροφίες χωρίς διαθέσιμα κονδύλια

Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα αφορά την απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου να παραχωρήσει υποτροφίες σε όλους τους δυνητικά δικαιούχους του προγράμματος «Αριστεία» για το ακαδημαϊκό έτος 2023-2024, χωρίς να υπάρχουν οι αναγκαίες πιστώσεις στον προϋπολογισμό.

Η απόφαση αυτή δημιούργησε οικονομικές υποχρεώσεις για ακόμη 344 δικαιούχους, οι οποίες εκτείνονται μέχρι την ολοκλήρωση των σπουδών τους.

Η εξέλιξη προκάλεσε την αντίδραση του Υπουργείου Οικονομικών, το οποίο αρχικά απέρριψε το αίτημα για επιπρόσθετη χρηματοδότηση. Τελικά, μετά από διαβουλεύσεις, δημόσια και κοινοβουλευτική συζήτηση, ενέκρινε τον Ιανουάριο του 2025 πρόσθετη κρατική χορηγία μέσω Συμπληρωματικού Προϋπολογισμού, θέτοντας όμως ως προϋπόθεση να ενημερώνεται εκ των προτέρων για οποιεσδήποτε αποφάσεις που συνεπάγονται νέες οικονομικές δεσμεύσεις ή αλλαγές στα κριτήρια παραχώρησης υποτροφιών.

Η Ελεγκτική Υπηρεσία αναγνωρίζει ότι πρόθεση του Διοικητικού Συμβουλίου ήταν να στηρίξει όσο το δυνατόν περισσότερους φοιτητές, ωστόσο επισημαίνει πως τέτοιες αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται μόνο μετά από κατάλληλο οικονομικό προγραμματισμό και συνεννόηση με το Υπουργείο Οικονομικών.

Παράλληλα, σημειώνεται ότι μετά την εξασφάλιση των αναγκαίων πιστώσεων σημειώθηκαν δύο αλλαγές στην προεδρία του Διοικητικού Συμβουλίου, καθώς και αλλαγή στη θέση της Γραμματέως του ΙΚΥΚ, γεγονός που, σύμφωνα με την Έκθεση, δυσχεραίνει τη διαχείριση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει το Ίδρυμα.

Λάθη στη μοριοδότηση αιτήσεων

Ο έλεγχος αποκάλυψε επίσης προβλήματα στη διαδικασία αξιολόγησης των αιτήσεων.

Από δείγμα 23 αιτήσεων της περιόδου 2019-2024, σε πέντε περιπτώσεις η μοριοδότηση δεν ήταν σύμφωνη με τις σχετικές προκηρύξεις.

Σε τέσσερις περιπτώσεις επρόκειτο για ανθρώπινα λάθη που δεν επηρέασαν τελικά τους δικαιούχους. Ωστόσο, στην πέμπτη περίπτωση διαπιστώθηκε συστημικό πρόβλημα στο πληροφοριακό σύστημα «ΗΡΑ», καθώς δεν είχαν ενημερωθεί οι σωστές παράμετροι για το ακαδημαϊκό έτος 2020-2021.

Ως αποτέλεσμα, όλοι οι αιτητές του προγράμματος Β2 μοριοδοτήθηκαν λανθασμένα. Μεταγενέστερος έλεγχος του ΙΚΥΚ κατέδειξε ότι δύο φοιτητές στερήθηκαν υποτροφία, παρότι πληρούσαν τα κριτήρια, χωρίς ωστόσο να εξεταστούν τρόποι αποκατάστασης της ζημιάς τους.

Ενστάσεις αποκάλυψαν πρόσθετα προβλήματα

Η Ελεγκτική Υπηρεσία διαπίστωσε ακόμη ότι από τις 20 ενστάσεις που εξετάστηκαν, οι πέντε έγιναν δεκτές λόγω λανθασμένης αρχικής μοριοδότησης.

Παράλληλα, τρεις ενστάσεις οδήγησαν το ίδιο το ΙΚΥΚ στον εντοπισμό επιπλέον συστημικών σφαλμάτων στο σύστημα «ΗΡΑ», τα οποία είχαν ως αποτέλεσμα να αναγνωριστούν συνολικά 20 νέοι δικαιούχοι υποτροφιών σε δύο προγράμματα.

Ανεπαρκείς εσωτερικοί έλεγχοι

Η έκθεση εντοπίζει σημαντικές αδυναμίες και στο σύστημα εσωτερικού ελέγχου του Ιδρύματος.

Μεταξύ άλλων:

• δεν πραγματοποιείται δειγματοληπτικός δευτεροβάθμιος έλεγχος των αξιολογήσεων,
• σε 17 από τις 23 αιτήσεις που εξετάστηκαν τα σχετικά συμβόλαια δεν είχαν χαρτοσημανθεί,
• δεν υπάρχει επαρκής διαχωρισμός καθηκόντων μεταξύ των υπαλλήλων, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο λαθών, παραλείψεων ή ακόμη και κατάχρησης.

Εισηγήσεις για αλλαγή φιλοσοφίας στις κρατικές υποτροφίες

Πέραν των ευρημάτων του ελέγχου, η Ελεγκτική Υπηρεσία διατυπώνει εισηγήσεις πολιτικής για τον τρόπο αξιοποίησης των κρατικών υποτροφιών.

Όπως αναφέρει, τα σημερινά ποσά λειτουργούν κυρίως ως οικονομική βοήθεια και δεν επαρκούν για την πλήρη κάλυψη των εξόδων σπουδών στην Κύπρο ή στο εξωτερικό.

Η Υπηρεσία εισηγείται τη δημιουργία ενός στοχευμένου προγράμματος υποτροφιών αριστείας, με αυξημένη χρηματοδότηση σε τομείς που ανταποκρίνονται στις αναπτυξιακές ανάγκες της χώρας, συνοδευόμενο από υποχρέωση των υποτρόφων να επιστρέφουν και να εργάζονται στην Κύπρο ή να προσφέρουν υπηρεσίες μεταφοράς τεχνογνωσίας.

Στο τραπέζι η ενοποίηση υποτροφιών και φοιτητικών χορηγιών

Η Ελεγκτική Υπηρεσία εισηγείται επίσης να εξεταστεί η δημιουργία ενιαίου φορέα διαχείρισης κρατικών υποτροφιών και κρατικών φοιτητικών χορηγιών, ώστε να μειωθούν οι διοικητικές επικαλύψεις και το λειτουργικό κόστος.

Σύμφωνα με την έκθεση, ο Γενικός Διευθυντής του αρμόδιου Υπουργείου αναγνώρισε ότι υπάρχει συνάφεια μεταξύ των δύο υπηρεσιών και γνωστοποίησε την πρόθεση εκπόνησης ολοκληρωμένης μελέτης σκοπιμότητας για πιθανή οργανωτική αναδιάρθρωση και ενοποίηση των σχετικών λειτουργιών.

Τέλος, η Ελεγκτική Υπηρεσία αναφέρει ότι προτίθεται να εξετάσει σε ξεχωριστή έκθεση το θέμα της μίσθωσης κτηρίου που περιήλθε στην ιδιοκτησία του ΙΚΥΚ μέσω δωρεάς, ενώ υπενθυμίζει ότι από τον Ιούλιο του 2026 το Ίδρυμα αναλαμβάνει και τις αρμοδιότητες του καταργηθέντος Φορέα Κοινωνικής Στήριξης, ως νόμιμος διάδοχος των υποχρεώσεων και δικαιωμάτων του προς δυσπραγούντες φοιτητές.