Σταθερές βάσεις και σημαντικό έργο αφήνει στο Υπουργείο Γεωργίας η Μαρία Παναγιώτου

Σε αντίθεση με όσα της καταλογίζονταν, κατά την αποχώρησή της από το Υπουργείο Γεωργίας αναδείχθηκε το εύρος του έργου της.

Η κ. Παναγιώτου παραδίδει στον νέο Υπουργό σταθερές βάσεις, υποδομές, σχεδιασμούς και έργα που αποσκοπούν στην αντιμετώπιση διαχρονικών προβλημάτων, τα οποία στο παρελθόν συχνά έμπαιναν κάτω από το χαλί.

Κατά την ομιλία της, η κ. Παναγιώτου αναφέρθηκε σε 62 δράσεις και έργα, τα οποία δεν βρίσκονται απλώς στο στάδιο του σχεδιασμού, αλλά είτε έχουν ήδη ολοκληρωθεί είτε βρίσκονται σε πορεία υλοποίησης.

Με αυτόν τον τρόπο επέλεξε να απαντήσει, μέσα από το έργο της, σε όσους αμφισβητούσαν τη σημαντική δουλειά που έγινε στο Υπουργείο.

Την εργατικότητά της είχε επισημάνει και ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, ο οποίος, στην ομιλία του, είχε χαρακτηρίσει την κ. Παναγιώτου «εργατικότατη».

Στην απερχόμενη Υπουργό χρεώθηκαν αρκετά ζητήματα, ορισμένα από τα οποία ενδεχομένως να μην ενέπιπταν καν στις αρμοδιότητές της.

Ωστόσο, όπως προκύπτει από τον απολογισμό της, αφήνει πίσω της σημαντικό έργο, έχοντας ταυτόχρονα κληθεί να διαχειριστεί σοβαρές κρίσεις.

Διαβάστε αυτούσια την ομιλία της:

Με μεγάλη χαρά παραδίδω σήμερα τα κλειδιά του ΥΓΑΑΠ. Κλειδιά που δεν μας ανήκουν, αλλά τα δανειζόμαστε για όσο διάστημα έχουμε την τιμή να υπηρετούμε στο αξίωμά μας. Αποχωρώ από το ΥΓΑΑΠ κατόπιν δικής μου επιλογής, έπειτα από 30 μήνες εντατικής δουλειάς που μας επιτρέπουν να παραδώσουμε ένα Υπουργείο όπου τα διαχρονικά προβλήματα που παραλάβαμε, μπήκαν στο επίκεντρο, συζητήθηκαν ανοιχτά και αντιμετωπίστηκαν με πράξεις. Πολλά έχουν ήδη επιλυθεί και τα υπόλοιπα βρίσκονται ήδη σε τροχιά επίλυσης μέσα από συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα και δράσεις. Το ίδιο ισχύει και για το σύνολο των δράσεων του προγράμματος διακυβέρνησης που αφορούν το ΥΓΑΑΠ αφού και αυτές έχουν επίσης υλοποιηθεί στο σύνολό τους.

Για λόγους εξοικονόμησης χρόνου παραθέτω συνοπτικά τις σημαντικότερες δράσεις που έχουν υλοποιηθεί:

Υδατική Ασφάλεια

1. Καταρτίστηκε το 2024 ολοκληρωμένη στρατηγική €170 εκατ. για αφαλατώσεις, μείωση απωλειών και ενίσχυση παραγωγής νερού η οποία ήδη υλοποιείται.
2. Ωρίμασαν 8 κινητές αφαλατώσεις και προμελέτες για 4 μόνιμες.
3. Μέσα σε 2 χρόνια λειτούργησαν 4 κινητές αφαλατώσεις, άλλη 1 λειτουργεί το Φθινόπωρο και 2 το 2027, η υλοποίηση των οποίων θα επιτρέψει, σύμφωνα με το ΤΑΥ, την κάλυψη των αναγκών ύδρευσης κοντά στο 100% το 2027.
4. Είναι σε εξέλιξη οι διαπραγματεύσεις επέκτασης παραγωγής υφιστάμενων μόνιμων μονάδων.
5. Μετά από 15 χρόνια στασιμότητας ξεκίνησε ξανά η συντήρηση φραγμάτων και η στελέχωση της υπηρεσίας.
6. Τερματίσαμε την πρακτική της εφεδρικής χρήσης αφαλατώσεων.
7. Επιδοτήσαμε €11 εκατ. για μείωση απωλειών στα δίκτυα ευθύνης των ΕΟΑ και κοινοτήτων.
8. Υλοποιούμε δράσεις μείωσης υπερκατανάλωσης όπως η δωρεάν διανομή ακροφυσίων σε όλα τα νοικοκυριά και δημόσια κτήρια από τον Ιούνιο 2026.
9. Δώσαμε ασφάλεια υδροδότησης στις απομακρυσμένες κοινοτήτων με δεκάδες γεωτρήσεις.
10. Ξεκίνησαν και είναι σε εξέλιξη τα έργα σύνδεσης του Φράγματος Τερσεφάνου (το οποίο παραλάβαμε χωρίς έργα σύνδεσης!).
11. Υλοποιήσαμε το πρώτο Σχέδιο Χορηγιών €3 εκατ. για μικρές ιδιωτικές αφαλατώσεις και ήδη δεκάδες ιδιώτες προχωρούν σε υλοποίηση.
12. Διπλασιάσαμε τη χορηγία των αρδευτικών τμημάτων και προχωράμε στη βελτίωση της διακυβέρνησης των αρδευτικών.

Σε σύγκριση με το 2022, τόσο τα πιο πάνω όσο και σειρά άλλων έργων που σχεδιάσαμε και υλοποιούμε, έχουν ανεβάσει τις δαπάνες για υδατικά έργα κατά 54,8%, τις δαπάνες για αποχετευτικά έργα κατά 160% και για συντήρηση φραγμάτων κατά 344%.

Γεωργία – Πρωτογενής Τομέας

13. Επικαιροποιήσαμε τη Στρατηγική του Πρωτογενούς Τομέα (€109,3 εκατ.). Από τις 11 Δράσεις οι 10 Δράσεις ήδη υλοποιούνται, και η 11η είναι σε εξέλιξη. Από την υλοποίηση της Στρατηγικής αναμένεται ανάπτυξη ύψους €138,6 εκατ., αύξηση ΑΕΠ €70,8 εκατ., 1.370 νέες θέσεις εργασίας.
14. Ολοκληρώσαμε δύο επενδυτικά προγράμματα ΑΠΕ με επιδότηση 80% και ειδική χρηματοδότηση μέσω ΑΗΚ.
15. Κάναμε το πρώτο σχέδιο φωτοβολταϊκών για αρδευτικούς συνδέσμους.
16. Εκσυγχρονίσαμε το αγρομετεωρολογικό δελτίο και προχωρήσαμε σε εκπαίδευση των αρμόδιων λειτουργών.
17. Θέσαμε σε λειτουργία την εφαρμογή ekofini και Agro Cyprus ώστε να υπάρχει διαφάνεια στις τιμές και οργάνωση της παραγωγής.
18. Ενισχύσαμε την επαγγελματική κατάρτιση των γεωργών και τις επιδοτήσεις συμμετοχής σε εκθέσεις του εξωτερικού και σε μονάδες πρότυπο (€700.000).
19. Θεσμοθετήσαμε τα γραφεία γεωργού σε όλη την Κύπρο.
20. Προκηρύξαμε το μεγαλύτερο επενδυτικό πρόγραμμα (€67,5 εκατ.).
21. Το επενδυτικό συνδέθηκε με την υλοποίηση Ειδικού Οδηγού Αδειοδότησης που μειώνει την γραφειοκρατία και διευκολύνει τους αγρότες σε θέματα αδειοδότησης.
22. Αξιοποιήσαμε το Μητρώο Αγροτών όχι απλά ως εργαλείο καταγραφής αλλά ως εργαλείο διασύνδεσης με την επιδότηση. Έτσι, από τις 2.407 εγγραφές το 2023, σήμερα υπάρχουν 7.600 εγγραφές, ενώ οι επαγγελματίες αυξήθηκαν από 497 σε 2.000.
23. Σχεδιάσαμε και είναι ήδη υπό υλοποίηση σχέδιο ύψους €5,2 εκατ. για επαναφορά εγκαταλελειμμένων αμπελώνων και για φύτευση ξηρικών καλλιεργειών.
24. Καταφέραμε να ολοκληρώσουμε και να δημιουργήσουμε το Χρηματοδοτικό Εργαλείο με την Τράπεζα Κύπρου και την Eurobank, ικανοποιώντας ένα πάγιο αίτημα του αγροτικού κόσμου.
25. Τερματίσαμε την απώλεια επιδόματος γονικής μέριμνας για νέους γεωργούς.
26. Ξεκινήσαμε την επιδότηση τεχνικής κατάρτισης αποφοίτων γεωργικών σχολών.
27. Σχεδιάσαμε το Εθνικό Σήμα Ποιότητας 3 αστέρων με επιδότηση που ξεπερνά τα 3εκ ευρώ.

Χαλλούμι ΠΟΠ

28. Θέσαμε σε λειτουργία δύο συντονιστικές επιτροπές που βοήθησαν στην αποκατάσταση του διαλόγου και της συνεργασίας καθώς επίσης και την προώθηση του χαλλουμιού σε χώρες εντός/εκτός ΕΕ.
29. Τερματίσαμε την επιδότηση στη βάση του αριθμού των αιγοπροβάτων και ξεκινήσαμε από το 2025 την επιδότηση βάσει πραγματικής παραγωγής αιγοπρόβειου γάλακτος.
30. Δώσαμε 27 κρατικά τεμάχια για μεγάλες μονάδες αιγοπροβατοτροφίας.
31. Κλειδώσαμε €29,5 εκατ. ενισχύσεις για την αιγοπροβατοτροφία μέσω του Μεγάλου Επενδυτικού.
32. Δημιουργήσαμε αυστηρότερο νομοθετικό πλαίσιο συμμόρφωσης που βρίσκεται ενώπιον της Βουλής.
33. Θέσαμε σε λειτουργία εξειδικευμένο λογισμικό καταγραφής ποσοτήτων αιγοπρόβειου γάλακτος.
34. Είναι σε εξέλιξη ερευνητικό πρόγραμμα ανίχνευσης γαλακτόσκονης μαζί με το ΤΕΠΑΚ και το Κρατικό Χημείο.

Έρευνα – Καινοτομία

35. Εγκαταστάθηκε η στρατηγική υποδομή ΦΑΙΝΟΤΥΠΟΣ στο Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών (ΙΓΕ), σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Κύπρου η οποία αποτελεί καινοτόμο εργαλείο στην αξιολόγηση της ανθεκτικότητας των καλλιεργειών στις νέες κλιματικές συνθήκες.
36. Συνεχίζονται, παράλληλα, οι δράσεις για την παρακολούθηση, καταγραφή και μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου στον πρωτογενή τομέα.

Αλιεία

37. Ολοκληρώθηκε ο εκσυγχρονισμός 73 αλιευτικών σκαφών με 100% χορηγία για μικρή παράκτια αλιεία.
38. Αυξήθηκε η αποζημίωση για τον λαγοκέφαλο από €3 σε €4,73/κιλό.
39. Είναι σε εξέλιξη σχέδιο αποζημίωσης ζημιών από δελφίνια το οποίο στηρίζει 300 αλιείς.

Προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή

40. Σε εξέλιξη νέα μελέτη για ανθεκτικότητα γεωργίας με το Πανεπιστήμιο Κύπρου και το Δεκαετές Εθνικό Σχέδιο Επισιτιστικής Ασφάλειας με εμπειρογνώμονα. Αυτά μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για το νέο στρατηγικό πρόγραμμα της ΚΑΠ μετά το 2028.

Τμήμα Δασών

41. Αυξήθηκαν οι δαπάνες για προστασία των Δασών από €48,2 εκατ. το 2021 σε €81,7 εκατ. (+70%).
42. Ενισχύσαμε το ανθρώπινο δυναμικό με 108 νέους δασοπυροσβέστες, πυροφύλακες και χειριστές οχημάτων ειδικού τύπου, ενώ ο συνολικός αριθμός του προσωπικού αυξήθηκε από 608 το 2022 σε 718 το 2026, αριθμός που αποτελεί τον μεγαλύτερο που είχε ποτέ.
43. Επαναλειτούργησε το Δασικό Κολλέγιο.
44. Ο στόλος των πυροσβεστικών οχημάτων αυξήθηκε από 86 οχήματα το 2021 σε 135 το 2026, ενώ ο συνολικός επίγειος επιχειρησιακός εξοπλισμός του Τμήματος Δασών αυξήθηκε από 115 σε 189 μονάδες, επίσης αριθμός που είναι ο μεγαλύτερος που είχε ποτέ.
45. Στο πλαίσιο του εθνικού σχεδιασμού αεροπυρόσβεσης, μέσα από συντονισμένες ενέργειες και έχοντας παραλάβει ένα Τμήμα Δασών χωρίς ενεργές συμβάσεις πτητικών μέσων, παρέδωσα το 2025 στην Εθνική Φρουρά συμβάσεις για 11 πτητικά μέσα και για αγορά 3 ιδιόκτητων πτητικών μέσων.
46. Εφαρμόσαμε την ελεγχόμενη καύση και την ελεγχόμενη βόσκηση με επιδότηση.
47. Αυστηροποιήθηκε το θεσμικό πλαίσιο για την πρόληψη και αντιμετώπιση των πυρκαγιών όπου φθάνουν μέχρι τα δώδεκα χρόνια φυλάκισης και χρηματικά πρόστιμα ύψους €100.000.

Εθνικό Δασικό Πάρκο Ακάμα

50. Ολοκληρώθηκε ο αναθεωρημένος σχεδιασμός με τους κόμβους να μειώνονται από 14 σε 8, με συνολική μείωση επηρεαζόμενων εκτάσεων κατά περίπου 31.100m², ενώ το εμβαδόν των νέων υποδομών περιορίζεται κατά περίπου 720m².
51. Το οδικό δίκτυο επανεξετάστηκε με ηπιότερες τεχνικές λύσεις, μικρότερες διατομές και περιορισμένες παρεμβάσεις, μετά από εισηγήσεις ειδικού στα θέματα οδοποιίας.
52. Προωθείται η κήρυξη τμημάτων του Ακάμα ως Φυσικό Απόθεμα & Μικροαποθέματα.
53. Προσλήφθηκαν και είναι ήδη στο πεδίο 16 παρκοφύλακες.
54. Η υπογραφή της σύμβασης για την ολοκλήρωση της Α’ φάσης αναμένεται πριν το τέλος του 2026 αφού τώρα είναι σε εξέλιξη η προετοιμασία του διαγωνισμού, ενώ τα έργα της Α΄ φάσης ολοκληρώνονται το 2027 ως ήταν ο αρχικός προγραμματισμός.

Διαχείριση Αποβλήτων

55. Εκπονείται ήδη η ολοκληρωμένη Μελέτη Βιωσιμότητας για το εθνικό δίκτυο εγκαταστάσεων διαχείρισης αποβλήτων, η οποία θα καθορίσει τον σχεδιασμό της περιόδου 2029-2035. Η πρωτοβουλία αυτή ξεκίνησε το 2024 με την τεχνική υποστήριξη της ευρωπαϊκής ομάδας JASPERS και αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του πρώτου τριμήνου του 2028.
56. Στο ενδιάμεσο προχωρεί η αναβάθμιση των ΟΕΔΑ Κόσιης & Πεντακώμου με τους νέους εργολάβους να μπαίνουν στις μονάδες εντός του 2027.
57. Μέχρι τα τέλη του 2028 αναμένεται να λειτουργήσουν επιπλέον 10 Πράσινα Σημεία, με τον συνολικό αριθμό να ανέρχεται στα 36.
58. Προχωρεί παράλληλα η εγκατάσταση δημιουργίας 18 μικρότερων Πράσινων Σημείων σε 18 ορεινές κοινότητες έως το 2027.
59. Κατά το 2024 και 2025 με την Εκστρατεία #WasteFreeCyprus καθαρίστηκαν 447 παράνομοι σκυβαλλότοποι (€2,22 εκατ.).
60. Ολοκληρώθηκε και τέθηκε σε εφαρμογή το Σχέδιο Δράσης για απόβλητα κατεδαφίσεων το οποίο ευελπιστούμε να βάλει τέλος στα διάσπαρτα μπάζα.

Ασφαλτικά

61. Κατά την περίοδο 2024-2026 προχωρήσαμε σε μια συνολική επανεξέταση ενισχύοντας τόσο το θεσμικό πλαίσιο όσο και τους μηχανισμούς ελέγχου. Ως αποτέλεσμα, από τις έξι υφιστάμενες εγκαταστάσεις παραγωγής ασφαλτικού σκυροδέματος, τέσσερις έχουν ήδη εξασφαλίσει Άδεια Εκπομπής Αερίων Αποβλήτων, μία βρίσκεται στο τελικό στάδιο αδειοδότησης εντός του 2026, και μία άλλη σε διαδικασία συμμόρφωσης.

Τέλος, σε ότι αφορά τον Αφθώδη Πυρετό σημειώνω:

62. Το ολοκληρωμένο πλαίσιο αποζημιώσεων που εγκρίθηκε από την Ειδική Συμβουλευτική Επιτροπή όπου προνοεί αποζημίωση ζωικού κεφαλαίου, απώλεια εισοδήματος και ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου. Σε ότι αφορά τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες ξεχωρίζω την μελέτη ανασυγκρότησης ολόκληρης της υπηρεσίας για την οποία υπάρχει σχετική πρόνοια και κονδύλι στον προϋπολογισμό του 2027, μία επιβεβλημένη δράση, ώστε να είναι ολοκληρωμένη η ανασυγκρότηση του τομέα της κτηνοτροφίας για την οποία εργάζεται ο κ. Μαλάς.

Τα πιο πάνω υλοποιήθηκαν χάρη σε 2 λόγους: ο πρώτος γιατί είχα την ευλογία να είμαι μέρος μιας κυβέρνησης που έχει στο επίκεντρο τον άνθρωπο. Σε κάθε αίτημά μου που αποσκοπούσε στη βελτίωση της καθημερινότητας των γεωργών μας και στην προστασία του περιβάλλοντος, είχα τη στήριξη του Προέδρου της Δημοκρατίας. Ο δεύτερος λόγος είναι οι λειτουργοί του Υπουργείου. Μια ομάδα με την οποία, τα τελευταία δυόμισι χρόνια, εργαστήκαμε νυχθημερόν, επτά ημέρες την εβδομάδα, για μια καλύτερη Κύπρο. Με μια λίγο πιο μικρή ομάδα, είχα την τιμή να συνεργαστώ τους τελευταίους 6 μήνες και να προεδρεύσω 10 ευρωπαϊκά συμβούλια Υπουργών Γεωργίας, Αλιείας και Περιβάλλοντος, καταφέραμε να θέσουμε τις βάσεις για μια καλύτερη ΚΑΠ και για ένα πιο ενισχυμένο περιβαλλοντικό πλαίσιο με απλοποιήσεις που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαίων πολιτών.

Θέλω να ευχαριστήσω από καρδιάς την ομάδα μου, τους Γενικούς, τους Διευθυντές και όλους τους λειτουργούς και τα άτομα του Υπουργείου. Ευχαριστίες οφείλω σε όλα τα οργανωμένα σύνολα που είχα την τιμή να συνεργαστώ (αγροτικές οργανώσεις, εκπροσώπους αγελαδοτρόφων, αιγοπροβατοτρόφων, χοιροτρόφων και τυροκόμους), τον ΚΟΑΠ, τις περιβαλλοντικές οργανώσεις, την Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων, την επιδημιολογική ομάδα για τον Αφθώδη Πυρετό, τον κ. Σταύρο Μαλά, τους Καθηγητές του Τμήματος Γεωπονικών Επιστημών, Βιοτεχνολογίας και Επιστήμης Τροφίμων του ΤΕΠΑΚ, τον κ. Σάββα Μαλλιώτη,  τον κ. Σταύρο Σταύρου για την συνεργασία στην Επιτροπή για το Χαλλούμι, την ομάδα του Κέντρου Οικονομικών Ερευνών του Πανεπιστημίου Κύπρου και φυσικά τα μέλη της Γραμματείας Συντονισμού και Υποστήριξης Κυβερνητικού Έργου.

Πιο πολύ οφείλω ένα τεράστιο ευχαριστώ από καρδιάς στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας για την εμπιστοσύνη και κυρίως για την ευκαιρία που μου έδωσε να βοηθήσω τους αγρότες μας και να δημιουργήσω τις προϋποθέσεις για να αποκτήσουν ασφάλεια, υδατική και οικονομική. Για όλα αυτά θα του είμαι παντοτινά πραγματικά ευγνώμων!

Αγαπητέ Χρίστο, σου εύχομαι καλή και παραγωγική θητεία σε ένα από τα πιο δύσκολα Υπουργεία της ΚΔ. Ένα Υπουργείο που λόγω του μεγέθους του και των πολυσύνθετων θεμάτων που έχει να διαχειριστεί, προφανώς είχε, έχει και θα έχει προκλήσεις και κρίσεις. Η επίλυσή τους απαιτεί συνεργασία με τους υπηρεσιακούς, διάλογο με τους άμεσα εμπλεκόμενους, επιμονή, υπομονή και κυρίως την τόλμη να μην τα βάζεις κάτω από το χαλί αλλά να τα επιλύεις με όποιο κόστος. Αυτό έπραξα και στο θέμα των πτητικών για τα οποία είναι σε εξέλιξη η διερεύνηση για ενδεχόμενα ποινικά αδικήματα, αυτό έπραξα και στο θέμα του Ακάμα όπου παρά τις αντιδράσεις προχωρήσαμε στον ανασχεδιασμό, αυτό έπραξα και στο θέμα των αποβλήτων όπου με την καθοδήγηση των Jaspers ήδη προχωράμε με την αναβάθμιση των υποδομών, αυτό κάναμε και με τον Αφθώδη Πυρετό όπου προχωρεί η ανασυγκρότηση της κτηνοτροφίας.

Είμαι βεβαία ότι θα εργαστείς με αφοσίωση για το κοινό καλό.

Καλή και παραγωγική θητεία φίλε Χρίστο.