Το πραγματικό ερώτημα είναι, εάν η τουρκική πλευρά είναι έτοιμη να κινηθεί προς την ουσία του Κυπριακού, ή εάν θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί τη διαδικασία. ως εργαλείο διαχείρισης της στασιμότητας.
Οι διαπραγματευτές, επιχειρούν αυτές τις ημέρες να προλάβουν τον χρόνο. Ήδη καταγράφονται οι συγκλίσεις που έχουν επιτευχθεί, με στόχο να παρουσιαστούν στα εμπλεκόμενα μέρη και να δημιουργηθεί το αναγκαίο υπόβαθρο για μια νέα διευρυμένη συνάντηση 5+1. Το ζητούμενο, όπως έχει διαμορφωθεί, είναι η προετοιμασία να οδηγήσει κάποια στιγμή σε απόφαση για επανέναρξη των συνομιλιών.Μόνο που το πολιτικό τοπίο παραμένει ζοφερό.
Από τον Γκουτέρες, στις 26 Αυγούστου
Ο Αντόνιο Γκουτέρες. έφυγε από την Κύπρο στις 29 Ιουλίου αφήνοντας πίσω του μια τελευταία, ίσως κρίσιμη, προσπάθεια να κινηθεί ξανά το Κυπριακό. Δεν ανακοίνωσε ημερομηνία για την πολυαναμενόμενη 5+1. Ανακοίνωσε ότι θα συγκαλέσει νέα διευρυμένη συνάντηση, αλλά μόνο μετά από «επαρκή προετοιμασία» στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, στη μεθοδολογία και στην ουσία, λαμβάνοντας υπόψη τις συγκλίσεις που έχουν ήδη επιτευχθεί.
Και έστειλε ένα μήνυμα που δύσκολα θα μπορούσε να είναι σαφέστερο: «Δεν θέλω να έχουμε άλλες συναντήσεις 5+1 χωρίς αποτελέσματα». Στόχος του, όπως είπε, είναι μια επιτυχημένη συνάντηση που θα ανοίξει τον δρόμο για λύση.
Ο Γενικός Γραμματέας κάλεσε, επίσης, τους δύο ηγέτες να εντείνουν τις προσπάθειές τους για Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, με πρακτικό αντίκτυπο στην καθημερινότητα των Κυπρίων. Η έκκληση. ήταν ουσιαστικά μια τελευταία προειδοποίηση ότι ο χρόνος των συμβολικών συναντήσεων και των διακηρύξεων, έχει τελειώσει.
Η ελληνοκυπριακή πλευρά, έφυγε από εκείνη τη συνάντηση με μια σαφή εικόνα για το επόμενο βήμα. Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, δήλωσε ότι δεν ξεκινάμε από το μηδέν, ότι αξιοποιείται το διαπραγματευτικό κεκτημένο μέχρι το Κραν Μοντανά και ότι στόχος είναι η επανέναρξη των συνομιλιών, από εκεί όπου διακόπηκαν. Μάλιστα, ανέφερε ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά ήταν έτοιμη ακόμη και για διευρυμένη συνάντηση μέσα σε μία εβδομάδα.
Και κάπου εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση.
Από τη μία, η Λευκωσία δηλώνει έτοιμη να προχωρήσει. Από την άλλη, χρειάστηκε να φτάσουμε στην 26η Αυγούστου για το επόμενο τετ α τετ των δύο ηγετών. Και τώρα, μέσα σε λίγες ημέρες, επιχειρείται να γίνει η δουλειά που θα έπρεπε να έχει γίνει όλο αυτό το διάστημα.
Το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη χρόνου. Είναι η έλλειψη τουρκικής πολιτικής απόφασης
Δεν χρειάζεται να αναζητούμε τεχνητές ισορροπίες για να εξηγήσουμε το αδιέξοδο. Το πρόβλημα, έχει συγκεκριμένη πολιτική διεύθυνση.
Η Άγκυρα, εξακολουθεί να επιμένει στη γνωστή στρατηγική της. Η λύση δύο κρατών, η αποδοχή της λεγόμενης κυριαρχικής ισότητας και η διαρκής προσπάθεια αναβάθμισης του κατοχικού καθεστώτος, δεν αποτελούν λεπτομέρειες της διαπραγμάτευσης. Αποτελούν τον πυρήνα της τουρκικής πολιτικής.Και όσο η Τουρκία επιμένει σε αυτή τη γραμμή, η διαδικασία παραμένει εγκλωβισμένη.
Το ακόμη πιο ανησυχητικό, είναι ότι ο Τουφάν Ερχιουρμάν, παρά τις προσδοκίες που είχαν δημιουργηθεί γύρω από την εκλογή του, δεν έχει μέχρι σήμερα καταφέρει να αποδείξει ότι διαθέτει την πολιτική αυτονομία, για να κινηθεί απέναντι στις επιλογές της Άγκυρας.
Αντιθέτως, σε δηλώσεις του σε τουρκικό μέσο ενημέρωσης τον περασμένο Φεβρουάριο είχε πει χαρακτηριστικά ότι μπορεί να χρησιμοποιούνται διαφορετικές λέξεις, αλλά υπάρχει το ίδιο «σημείο εκκίνησης» με την Τουρκία. Η δήλωση αυτή, αποκτά ιδιαίτερη σημασία σήμερα, ακριβώς επειδή δείχνει τα όρια, μέσα στα οποία κινείται η τουρκοκυπριακή ηγεσία.
Οι τελευταίες δηλώσεις του, δεν αφήνουν περιθώρια για ιδιαίτερη αισιοδοξία. Στις 14 Αυγούστου, στις τελετές μνήμης στη Μαράθα, τον Σανταλάρη και την Αλόα, ο Ερχιουρμάν επανέφερε στο προσκήνιο τις «ανησυχίες» της τουρκοκυπριακής κοινότητας για την ασφάλεια και δήλωσε ότι δεν θα παραιτηθεί από την «ισότητα», την «ασφάλεια» και τα «δικαιώματά» της.
Η επίκληση της ασφάλειας δεν είναι καινούργια. Είναι, όμως, αποκαλυπτική για το πώς η τουρκική πλευρά επιχειρεί να προσέλθει στη νέα φάση. Η συζήτηση, μετατοπίζεται ξανά από την ουσία της λύσης, στις γνωστές τουρκικές απαιτήσεις και στις προϋποθέσεις που θέτει η Άγκυρα.
Η 26η Αυγούστου δεν μπορεί να γίνει άλλη μία συνάντηση χωρίς αποτέλεσμα και αυτό ακριβώς, είναι που καθιστά τη συνάντηση Χριστοδουλίδη–Έρχιουρμαν κρίσιμη.
Δεν αρκεί να υπάρξει μια καλή συζήτηση. Δεν αρκεί να επαναβεβαιωθεί η προσήλωση στη διαδικασία. Δεν αρκεί να ανακοινωθούν ακόμη μερικά ΜΟΕ. Και ασφαλώς δεν αρκεί να υπάρξει στο τέλος μια νέα δήλωση ότι «οι δύο ηγέτες συμφώνησαν να συνεχίσουν να εργάζονται».
Ο Γκουτέρες το είπε ξεκάθαρα: δεν θέλει άλλες συναντήσεις χωρίς αποτελέσματα.
Η μπάλα βρίσκεται πλέον στο τουρκικό γήπεδο. Η ελληνοκυπριακή πλευρά, έχει κάθε λόγο να επιμείνει στην αξιοποίηση του διαπραγματευτικού κεκτημένου, στα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας και στην επανέναρξη των συνομιλιών από το σημείο όπου διακόπηκαν.
Η Άγκυρα είναι αυτή, που πρέπει να αποδείξει ότι δεν επιδιώκει απλώς να κερδίσει χρόνο και ο Έρχιουρμαν είναι αυτός που καλείται να αποδείξει, ότι μπορεί να προσέλθει στο τραπέζι ως πραγματικός πολιτικός συνομιλητής και όχι ως φορέας μιας γραμμής που χαράσσεται αλλού.
Η 26η Αυγούστου, δεν είναι ακόμη μία ημερομηνία στο ημερολόγιο του Κυπριακού. Είναι η στιγμή, κατά την οποία θα πρέπει να φανεί, εάν όλη αυτή η κινητικότητα οδηγεί κάπου ή εάν το Κυπριακό επιστρέφει, για ακόμη μία φορά, στο γνώριμο σημείο της αδράνειας.
