Το επόμενο ραντεβού των δύο ηγετών έχει οριστεί για την Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου, ενώ η συμφωνία για συναντήσεις σε εβδομαδιαία βάση δημιουργεί ένα διαφορετικό σκηνικό σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι απλώς να συνεχιστούν οι επαφές, αλλά μέσα από αυτές να διαπιστωθεί κατά πόσο υπάρχει πραγματικό περιθώριο για ουσιαστική πρόοδο.
Και το πρώτο μεγάλο τεστ βρίσκεται ήδη πάνω στο τραπέζι.
Ο Τουφάν Έρχιουρμαν έχει ξεκαθαρίσει ότι για την τουρκοκυπριακή πλευρά η πολιτική ισότητα αποτελεί βασικό συστατικό της διαδικασίας και δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως ένα ακόμη θέμα που θα ενταχθεί σε μια συνολική διαπραγμάτευση ανταλλαγμάτων. Η συγκεκριμένη θέση αναμένεται να επανέλθει με ακόμη μεγαλύτερη ένταση στις επόμενες συναντήσεις, καθώς αφορά ουσιαστικά τη βάση πάνω στην οποία θα πρέπει να κινηθεί η διαπραγματευτική διαδικασία.
Απέναντι σε αυτή την προσέγγιση, η Λευκωσία επιχειρεί να διατηρήσει ως σημείο εκκίνησης όσα είχαν συμφωνηθεί στις προηγούμενες διαπραγματεύσεις. Ο Νίκος Χριστοδουλίδης επιμένει στις συγκλίσεις που είχαν επιτευχθεί μέχρι το Κραν Μοντανά και στη λογική ότι η διαδικασία δεν μπορεί να ξεκινήσει από μηδενική βάση.
Αυτό είναι ένα από τα βασικά πολιτικά ζητήματα που θα κληθούν να διαχειριστούν οι δύο πλευρές το επόμενο διάστημα: πώς θα συνδυαστεί η επιδίωξη του Έρχιουρμαν για ξεκάθαρη αναφορά στην πολιτική ισότητα με την επιμονή της ελληνοκυπριακής πλευράς στο υφιστάμενο διαπραγματευτικό κεκτημένο.
Η Ολγκίν φέρνει το υλικό των συγκλίσεων
Σημαντικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια αναμένεται να διαδραματίσει η προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, η οποία αναμένεται να επιστρέψει στην Κύπρο στις αρχές Σεπτεμβρίου.
Η επιστροφή της δεν έρχεται σε μια τυχαία χρονική στιγμή. Τα Ηνωμένα Έθνη έχουν επεξεργαστεί την καταγραφή των συγκλίσεων και των σημείων στα οποία υπάρχει κοινό έδαφος, με το συγκεκριμένο υλικό να αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα εργαλεία της επόμενης φάσης.
Η παρουσία της Ολγκίν στις επαφές αποκτά συνεπώς ιδιαίτερη σημασία. Εφόσον συμμετάσχει στις συναντήσεις των δύο ηγετών, θα βρίσκεται ουσιαστικά στο τραπέζι ένας τρίτος παράγοντας που μπορεί να βοηθήσει στην αποτύπωση του τι έχει ήδη συμφωνηθεί, αλλά και στο να εντοπιστούν τα σημεία στα οποία οι δύο πλευρές μπορούν να κινηθούν.
Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στο κατά πόσο το υλικό αυτό θα λειτουργήσει ως βάση επαναπροσέγγισης ή αν οι διαφορετικές ερμηνείες των δύο πλευρών θα οδηγήσουν σε νέα αντιπαράθεση.
Τα ΜΟΕ ως πρώτο πεδίο για χειροπιαστό αποτέλεσμα
Πέραν των μεγάλων πολιτικών ζητημάτων, υπάρχει και το πεδίο στο οποίο θα μπορούσε να καταγραφεί σχετικά γρήγορα μια πρώτη θετική εξέλιξη: τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης.
Η ελληνοκυπριακή πλευρά θεωρεί ότι συγκεκριμένα μέτρα μπορούν να προχωρήσουν πριν από τη μετάβαση στη Νέα Υόρκη. Την ίδια ώρα, η τουρκοκυπριακή πλευρά έχει εκφράσει δυσαρέσκεια για ενέργειες που, κατά την άποψή της, δεν συμβαδίζουν με τη φιλοσοφία των ΜΟΕ.
Εδώ θα φανεί κατά πόσο η νέα περίοδος επαφών μπορεί να παράγει αποτελέσματα πέρα από τις δηλώσεις. Ένα ή περισσότερα πρακτικά βήματα θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως ένδειξη ότι ο νέος ρυθμός στις επαφές δεν περιορίζεται στο πολιτικό επίπεδο.
Παράλληλος δίαυλος η κοινωνία των πολιτών
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η ενεργοποίηση του Συμβουλευτικού Σώματος της Κοινωνίας των Πολιτών. Η συγκρότηση της Συντονιστικής Επιτροπής, με συμμετοχή Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων από διαφορετικούς χώρους, δημιουργεί έναν επιπλέον δίαυλο επικοινωνίας.
Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αποκτά σημασία ακριβώς επειδή η πολιτική διαδικασία παραμένει δύσκολη. Πρόκειται για έναν χώρο στον οποίο μπορούν να αναπτυχθούν επαφές και συνεργασίες μακριά από τις πιο σκληρές γραμμές της επίσημης διαπραγμάτευσης.
Δεν πρόκειται, ασφαλώς, για υποκατάστατο της πολιτικής διαδικασίας. Μπορεί όμως να λειτουργήσει υποστηρικτικά, ιδιαίτερα σε ζητήματα που αφορούν την εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο κοινοτήτων.
Η αντίστροφη μέτρηση για τη Νέα Υόρκη
Όλα αυτά οδηγούν σε ένα συγκεκριμένο χρονικό ορόσημο: τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη.
Μέχρι τότε, οι δύο ηγέτες θα έχουν μπροστά τους περιορισμένο αλλά κρίσιμο χρόνο για να διαπιστώσουν αν ο νέος κύκλος επαφών μπορεί να αποκτήσει ουσιαστικό περιεχόμενο. Η εβδομαδιαία συχνότητα των συναντήσεων, η επιστροφή της Ολγκίν, η συζήτηση γύρω από τις συγκλίσεις και η πιθανότητα προώθησης ΜΟΕ δημιουργούν ένα πυκνό πολιτικό σκηνικό.
Η Νέα Υόρκη δεν αποτελεί απλώς ακόμη μία διεθνή συνάντηση. Είναι το σημείο στο οποίο θα επιχειρηθεί να αποτυπωθεί εάν μέχρι τότε έχει δημιουργηθεί αρκετό κοινό έδαφος ώστε να δικαιολογείται το επόμενο βήμα.
Η ελληνοκυπριακή πλευρά επιδιώκει να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για μια διευρυμένη διάσκεψη και, εφόσον διαμορφωθεί η αναγκαία κοινή βάση, να υπάρξει προοπτική επανέναρξης των συνομιλιών.
Το πραγματικό στοίχημα
Το επόμενο διάστημα, συνεπώς, δεν θα κριθεί μόνο από το πόσες φορές θα συναντηθούν Χριστοδουλίδης και Έρχιουρμαν. Θα κριθεί από το τι θα βγει από αυτές τις συναντήσεις.
Η πολιτική ισότητα αποτελεί ήδη ένα από τα βασικά σημεία δοκιμασίας. Οι συγκλίσεις του παρελθόντος αποτελούν για τη Λευκωσία το σημείο αναφοράς. Η Ολγκίν καλείται να συμβάλει ώστε να μετατραπεί το υλικό των Ηνωμένων Εθνών σε εργαλείο ουσιαστικού διαλόγου, ενώ τα ΜΟΕ προσφέρουν τη δυνατότητα για ένα πρώτο χειροπιαστό αποτέλεσμα.
Το σκηνικό, επομένως, έχει αλλάξει. Από την παρατεταμένη αδράνεια, το Κυπριακό περνά ξανά σε περίοδο συστηματικών επαφών. Αυτό από μόνο του δεν σημαίνει ότι η λύση είναι πιο κοντά.
Σημαίνει, όμως, ότι ανοίγει ένα νέο παράθυρο για να δοκιμαστεί στην πράξη αν υπάρχει η πολιτική βούληση να γεφυρωθούν οι διαφορές.
Και το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό. Η συνάντηση της 2ας Σεπτεμβρίου, η επιστροφή της Ολγκίν και οι επαφές που θα ακολουθήσουν θα δείξουν αν η νέα κινητικότητα μπορεί να μετατραπεί σε ουσιαστική προετοιμασία για τη Νέα Υόρκη ή αν οι διαφορετικές αφετηρίες των δύο πλευρών θα αποδειχθούν και πάλι ισχυρότερες από την προσπάθεια επανεκκίνησης.
Το μεγάλο ερώτημα πλέον δεν είναι αν υπάρχει κινητικότητα. Αυτή υπάρχει. Το ερώτημα είναι αν μέχρι τη Νέα Υόρκη θα έχει αποκτήσει και πολιτικό περιεχόμενο.
