Η φετινή ομιλία θα είναι η δεύτερη της κ. φον ντερ Λάιεν κατά την τρέχουσα νομοθετική περίοδο. Σύμφωνα με την EPRS, η Πρόεδρος της Κομισιόν αναμένεται να παρουσιάσει τις βασικές προτεραιότητες και τις εμβληματικές πρωτοβουλίες για το επόμενο έτος, στηριζόμενη στις πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές της Κομισιόν για την περίοδο 2024-2029.
Η EPRS σημειώνει ότι η ομιλία πραγματοποιείται σε περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών πιέσεων. Μεταξύ αυτών καταγράφει τον συνεχιζόμενο πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, την ανάγκη διατήρησης της πίεσης προς τη Μόσχα, καθώς και πρόσφατες παραβιάσεις εναέριου χώρου που αφορούσαν την Πολωνία και τη Ρουμανία.
Στο ίδιο πλαίσιο, το ενημερωτικό σημείωμα αναφέρεται στον κίνδυνο μίας εύθραυστης κατάπαυσης του πυρός στην Ουκρανία, η οποία θα μπορούσε να αφήσει την ΕΕ εκτεθειμένη σε νέα αστάθεια στα ανατολικά σύνορά της, καθώς και στις ανησυχίες για ενδεχόμενη μείωση της αμερικανικής εμπλοκής και στήριξης προς το Κίεβο.
Η EPRS επισημαίνει ακόμη ότι, παρά το πλαίσιο εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ που τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου 2026, παραμένουν εντάσεις στις διατλαντικές σχέσεις, μεταξύ άλλων γύρω από τους φόρους ψηφιακών υπηρεσιών και την εφαρμογή του ευρωπαϊκού Κανονισμού για τις Ψηφιακές Αγορές σε αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας.
Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή αποτελούν, σύμφωνα με την EPRS, ακόμη ένα ζήτημα που επηρεάζει την ευρωπαϊκή ατζέντα, καθώς οι εντάσεις που συνδέονται με το Ιράν επηρεάζουν την ενεργειακή ασφάλεια και τις τιμές του πετρελαίου. Πιθανές ή πραγματικές διαταραχές στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ και επιθέσεις σε διυλιστήρια του Κόλπου έχουν, σύμφωνα με το σημείωμα, επιπτώσεις στις τιμές, τον πληθωρισμό, την ανάπτυξη και τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς στην ΕΕ.
Παράλληλα, οι σχέσεις με την Κίνα αναμένεται να παραμείνουν στην ευρωπαϊκή ατζέντα, με την ΕΕ να επιδιώκει ισορροπία μεταξύ της οικονομικής αλληλεξάρτησης και της μείωσης των κινδύνων σε κρίσιμους τομείς.
Η προοπτική περαιτέρω διεύρυνσης της ΕΕ, ιδιαίτερα προς το Μαυροβούνιο, την Αλβανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, καταγράφεται επίσης ως σημαντικό θέμα, με την EPRS να επισημαίνει τόσο τις στρατηγικές ευκαιρίες όσο και τις θεσμικές και δημοσιονομικές προκλήσεις που συνεπάγεται μια μεγαλύτερη Ένωση.
Στο οικονομικό πεδίο, το ενημερωτικό σημείωμα αναφέρει ως βασικές προκλήσεις την ασθενή ανάπτυξη του ΑΕΠ, τις υψηλές τιμές ενέργειας και τη διεύρυνση του χάσματος ανταγωνιστικότητας με τις ΗΠΑ και την Κίνα. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις ανάγκες για επενδύσεις στην καινοτομία, την παραγωγικότητα και την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, καθώς και στις πρόσθετες επενδύσεις ύψους 750 έως 800 δισ. ευρώ ετησίως που είχε εκτιμήσει η έκθεση Ντράγκι.
Η EPRS αναφέρεται και στο προτεινόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034, ύψους σχεδόν 2 τρισ. ευρώ, επισημαίνοντας ότι οι διαπραγματεύσεις για τον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό θα επηρεάσουν τη δυνατότητα της ΕΕ να χρηματοδοτήσει τις εσωτερικές και εξωτερικές της προτεραιότητες.
Η ομιλία αναμένεται επίσης να κινηθεί γύρω από τις επτά πολιτικές προτεραιότητες που έθεσε η κ. φον ντερ Λάιεν κατά την επανεκλογή της το 2024. Αυτές περιλαμβάνουν τη βιώσιμη ευημερία και ανταγωνιστικότητα, την ευρωπαϊκή άμυνα και ασφάλεια, την κοινωνική πολιτική, την επισιτιστική και υδατική ασφάλεια και την προστασία της φύσης, την υπεράσπιση της δημοκρατίας, τον διεθνή ρόλο της ΕΕ και την προετοιμασία της Ένωσης για το μέλλον.
Η EPRS υπενθυμίζει ότι η πρακτική της ετήσιας ομιλίας για την Κατάσταση της Ένωσης ξεκίνησε το 2010 με τον τότε Πρόεδρο της Κομισιόν Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο. Σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, η ομιλία δεν προβλέπεται από τις Συνθήκες της ΕΕ, αλλά καθιερώθηκε μέσω της συμφωνίας-πλαισίου μεταξύ Ευρωκοινοβουλίου και Κομισιόν.
Η νέα συμφωνία-πλαίσιο του 2026 διατηρεί την πρόβλεψη για ετήσια συζήτηση κατά την πρώτη σύνοδο ολομέλειας του Σεπτεμβρίου, κατά την οποία η Πρόεδρος της Κομισιόν αποτιμά το τρέχον έτος και παρουσιάζει τις προτεραιότητες για τα επόμενα. Μετά την ομιλία ακολουθεί συζήτηση στο Ευρωκοινοβούλιο, με συμμετοχή της Προεδρίας του Συμβουλίου και των πολιτικών ομάδων.
ΠΗΓΗ: ΚΥΠΕ