Σε δηλώσεις του στα ΜΜΕ, κατά την κοινή συνέντευξη Τύπου των τριών ηγετών, μετά τις εργασίες της Τριμερούς Συνόδου Κορυφής, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είπε ότι «χαίρομαι ιδιαίτερα που βρισκόμαστε σήμερα στο Ελ Αλαμέιν, μια περιοχή που αποτελεί ιστορικό ορόσημο του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, καθώς η νίκη των Συμμάχων εδώ, μμε τη συμμετοχή Ελλαδιτών και Κυπρίων εθελοντών, το φθινόπωρο του 1942, ανέκοψε την προέλαση του Άξονα στη βόρεια Αφρική, διασφαλίζοντας την Αίγυπτο και την στρατηγικής σημασίας Διώρυγα του Σουέζ.
Θέλω λοιπόν να ευχαριστήσω τον φίλο Πρόεδρο Σίσι για την πρόσκληση και τη φιλοξενία τόσο της διμερούς μας συνάντησης όσο και της τριμερούς μας Συνόδου και να συγχαρώ την Αίγυπτο για την άρτια διοργάνωση της έκθεσης αεροπορίας και διαστήματος, όπου είχαμε την τιμή να είμαστε προσκεκλημένοι.
Η σημερινή τριμερής συνάντηση ήταν άτυπη στη μορφή. Αλλά στρατηγική στην ουσία.
Εδώ και πέραν μίας δεκαετίας, έχουμε οικοδομήσει ένα σταθερό σχήμα το οποίο εδράζεται στην αμοιβαία εμπιστοσύνη, σε κοινούς στόχους και επιδιώξεις και ενισχύεται συνεχώς. ‘Ένα σχήμα με στρατηγικό πλέον βάθος και συνεργασία που εδράζεται σε μια θετική προσέγγιση, στηριζόμενη σε τέσσερις βασικούς πυλώνες: σταθερότητα, συνδεσιμότητα, ασφάλεια και συνεργασία στην ευρύτερη περιοχή
Στη βάση αυτού του δεδομένου, ανταλλάξαμε σήμερα απόψεις για τις τελευταίες εξελίξεις στην περιοχή και προβήκαμε σε επισκόπηση της τριμερούς μας συνεργασίας, η οποία διαρκώς εμβαθύνεται, θέλω να το επαναλάβω γιατί έχει σημασία, και επεκτείνεται, σε όλα τα επίπεδα.
Είναι άλλωστε ενδεικτικό ότι σε λιγότερο από δύο εβδομάδες θα φιλοξενηθεί στο Κάιρο και η έκτη τριμερής συνάντηση των Υπουργών Άμυνας μας, ενώ ακολουθεί η τριμερής συνάντηση των Υπουργών Εξωτερικών στη Νέα Υόρκη στα τέλη Σεπτεμβρίου.
Την ίδια στιγμή, προσβλέπω στη φιλοξενία στην Κύπρο της 11ης Τριμερούς Συνόδου με τους φίλους Πρόεδρο Σίσι και Πρωθυπουργό Μητσοτάκη.
Και ασφαλώς, ένας πολύ σημαντικός σταθμός της συνεργασίας μεταξύ των χωρών μας αποτελεί και η πρόσφατη λήψη της τελικής επενδυτικής απόφασης για το κοίτασμα ΄Κρόνος’ στην κυπριακή ΑΟΖ, καθώς σφραγίζει τη μετάβαση της Κύπρου στην εποχή των εξαγωγών φυσικού αερίου προς την ηπειρωτική Ευρώπη, μέσω των υποδομών της Αιγύπτου. Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει τη στρατηγική σημασία της συνεργασίας μας αλλά και τον ρόλο που δύναται να διαδραματίσει η Ανατολική Μεσόγειος ως αξιόπιστος εναλλακτικός διάδρομος ενεργειακής τροφοδοσίας της ευρωπαϊκής ηπείρου.
Όπως προανέφερα, είχαμε σήμερα την ευκαιρία σήμερα να ανταλλάξουμε εις βάθος απόψεις επί των τελευταίων περιφερειακών εξελίξεων. Εργαζόμαστε πάντα στη βάση μιας θετικής προσέγγισης, για αυτό και η συνεργασία μας αντέχει τόσα χρόνια και ενισχύεται συνεχώς. Οι χώρες μας επιδιώκουν μια ειρηνική και σταθερή Ανατολική Μεσόγειο και ευρύτερη Μέση Ανατολή, η οποία θα χαρακτηρίζεται από συνεργασία, σταθερότητα, σχέσεις καλής γειτονίας και φυσικά σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο τασσόμαστε ξεκάθαρα υπέρ του τερματισμού των εχθροπραξιών, της αποκλιμάκωσης και της ειρηνικής επίλυσης των περιφερειακών διαφορών, πάντα στη βάση του διεθνούς δικαίου.
Η Κοινή Διακήρυξη που υιοθετήσαμε σήμερα εμπεριέχει αυτές τις κοινές μας επιδιώξεις: ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών, το διεθνές δίκαιο, η κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα των κρατών παραμένουν η σταθερή και απαράβατή μας πυξίδα. Στηρίζουμε και συμμετέχουμε σε περιφερειακές συνεργασίες που ενισχύουν την περιφερειακή σταθερότητα, λειτουργούν με διαφάνεια, με θετική ατζέντα και σέβονται τα κυριαρχικά δικαιώματα όλων των κρατών.
Στο Παλαιστινιακό, επαναβεβαιώνουμε την ξεκάθαρη θέση μας για λύση δύο κρατών, ενώ δεν μπορούμε να αποδεχθούμε καμία αναγκαστική μετακίνηση Παλαιστινίων.
Σε σχέση με τη Γάζα, η Αίγυπτος διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην προώθηση της ειρήνης και της σταθερότητας, καθώς και στο θέμα της παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας. Την ίδια στιγμή, η Κύπρος, αξιοποιώντας τη γεωγραφική της εγγύτητα με τη Γάζα, συνεχίζει να συμπληρώνει τις χερσαίες οδούς ανθρωπιστικής βοήθειας από την Αίγυπτο και την Ιορδανία, μέσω του θαλάσσιου ανθρωπιστικού διαδρόμου.
Σε σχέση με τον Λίβανο, σθεναρή είναι η στήριξή μας προς την κυριαρχία και εδαφική ακεραιότητα της χώρας, όπως φυσικά και προς τον Πρόεδρο της χώρας, την Κυβέρνηση και τους θεσμούς.
Αναφορικά με τη Συρία, επαναλαμβάνουμε τη δέσμευσή μας για σχέσεις καλής γειτονίας, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο σε όλες τις εκφάνσεις του, συμπεριλαμβανομένου φυσικά του Δικαίου της Θάλασσας και της σχετικής σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών.
Εξάλλου, η Κύπρος, η Ελλάδα και η Αίγυπτος, ως τρία ναυτικά κράτη, θεωρούμε στρατηγική προτεραιότητα την ελευθερία και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και την προστασία των θαλάσσιων οδών, των ενεργειακών υποδομών και του διεθνούς εμπορίου, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, όπως αυτό αποτυπώνεται, επαναλαμβάνω, στη σχετική Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η Αίγυπτος αποτελεί βασικό πυλώνα ασφάλειας και σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή και όχι μόνο. Η ασφάλεια και η σταθερότητα της Αιγύπτου είναι άμεσα συνυφασμένες με την ασφάλεια και τη σταθερότητα όλων των Κρατών της περιοχής και φυσικά και της Ευρώπης. Για τον λόγο αυτό, Κύπρος και Ελλάδα, Ελλάδα και Κύπρος, εργαζόμαστε αδιάλειπτα για περαιτέρω στήριξη της χώρας από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μια προσπάθεια που ξεκινήσαμε και φέρνει πλέον αποτελέσματα, αφού είναι σε όλους πλέον κατανοητή στις Βρυξέλλες η στρατηγική σημασία της Αιγύπτου και η ανάγκη περαιτέρω σύσφιγξης των σχέσεων της Ευρώπης με την Αίγυπτο.
Στο πλαίσιο αυτό, χαιρετίζουμε και την αποδέσμευσης εντός των επόμενων μηνών της επόμενης δόσης της ευρωπαϊκής οικονομικής βοήθειας προς την Αίγυπτο, που ανακοινώθηκε τον Μάρτιο του 2024 κατά την επίσκεψη της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο Κάιρο, που ανάμεσα σε άλλους Ηγέτες Κρατών Μελών, συμμετείχα και εγώ και ο Έλληνας Πρωθυπουργός σε αυτή την ιστορική επίσκεψη.
Να θυμίσω σχετικά επίσης ότι κατά την πρόσφατα ολοκληρωθείσα Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου, κορυφαία προτεραιότητά μας υπήρξε η ενίσχυση των σχέσεων Ευρωπαϊκής Ένωσης – Μέσης Ανατολής. Και ακριβώς στο πλαίσιο αυτό, στο άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Λευκωσία τον Απρίλιο, είχαμε τη μεγάλη τιμή να φιλοξενήσουμε τον φίλο Πρόεδρο της Αιγύπτου.
Η συμμετοχή του Προέδρου και άλλων ηγετών της περιοχής ήταν, πιστεύω, ιστορική, καθώς επρόκειτο για την πρώτη φορά που σε αυτό το ανώτατο πολιτικό επίπεδο οι 30 ηγέτες των ευρωπαϊκών Κρατών Μελών και Θεσμών είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουν, να ανταλλάξουν απόψεις και να ενημερωθούμε με αμεσότητα για την κατάσταση στην περιοχή.
Προτού ολοκληρώσω, να ευχαριστήσω για άλλη μια φορά την Αίγυπτο, τον φίλο Πρόεδρο για τη σταθερή και διαχρονική στήριξή τους στις προσπάθειες που καταβάλλουμε για τερματισμό της τουρκικής κατοχής και επανένωση της πατρίδας μας πάντα στη βάση των σχετικών ψηφισμάτων των Ηνωμένων Εθνών. Η ουσιαστική και έμπρακτη στήριξη της Αιγύπτου σε περιφερειακά και διεθνή φόρα είναι για μας ιδιαίτερης σημασίας.
Προσβλέπω σύντομα να υποδεχθώ και τους δύο σας στην Κύπρο».
Από την πλευρά του ο Πρόεδρος Σίσι είπε, μεταξύ άλλων, μιλώντας μέσω διερμηνέα, ότι οι τρεις χώρες μοιράζονται κοινές αρχές και αξίες, στοχεύοντας στην ενίσχυση της περιφερειακής σταθερότητας.
Πρόσθεσε ότι κατά την τριμερή σύνοδο συζήτησαν, ανάμεσα σε πολλά άλλα, για την ενίσχυση οικονομικών και εμπορικών σχέσεων, καθώς και για την ανάπτυξη του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Αναφέρθηκε στη συνεργασία με την Κύπρο σε σχέση με την αξιοποίηση φυσικού αερίου και για την τελική εξαγωγή του στην Ευρώπη.
Αναφέρθηκε, επίσης, στην πλειάδα τομέων συνεργασίας, όπως η καινοτομία, η βιομηχανία, οι υποδομές και άλλα, ενώ υπογράμμισε τη συνεργασία στους τομείς της ασφάλειας και της άμυνας που στόχο έχει την αντιμετώπιση προκλήσεων στην περιοχή.
Πρόσθεσε ότι η σταθερότητα και η ασφάλεια πρέπει να εδράζονται στην προάσπιση των κανόνων του διεθνούς δικαίου και της κυριαρχίας των κρατών, σημειώνοντας ότι συζητήθηκαν οι περιφερειακές εξελίξεις οι οποίες κλιμακώνονται.
Συζητήθηκε, επίσης, ανέφερε ο Πρόεδρος Σίσι, η κατάσταση στο Μεσανατολικό και η ανάγκη πλήρους πρόσβασης ανθρωπιστικής βοήθειας.
Το μέλλον της περιοχής διαμορφώνεται μέσα από το πλαίσιο της συνεργασίας μας, είπε, την οποία χαρακτήρισε πολύ σημαντική.,
Από πλευράς του ο κ. Μητσοτάκης είπε, μεταξύ άλλων, ότι οι δύο Πρόεδροι αποτελούν πραγματικούς φίλους, προσθέτοντας ότι κατά την τριμερή σύνοδο συζήτησαν εκτενώς όλες τις μεγάλες περιφερειακές προκλήσεις.
Σημείωσε ότι η τριμερής συνεργασία αποτελεί πυλώνα ασφάλειας που προτάσσει τη θετική ατζέντα, και χωρίς να στρέφεται εναντίον καμιάς άλλης χώρας.
Αναφερόμενος στη Γάζα, ο κ. Πρωθυπουργός εξέφρασε ευχαριστίες προς τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη για «την οικοδόμηση αυτού του εξαιρετικά σημαντικού θαλασσίου διαδρόμου», προσθέτοντας ότι και ο ρόλος της Αιγύπτου για τη Γάζα είναι αναντικατάστατος.
Σε ό,τι αφορά το Κυπριακό, ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας είπε ότι «είχαμε την ευκαιρία να επαναλάβουμε την πλήρη συμπαράσταση μας στην προοπτική μιας δίκαιης και βιώσιμης λύσης του Κυπριακού, πάντα στο πλαίσιο των ΗΕ και σύμφωνα με τις σχετικές αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας. Είναι μια λύση η οποία θα αποτελούσε, όπως έχω τονίσει και στο παρελθόν, μια εξαιρετικά σημαντική συμβολή στην ειρήνη, στη σταθερότητα και στην ευημερία ολόκληρης της Ανατολικής Μεσογείου και στο πλαίσιο αυτό στηρίζουμε πλήρως τις προσπάθειες του ΓΓ των ΗΕ και της προσωπικής του απεσταλμένης για επανέναρξη των συνομιλιών και την επίτευξη προόδου σε αυτό το τόσο σημαντικό θέμα.
Μιλάμε, άλλωστε, για ένα κράτος μέλος της ΕΕ, μέρος της τριμερούς συνεργασίας μας και για μια χώρα με κομβικό ρόλο σε μια άκρως ευαίσθητη περιοχή».
Ο κ. Μητσοτάκης είπε ακόμη, ανάμεσα σε άλλα, ότι την τριμερή σύνοδο απασχόλησαν επίσης θέματα που άπτονται της θαλάσσιας ναυσιπλοΐας και της ανάγκης να είναι απρόσκοπτη, καθώς και ζητήματα που αφορούν τη ναυτική ασφάλεια.
Πρόσθεσε ότι η ελληνική προεδρία στο Συμβούλιο Ασφαλείας, τον Οκτώβριο, θα αναλάβει πρωτοβουλίες, ανάμεσα σε άλλα, για την ανάδειξη της σημασίας της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
Ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε ότι «μας ενώνει η προσήλωση στο διεθνές δίκαιο και ειδικά στο Δίκαιο της Θάλασσας» και στον σεβασμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών, και μαζί μπορούν τα κράτη μας να πετύχουν πολλά.
Σημείωσε, επίσης, ότι η Ελλάδα δεν απειλεί κανένα, αλλά επιδιώκει σταθερότητα μέσα από λειτουργικές σχέσεις καλής γειτονίας, στη βάση του διεθνούς δικαίου, κάτι που, ωστόσο, δεν σημαίνει υποχωρητικότητα ούτε και ανοχή σε τετελεσμένα.
Είπε, εξάλλου, ότι συζητήθηκαν τρόποι να μετουσιωθεί η τριμερής συνεργασία σε πρωτοβουλίες και έργα, ειδικότερα στον τομέα της Ενέργειας, της συνδεσιμότητας και των επενδύσεων και ότι επαναβεβαίωσαν την ισχυρή τους στήριξη στο έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης. Υπογράμμισε, ακόμη, τις προοπτικές από τη συνεργασία στο φυσικό αέριο.
Τέλος, ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε ότι Ελλάδα και Κύπρος πρωτοστάτησαν στην ενίσχυση των σχέσεων ΕΕ-Αιγύπτου.
