Σε σχέση με τη χρήση της για αντιγήρανση, ο κ. Κούμας δηλώνει ότι δεν γνωρίζει εάν εφαρμόζεται στην Κύπρο, υπογραμμίζοντας πως «ο πρώτος κανόνας της ιατρικής είναι να μην βλάψεις περισσότερο».
Μιλώντας στο ΚΥΠΕ, με αφορμή τη δημόσια συζήτηση που έχει δημιουργηθεί γύρω από τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη και τις αναφορές που έχουν γίνει σχετικά με την πλασμαφαίρεση και την αντιγήρανση, ο κ. Κούμας ξεκαθάρισε ότι δεν συμμετέχει στη συγκεκριμένη δημόσια συζήτηση, εξηγώντας παράλληλα τι είναι η πλασμαφαίρεση και σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται ως θεραπευτική μέθοδος.
Όπως ανέφερε, η πλασμαφαίρεση είναι μια συγκεκριμένη ιατρική θεραπευτική πράξη, η οποία έχει ευρύ πεδίο εφαρμογής σε αρκετές ιατρικές ειδικότητες, μεταξύ άλλων, στην αιματολογία και τη νευρολογία, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται και στη ρευματολογία.
Εξήγησε ότι πρόκειται ουσιαστικά για διαδικασία ανταλλαγής του πλάσματος του ασθενούς.
Το πλάσμα είναι το υγρό συστατικό του αίματος, μέσα στο οποίο μεταφέρονται διάφορα μόρια, μεταξύ των οποίων πρωτεΐνες, αντισώματα και παράγοντες πήξης.
Σε παθολογικές καταστάσεις, πρόσθεσε, στο υγρό αυτό συστατικό μπορεί να αυξηθούν παθολογικές πρωτεΐνες, αυτοαντισώματα ή άλλες ουσίες, οι οποίες ενδέχεται να προκαλέσουν βλάβη στον ασθενή εάν δεν αντιμετωπιστούν.
Κρίσιμη η έγκαιρη εφαρμογή
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε τη θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα, σημειώνοντας ότι σε αρκετά περιστατικά η πλασμαφαίρεση είναι επιβεβλημένη και ότι η έγκαιρη διάγνωση και έναρξη της θεραπείας μπορεί να είναι καθοριστικής σημασίας για την επιβίωση.
«Όσο πιο νωρίς βάλεις τη διάγνωση, όσο πιο νωρίς αρχίζεις την πλασμαφαίρεση - και μιλούμε για ώρες - τόσο καλύτερες είναι οι πιθανότητες του ασθενή να επιβιώσει», ανέφερε.
Ο κ. Κούμας εξέφρασε παράλληλα ικανοποίηση για το επίπεδο συνεργασίας που έχει επιτευχθεί στα δημόσια νοσηλευτήρια της Κύπρου, για την αντιμετώπιση περιστατικών που χρειάζονται πλασμαφαίρεση.
Όπως εξήγησε, σε μια τέτοια διαδικασία μπορεί να χρειαστεί η συνεργασία αιματολόγων, νεφρολόγων, εντατικολόγων και χειρουργών, καθώς και εξειδικευμένου νοσηλευτικού προσωπικού.
Έφερε ως παράδειγμα περιστατικό στο οποίο, όπως είπε, μέσα σε μία ώρα έγινε η αρχική διάγνωση και μέσα σε τέσσερις ώρες ήταν διαθέσιμη η μηχανή για την έναρξη της πλασμαφαίρεσης.
«Υπάρχει η ομάδα, υπάρχει το εξειδικευμένο νοσηλευτικό προσωπικό», ανέφερε, για να σημειώσει ότι πρόκειται για διαδικασία που απαιτεί εξειδίκευση και δυνατότητα άμεσης αντιμετώπισης πιθανών επιπλοκών.
Από την αιμορραγία μέχρι την αρρυθμία
Αναφερόμενος στις πιθανές επιπλοκές, ο αιματολόγος σημείωσε ότι αυτές μπορεί να είναι ήπιες, αλλά και ιδιαίτερα σοβαρές.
Όπως είπε, η τοποθέτηση καθετήρα μπορεί να προκαλέσει τραυματισμό ή αιμορραγία, ενώ ο καθετήρας, ο οποίος παραμένει για όσο διάστημα χρειάζονται οι συνεδρίες, μπορεί να επιμολυνθεί ή να θρομβωθεί.
Κατά την πλασμαφαίρεση, εξήγησε, το αίμα του ασθενούς περνά από ειδική μηχανή και φίλτρα, αφαιρείται το πλάσμα, ενώ τα κύτταρα του αίματος (ερυθρά και λευκά αιμοσφαίρια και αιμοπετάλια) επιστρέφονται στον ασθενή.
Παράλληλα, είπε ότι χορηγείται υγρό για την αναπλήρωση του πλάσματος που αφαιρείται.
«Το υγρό αυτό μπορεί, ανάλογα με την ένδειξη και τη μέθοδο, να είναι πλάσμα από δότες», σημείωσε.
Ο κ. Κούμας εξήγησε ότι το πλάσμα, ως βιολογικός παράγοντας, μπορεί να προκαλέσει αλλεργική αντίδραση, η οποία μπορεί να απαιτήσει από απλή αντιαλλεργική αγωγή μέχρι και πιο σημαντικές ιατρικές παρεμβάσεις.
Επιπλέον, μπορεί να υπάρξει πτώση της αρτηριακής πίεσης ή διαταραχές των ηλεκτρολυτών, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσουν σε αρρυθμία.
Τόνισε, ωστόσο, ότι πρόκειται για γνωστούς κινδύνους της διαδικασίας, οι οποίοι μπορούν να αντιμετωπιστούν σε κατάλληλο νοσοκομειακό περιβάλλον.
«Γι’ αυτό η πλασμαφαίρεση πρέπει να γίνεται σε εξειδικευμένα κέντρα, στις συγκεκριμένες θεραπευτικές ενδείξεις», σημείωσε.
Δεν γνωρίζει εάν χρησιμοποιείται για αντιγήρανση
Ερωτηθείς εάν υπάρχει στην Κύπρο χρήση της πλασμαφαίρεσης για σκοπούς αντιγήρανσης και όχι για θεραπεία συγκεκριμένης ασθένειας, ο κ. Κούμας απάντησε ότι δεν το γνωρίζει.
Παρέπεμψε στις αρμόδιες αρχές, οι οποίες όπως είπε, μπορούν να ενημερώσουν για τους σκοπούς για τους οποίους εφαρμόζεται η συγκεκριμένη μέθοδος και κατά πόσον υπάρχει σχετική ένδειξη στο πλαίσιο εγκεκριμένων επιστημονικών πρωτοκόλλων.
«Εγώ, στα δημόσια, εφαρμόζω τη θεραπευτική προσέγγιση στα πλαίσια του εισηγητικού πρωτοκόλλου», ανέφερε.
Ο κ. Κούμας σημείωσε επίσης ότι δεν έχει διερευνήσει πόσα κέντρα στην Κύπρο διαθέτουν τη δυνατότητα να πραγματοποιούν θεραπευτική πλασμαφαίρεση, ενώ αναφέρθηκε σε κέντρα που έχουν ανοίξει πρόσφατα και στη δημοσιότητα που έχει δοθεί γύρω από τη συγκεκριμένη μέθοδο.
«Πρέπει να ενισχύονται και οι έλεγχοι»
Σε σχέση με το πλαίσιο λειτουργίας τέτοιων κέντρων στην Κύπρο, ο αιματολόγος ανέφερε ότι αρμόδια αρχή είναι το Υπουργείο Υγείας, μέσω της Γενικής Διεύθυνσης, των Ιατρικών Υπηρεσιών και των Υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας.
Όπως εξήγησε, υπάρχουν έφοροι και επιθεωρητές και συγκεκριμένες προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούν οι εγκαταστάσεις και οι υπηρεσίες προκειμένου να αδειοδοτηθούν.
Σημείωσε, ωστόσο, ότι πέραν του τεχνικού πλαισίου θα πρέπει να διασφαλίζεται και ο ουσιαστικός έλεγχος των υπηρεσιών που παρέχονται.
«Πρέπει να ενισχύονται και οι έλεγχοι. Και ναι, πρέπει ο καθένας να ελέγχεται», ανέφερε.
«Να μην βλάψεις περισσότερο»
Ερωτηθείς τι θα απαντούσε σε έναν άνθρωπο που θα του ζητούσε πλασμαφαίρεση αποκλειστικά για σκοπούς αντιγήρανσης, ο κ. Κούμας απάντησε: «Δεν είναι της ειδικότητας, δεν το γνωρίζω».
Παράλληλα, επικαλέστηκε τον θεμελιώδη κανόνα της ιατρικής, που κατά τον ίδιο είναι «να μην βλάψεις περισσότερο».
«Ακόμα και σε ασθενή, ο οποίος είναι ασθενής, αν δεν γνωρίζεις, καλύτερα να μην παρέμβεις, να μην κάνεις περισσότερη ζημιά», είπε.
Αναφερόμενος στην πρόληψη, σημείωσε ότι η ιατρική μπορεί να παρέμβει αποτελεσματικά σε παράγοντες όπως η χοληστερόλη, το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ.
«Πολλές φορές λένε οι γιατροί ότι η πρόληψη είναι το 50% της θεραπείας», ανέφερε.
Ο κ. Κούμας σημείωσε, τέλος, ότι στα περιστατικά που αντιμετωπίζονται με θεραπευτική πλασμαφαίρεση στα δημόσια νοσηλευτήρια, τα αποτελέσματα, όπως είπε, βρίσκονται «μέσα στα πλαίσια των διεθνών αριθμών επιτυχίας και αποτυχίας», υπογραμμίζοντας ότι όπως σε κάθε ιατρική θεραπεία «υπάρχουν και αποτυχίες».