Η βασική φιλοσοφία του Σχεδίου είναι απλή, αξιοποίηση κρατικής γης και διάθεσή της σε δικαιούχες οικογένειες σε σημαντικά χαμηλότερη τιμή από την αγοραία, ώστε πάνω σε αυτή να ανεγείρουν τη δική τους κατοικία για ιδιοκατοίκηση.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του Υπουργού Εσωτερικών Κωνσταντίνου Ιωάννου, τα οικόπεδα θα διατίθενται στο 25% της αγοραίας αξίας τους, ενώ το επόμενο διάστημα περίπου 570 οικόπεδα σε όλες τις επαρχίες θα διατεθούν σε δικαιούχους που είχαν ήδη εκφράσει ενδιαφέρον στην πρώτη φάση.
Τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί μέχρι στιγμής δίνουν, παράλληλα, μια αρκετά καθαρή εικόνα για το ποιοι μπορούν να επωφεληθούν, ποια εισοδήματα λαμβάνονται υπόψη, πού υπάρχουν κρατικά οικόπεδα και ποιες δεσμεύσεις αναλαμβάνει μια οικογένεια εφόσον εγκριθεί.
Το νέο Σχέδιο απευθύνεται σε Κύπριους πολίτες κάτω των 45 ετών και καλύπτει οικογένειες με παιδιά, ζευγάρια χωρίς παιδιά και μονογονεϊκές οικογένειες.
Με βάση τα αναλυτικότερα στοιχεία του Σχεδίου, τα μονήρη άτομα δεν περιλαμβάνονται στους δικαιούχους, ενώ ο αιτητής δεν θα πρέπει να έχει συμπληρώσει το 45ο έτος κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης.
Υπάρχει όμως και γεωγραφικό κριτήριο. Προβλέπεται μόνιμη διαμονή στην κοινότητα στην οποία βρίσκεται το οικόπεδο ή σε κοινότητα που απέχει μέχρι 15 χιλιόμετρα από τα όριά της.
Παράλληλα, μπαίνουν περιουσιακά κριτήρια, οι αιτητές δεν πρέπει να διαθέτουν ήδη κατοικία ή γη κατάλληλη για οικιστική ανάπτυξη, ενώ υπάρχουν επιπλέον περιορισμοί που αφορούν ακίνητη περιουσία των γονέων των μελών της οικογένειας ή των παιδιών τους.
Κομβικό ρόλο παίζει το ακαθάριστο οικογενειακό εισόδημα.
Τα όρια που περιλαμβάνονται στα στοιχεία του Σχεδίου διαμορφώνονται ως εξής:
Τα συγκεκριμένα επίπεδα εισοδήματος συμβαδίζουν και με τα όρια που είχε δημοσιοποιήσει προηγουμένως το Υπουργείο Εσωτερικών στο πλαίσιο της αναθεώρησης του Σχεδίου.
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο για κάποιον που εξετάζει κατά πόσο τον συμφέρει το Σχέδιο.
Ο δικαιούχος καταβάλλει το 25% της αγοραίας αξίας του οικοπέδου, η οποία υπολογίζεται μετά τον διαχωρισμό.
Ωστόσο, το «25%» δεν σημαίνει ότι αυτό είναι αναγκαστικά όλο το κόστος που θα επωμιστεί η οικογένεια.
Στο επίσημο πλαίσιο της στεγαστικής πολιτικής αναφέρεται ότι στην τιμή που καταβάλλει ο δικαιούχος περιλαμβάνονται επίσης τα έξοδα του συγκεκριμένου διαχωρισμού και των έργων υποδομής, όπως δρόμοι και μεταφορά νερού και ηλεκτρικού ρεύματος, μαζί με το 25% της αξίας του οικοπέδου.
Άρα, για παράδειγμα, ένα οικόπεδο αγοραίας αξίας €100.000 θα αντιστοιχούσε σε €25.000 ως προς το 25% της αξίας της γης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι €25.000 θα είναι και το τελικό συνολικό ποσό που θα χρειαστεί να καταβληθεί.
Και φυσικά, το κόστος ανέγερσης της κατοικίας παραμένει στον δικαιούχο.
Υπάρχουν συγκεκριμένες προδιαγραφές και ως προς το μέγεθος.
Τα νέα οικόπεδα που θα προκύπτουν από διαχωρισμούς προβλέπεται να έχουν έκταση περίπου 325 έως 371 τετραγωνικά μέτρα.
Η κατοικία που θα ανεγερθεί δεν θα μπορεί να ξεπερνά τα 150 τ.μ. συνολικού ωφέλιμου εμβαδού. Από τον υπολογισμό εξαιρούνται ακάλυπτες βεράντες, υπόστεγα και βοηθητικοί χώροι, εκτός εάν το συνολικό εμβαδόν τους υπερβαίνει τα 50 τ.μ.
Το γεγονός ότι κάποιος πληροί τα εισοδηματικά και ηλικιακά κριτήρια δεν σημαίνει αυτομάτως ότι εξασφαλίζει οικόπεδο.
Η κατάταξη συνδέεται και με τον δεσμό του ενδιαφερόμενου με την περιοχή.
Πρώτοι τοποθετούνται οι αυτόχθονες, δηλαδή όσοι κατάγονται από την κοινότητα και διαμένουν μόνιμα σε αυτή. Ακολουθούν οι εκτοπισθέντες που διαμένουν μόνιμα στην κοινότητα, οι απόδημοι εσωτερικού που θέλουν να επιστρέψουν, οι επαναπατρισθέντες ή απόδημοι εξωτερικού που πληρούν τις σχετικές προϋποθέσεις και οι μόνιμοι κάτοικοι γειτονικών κοινοτήτων σε απόσταση μέχρι 15 χιλιομέτρων.
Σε περίπτωση ισοψηφίας λαμβάνεται υπόψη και η οικογενειακή κατάσταση, με προτεραιότητα στις πολύτεκνες οικογένειες.
Εάν οι δικαιούχοι είναι περισσότεροι από τα διαθέσιμα οικόπεδα, αρχικά θα γίνει κατάταξη με βάση τα κριτήρια του Σχεδίου.
Προβλέπεται επίσης δικαίωμα ένστασης, τόσο για την απόρριψη αίτησης όσο και για τη σειρά κατάταξης.
Μετά την οριστικοποίηση των καταλόγων, τα οικόπεδα θα διατίθενται βάσει της σειράς προτεραιότητας και, εφόσον εξακολουθούν να υπάρχουν περισσότεροι ενδιαφερόμενοι από διαθέσιμα οικόπεδα, προβλέπεται κλήρωση.
Τα στοιχεία από τους υφιστάμενους διαχωρισμούς παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αφού καταγράφουν διαθέσιμη κρατική γη σχεδόν σε ολόκληρη την Κύπρο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν, η εικόνα είναι περίπου η ακόλουθη, πάνω από 40 στη Λευκωσία, σε περιοχές όπως Ποταμιά, Λύμπια, Μάμμαρι και Αγροκηπιά, πάνω από 100 στη Λεμεσό, μεταξύ άλλων σε Καλό Χωριό, Αρακαπά, Γεράσα, Καντού, Επισκοπή και Ύψωνα, πάνω από 140 στη Λάρνακα, σε περιοχές όπως Ξυλοτύμπου, Κόρνος, Αλαμινός, Αναφωτία, Κιβισίλι, Κλαυδιά, Ξυλοφάγου και Ζύγι.
Στην Πάφο καταγράφονται πάνω από 200, μεταξύ άλλων σε Πενταλιά, Κούκλια, Χολέτρια, Στατό-Άγιο Φώτιο και Αχέλεια, ενώ στην Αμμόχωστο περίπου 30, κυρίως στο Φρέναρος.
Η επίσημη ανακοίνωση του ΥΠΕΣ της 9ης Σεπτεμβρίου μιλά πλέον για περίπου 570 οικόπεδα σε όλες τις επαρχίες, τα οποία θα διατεθούν το επόμενο διάστημα.
Υπάρχει μια σημαντική λεπτομέρεια: τα περίπου 570 οικόπεδα δεν αποτελούν μια νέα ανοικτή δεξαμενή στην οποία μπορούν αυτομάτως να υποβάλουν αίτηση όλοι οι ενδιαφερόμενοι.
Σύμφωνα με τον ΥΠΕΣ, θα διατεθούν σε δικαιούχους που είχαν εκφράσει ενδιαφέρον στο παρελθόν, στο πλαίσιο της πρώτης φάσης του Σχεδίου.
Θα ακολουθήσουν, όμως, νέοι διαχωρισμοί κρατικών τεμαχίων σε κοινότητες όπου υπάρχει ενδιαφέρον.
Για να προχωρήσει ένας νέος διαχωρισμός κρατικής γης, θα πρέπει να υπάρχει πραγματική ζήτηση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Σχεδίου, απαιτείται ενδιαφέρον από τουλάχιστον 10 οικογένειες. Η πρόνοια αποσκοπεί στο να δικαιολογείται το δημόσιο κόστος των έργων διαχωρισμού και υποδομής και να μην δημιουργούνται οικόπεδα σε περιοχές όπου δεν υπάρχει επαρκής ζήτηση.
Προτεραιότητα αναμένεται να δοθεί ιδιαίτερα σε ορεινές, απομακρυσμένες και μειονεκτικές περιοχές, κάτι που επιβεβαιώνεται και από τη νέα επίσημη ανακοίνωση του Υπουργείου.
Για την επιλογή νέων περιοχών λαμβάνονται υπόψη, μεταξύ άλλων, η ύπαρξη κατάλληλης κρατικής γης, οι δυνατότητες πολεοδομικής ανάπτυξης, το κόστος και η πραγματική ζήτηση. Ιδιαίτερη βαρύτητα μπορούν να έχουν κοινότητες όπου η ιδιωτική γη για οικιστική ανάπτυξη είναι περιορισμένη.
Η διαδικασία για τους νέους διαχωρισμούς ξεκινά σε τοπικό επίπεδο.
Οι ενδιαφερόμενοι θα εκδηλώνουν αρχικά ενδιαφέρον μέσω του Προέδρου του Κοινοτικού Συμβουλίου. Τα προκαταρκτικά αιτήματα θα αποστέλλονται στη συνέχεια στις αρμόδιες Επαρχιακές Διοικήσεις, ώστε να αρχίσει η αξιολόγηση και, όπου πληρούνται οι προϋποθέσεις, ο διαχωρισμός των κατάλληλων κρατικών τεμαχίων.
Για τα υφιστάμενα διαθέσιμα οικόπεδα, προβλέπεται να εκδίδεται ξεχωριστή γνωστοποίηση για κάθε κοινότητα. Οι ενδιαφερόμενοι θα υποβάλλουν ειδικό έντυπο αίτησης και τα απαιτούμενα πιστοποιητικά μέσα στην προθεσμία που θα καθορίζεται.
Ιδιαίτερα σημαντικές είναι οι δεσμεύσεις που συνοδεύουν την παραχώρηση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Σχεδίου, ο δικαιούχος θα πρέπει να ολοκληρώσει την ανέγερση της κατοικίας εντός τριών ετών από την υπογραφή της σχετικής συμφωνίας. Η Επαρχιακή Διοίκηση μπορεί, εφόσον υπάρχει δικαιολογία, να εγκρίνει παράταση για ακόμη ένα έτος.
Εάν το σπίτι δεν ανεγερθεί μέσα στην προβλεπόμενη περίοδο, προβλέπεται επιστροφή ή μεταβίβαση του οικοπέδου στη Δημοκρατία. Εναλλακτικά, η Δημοκρατία μπορεί να ζητήσει την καταβολή της αγοραίας αξίας του οικοπέδου, αφαιρώντας το ποσό που είχε ήδη καταβληθεί.
Υπάρχει δικλείδα και απέναντι στο ενδεχόμενο κάποιος να αποκτήσει φθηνά κρατική γη και στη συνέχεια να την πουλήσει.
Το οικόπεδο δεν μπορεί να μεταβιβαστεί πριν ολοκληρωθεί η κατοικία, ενώ μετά την ανέγερσή της η κατοικία δεν μπορεί να πωληθεί πριν περάσουν πέντε χρόνια.
Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να διασφαλιστεί ότι η κρατική γη θα χρησιμοποιηθεί πράγματι για ιδιοκατοίκηση και όχι ως επενδυτική ευκαιρία άμεσης μεταπώλησης.
Το Υπουργείο Εσωτερικών ανακοίνωσε ότι οι αναλυτικοί οδηγοί των νέων στεγαστικών σχεδίων θα αναρτηθούν τις επόμενες ημέρες.
Επομένως, όσοι ενδιαφέρονται θα πρέπει να παρακολουθούν τις ανακοινώσεις του Υπουργείου και της οικείας Επαρχιακής Διοίκησης, ιδιαίτερα για τις επιμέρους προκηρύξεις ανά κοινότητα.
Το Σχέδιο έχει ένα προφανές πλεονέκτημα: αφαιρεί ένα σημαντικό μέρος του κόστους αγοράς γης από την εξίσωση της απόκτησης κατοικίας. Δεν εξαφανίζει, όμως, το στεγαστικό κόστος. Η οικογένεια εξακολουθεί να πρέπει να καλύψει την κατασκευή του σπιτιού και τις επιβαρύνσεις που προβλέπονται για τις υποδομές.
Το πραγματικό ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στο πόσο γρήγορα θα προχωρήσουν οι νέοι διαχωρισμοί και σε ποιες κοινότητες θα δημιουργηθούν τα επόμενα κρατικά οικόπεδα
Ακολουθήστε το Tothemaonline.com στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Με γρήγορους ρυθμούς επιχειρεί να δώσει το στίγμα της, η νέα μεταβατική Πρόεδρος της ΕΔΕΚ, Σοφία Χριστοδούλου Μακρή, ανοίγοντας από νωρίς έναν κύκλο πολιτικών επαφών, που κάθε άλλο παρά τυχαίος μπορεί να θεωρηθεί.
