Περισσότερη απ’ όση θα φανταζόμασταν, σύμφωνα με νέα έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Frontiers in Psychology. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι προτιμούν τις πολύ γλυκές γεύσεις είναι πιθανότερο, σε ορισμένες περιπτώσεις, να επιλέξουν λίγα χρήματα εδώ και τώρα, αντί για ένα μεγαλύτερο ποσό που θα πρέπει να περιμένουν για να το πάρουν.
Το πιο ενδιαφέρον, όμως, είναι ο λόγος. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτή η επιλογή μπορεί να μην έχει τόσο σχέση με την ανυπομονησία όσο με κάτι διαφορετικό: Tην προτίμηση για το σίγουρο και την αποφυγή του ρίσκου.
Τι σημαίνει να είσαι «sweet-liker»
Εδώ χρειάζεται μία σημαντική διευκρίνιση. Οι επιστήμονες δεν χώρισαν τους ανθρώπους σε εκείνους που τρώνε γλυκά και σε εκείνους που τα αποφεύγουν. Οι συμμετέχοντες δοκίμασαν νερό με πέντε διαφορετικές ποσότητες ζάχαρης και βαθμολόγησαν πόσο τους άρεσε κάθε γεύση. Όσοι προτίμησαν το πιο γλυκό διάλυμα χαρακτηρίστηκαν sweet-likers. Η προτίμηση αυτή θεωρείται ένα σχετικά σταθερό βιολογικό χαρακτηριστικό και φαίνεται ότι επηρεάζεται σε σημαντικό βαθμό από την κληρονομικότητα.
Όπως εξηγεί η ερευνήτρια Ksenia Panidi από το Centre for Cognition and Decision Making του HSE University στη Μόσχα, το να ανήκει κάποιος στους sweet-likers δεν σημαίνει απαραίτητα ότι λατρεύει τα γλυκά ή καταναλώνει πολλή ζάχαρη. Το τεστ μετρά πόσο ευχάριστη βρίσκει τη γλυκιά γεύση.
Λίγα τώρα ή περισσότερα αργότερα;
Η σχέση της γλυκιάς γεύσης με τις αποφάσεις είχε απασχολήσει και στο παρελθόν τους επιστήμονες. Μελέτη του 2014 είχε δείξει ότι άνθρωποι που προτιμούν την πολύ έντονη γλυκιά γεύση τείνουν περισσότερο να επιλέγουν μία μικρή ανταμοιβή άμεσα αντί για μια μεγαλύτερη αργότερα.
Άλλες έρευνες ένωσαν ακόμη ένα κομμάτι στο παζλ. Μελέτη του 2009 έδειξε ότι ο εγκέφαλος χρησιμοποιεί εν μέρει τα ίδια κυκλώματα όταν πρέπει να αποφασίσει αν αξίζει να περιμένει για μία ανταμοιβή και όταν ζυγίζει ένα ρίσκο. Το 2018, άλλη έρευνα έδειξε ότι το πόσο άνετα αισθάνεται κάποιος απέναντι στο ρίσκο μπορεί να επηρεάζει και το πόσο πρόθυμος είναι να περιμένει.
Έτσι γεννήθηκε το ερώτημα της νέας μελέτης: Μήπως όσοι προτιμούν τις πολύ γλυκές γεύσεις επιλέγουν το «τώρα» όχι επειδή είναι περισσότερο παρορμητικοί, αλλά επειδή τους αρέσει περισσότερο το σίγουρο;
Το πείραμα με τα χρήματα
Στο πρώτο πείραμα συμμετείχαν 49 ενήλικες. Οι 12 χαρακτηρίστηκαν sweet-likers. Οι ερευνητές τούς έβαλαν επανειλημμένα μπροστά σε ένα απλό δίλημμα: Μπορούσαν να πάρουν ένα εγγυημένο ποσό χρημάτων ή να δοκιμάσουν την τύχη τους για να κερδίσουν περισσότερα. Οι πιθανότητες επιτυχίας άλλαζαν κάθε φορά και ήταν 25%, 50% ή 75%. Οι επιστήμονες περίμεναν ότι οι sweet-likers θα ήταν περισσότερο παρορμητικοί και επομένως θα ρίσκαραν περισσότερο. Συνέβη ακριβώς το αντίθετο. Προτιμούσαν συχνότερα τα σίγουρα χρήματα από την πιθανότητα ενός μεγαλύτερου κέρδους.
Σε δεύτερο πείραμα με 100 άτομα, από τα οποία τα 28 ήταν sweet-likers, εμφανίστηκε ξανά η ίδια τάση. Η διαφορά ήταν πιο καθαρή όταν οι πιθανότητες κέρδους ήταν 50-50, δηλαδή όταν υπήρχε η μεγαλύτερη αβεβαιότητα.
Το «τώρα» κάνει τη διαφορά
Στο δεύτερο πείραμα οι επιστήμονες πρόσθεσαν και τον χρόνο. Έδωσαν στους συμμετέχοντες επιλογές ανάμεσα σε λιγότερα χρήματα που μπορούσαν να πάρουν γρήγορα και σε περισσότερα χρήματα που θα έπαιρναν αργότερα. Και εδώ εμφανίστηκε μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια. Όταν το μικρότερο ποσό ήταν διαθέσιμο αμέσως, οι sweet-likers το επέλεγαν συχνότερα. Όταν όμως έπρεπε έτσι κι αλλιώς να περιμένουν και για τις δύο επιλογές, συνέβαινε το αντίθετο: Ήταν περισσότερο διατεθειμένοι να περιμένουν για να πάρουν το μεγαλύτερο ποσό.
Αυτό έκανε τους ερευνητές να εξετάσουν πιο προσεκτικά τον ρόλο του ρίσκου. Όταν συνυπολόγισαν πόσο απέφευγε γενικά το ρίσκο κάθε συμμετέχων, η σχέση ανάμεσα στην προτίμηση για πολύ γλυκιά γεύση και στην επιλογή της άμεσης ανταμοιβής μειώθηκε περίπου κατά 40% και βρέθηκε λίγο κάτω από το όριο της στατιστικής σημαντικότητας.
Με απλά λόγια, για ένα άτομο που θέλει το σίγουρο, τα χρήματα που μπορεί να πάρει σήμερα ίσως μοιάζουν ασφαλέστερα από περισσότερα χρήματα που υπόσχονται ότι θα έρθουν αργότερα.
Μπορεί λοιπόν ο καφές μας να «προδώσει» πώς ξοδεύουμε;
Όχι ακριβώς. Η μελέτη δεν δείχνει ότι όσοι πίνουν πολύ γλυκό καφέ είναι σπάταλοι, παρορμητικοί ή κακοί στη διαχείριση των χρημάτων τους. Άλλωστε, η έρευνα ήταν σχετικά μικρή, έγινε σε νέους ενήλικες στη Μόσχα και βασίστηκε σε εργαστηριακές επιλογές με μικρά χρηματικά ποσά. Οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν ότι χρειάζονται περισσότερα στοιχεία προτού εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα.
Αυτό που δείχνει είναι κάτι διαφορετικό και ίσως πιο ενδιαφέρον: Ο τρόπος με τον οποίο παίρνουμε οικονομικές αποφάσεις μπορεί να έχει βαθύτερες βιολογικές ρίζες απ’ όσες φανταζόμαστε.
Οι ερευνητές θέλουν τώρα να δουν τι συμβαίνει στον ίδιο τον εγκέφαλο όταν sweet-likers και sweet-dislikers καλούνται να πάρουν οικονομικές αποφάσεις.
Μέχρι τότε, το αν θα βάλετε μία ή δύο κουταλιές ζάχαρη στον επόμενο καφέ σας παραμένει απλώς θέμα γούστου. Αλλά η επιστήμη μάς θυμίζει ότι πίσω από τις προτιμήσεις και τις επιλογές μας μπορεί να κρύβονται μηχανισμοί πολύ πιο σύνθετοι απ’ όσο νομίζουμε.
Πηγή: ygeiamou.gr