Αυτό ακριβώς, είναι το στοίχημα που αντιμετωπίζει σήμερα, ο Αβέρωφ Νεοφύτου.
Η δημόσια παρέμβασή του, για την επανεξέταση των ενεργειακών κυρώσεων κατά της Ρωσίας, δεν αποτελεί απλώς μία ακόμη πρόταση, για την αντιμετώπιση της ακρίβειας. Αποκαλύπτει μια ευρύτερη προσπάθεια επανατοποθέτησης, σε ένα πολιτικό περιβάλλον, όπου οι παραδοσιακές κομματικές αναφορές, δεν εξασφαλίζουν πλέον από μόνες τους, την εκλογική επιρροή.
Ο τέως πρόεδρος του Δημοκρατικού Συναγερμού, φαίνεται να επιδιώκει μια διαφορετική σχέση, με την κοινωνία: λιγότερη έμφαση στις καθιερωμένες πολιτικές διαχωριστικές γραμμές και μεγαλύτερη προσήλωση σε ζητήματα που αγγίζουν άμεσα την καθημερινότητα. Η ακρίβεια, το ηλεκτρικό ρεύμα και η οικονομική πίεση στα νοικοκυριά αποτελούν προνομιακά πεδία για μια τέτοια προσπάθεια.
Το ερώτημα, ωστόσο, είναι αν αυτή η στρατηγική, μπορεί να αποδώσει, χωρίς να δημιουργήσει αντιφάσεις, που θα περιορίσουν την αξιοπιστία της.
Η ακρίβεια ως πολιτικό όπλο
Η κοινωνική δυσαρέσκεια για το κόστος ζωής, δημιουργεί ευκαιρίες για πολιτικούς που επιδιώκουν να επανασυνδεθούν με ψηφοφόρους πέρα από τα παραδοσιακά τους ακροατήρια. Όταν οι πολίτες δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στους λογαριασμούς τους, οι ιδεολογικές διακηρύξεις υποχωρούν μπροστά στην απαίτηση για πρακτικές λύσεις.
Σε αυτό το περιβάλλον, η σύνδεση της ενεργειακής ακρίβειας με τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, προσφέρει ένα εύληπτο πολιτικό μήνυμα: εάν μια ευρωπαϊκή επιλογή έχει οικονομικό κόστος, γιατί να μην επανεξεταστεί;
Η απλότητα αυτού του επιχειρήματος είναι και η δύναμή του. Δεν αποτελεί, όμως, από μόνη της απόδειξη ότι η προτεινόμενη αλλαγή θα οδηγήσει σε φθηνότερη ενέργεια για την Κύπρο.
Οι τιμές επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων οι διεθνείς αγορές, η δομή του ενεργειακού συστήματος, ο ανταγωνισμός, οι υποδομές και η εξάρτηση από συγκεκριμένες πηγές εφοδιασμού. Επομένως, η επανεξέταση των κυρώσεων, χρειάζεται συγκεκριμένη οικονομική τεκμηρίωση και όχι μόνο πολιτική επιχειρηματολογία.
Εδώ, ακριβώς, βρίσκεται η πρώτη πρόκληση για τον Αβέρωφ Νεοφύτου: να αποδείξει ότι η πρότασή του, είναι εφαρμόσιμη οικονομική πολιτική και όχι κυρίως, ένα εύηχο μήνυμα προς μια κοινωνία, που αναζητά ανακούφιση.
Το πολιτικό κέντρο δεν κατακτάται με αλλαγή τόνου
Η διεύρυνση της εκλογικής βάσης, δεν επιτυγχάνεται πάντοτε με μετατόπιση προς πιο λαϊκές θέσεις. Απαιτεί ένα συνεκτικό αφήγημα. που να εξηγεί γιατί ένας πολιτικός παραμένει αξιόπιστος, ακόμη και όταν προσαρμόζει τις προτεραιότητές του.
Ο Αβέρωφ Νεοφύτου διαθέτει σημαντική πολιτική εμπειρία, γνώση των οικονομικών ζητημάτων και πολυετή παρουσία στην ηγεσία του ΔΗΣΥ. Αυτά αποτελούν πλεονεκτήματα, αλλά συνοδεύονται από αυξημένες απαιτήσεις λογοδοσίας. Ένας πολιτικός με μακρά διαδρομή, δεν μπορεί να παρουσιάζει κάθε νέα θέση ως αυτονόητη ανανέωση, χωρίς να εξηγεί πώς συνδέεται με όσα υποστήριζε προηγουμένως.
Η πολιτική μεταβολή δεν συνιστά κατ’ ανάγκην αδυναμία. Μπορεί να προκύπτει από νέα δεδομένα ή από αναθεώρηση εκτιμήσεων. Χρειάζεται, όμως, να αιτιολογείται.
Εάν ο στόχος, είναι η προσέγγιση ψηφοφόρων, που απογοητεύονται από το παραδοσιακό κομματικό σύστημα, η αξιοπιστία δεν θα κριθεί από το πόσο διαφορετικά ακούγεται μια νέα πρόταση, αλλά από το αν μπορεί να υποστηριχθεί με σαφή επιχειρήματα και μετρήσιμα αποτελέσματα.
Η ευρωπαϊκή διάσταση και το κυπριακό παράδοξο
Για την Κύπρο, η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερο βάρος. Η Κυπριακή Δημοκρατία, στηρίζει μεγάλο μέρος της διεθνούς της επιχειρηματολογίας, στην προστασία της κυριαρχίας, στην εδαφική ακεραιότητα και στην εφαρμογή του διεθνούς δικαίου. Η ευρωπαϊκή της ιδιότητα, αποτελεί κρίσιμο διπλωματικό πλεονέκτημα, ιδιαίτερα στην προσπάθεια αντιμετώπισης της συνεχιζόμενης κατοχής.
Αυτό, δεν σημαίνει ότι κάθε ευρωπαϊκή απόφαση, είναι υπεράνω κριτικής. Ούτε, ότι οι κυρώσεις, πρέπει να διατηρούνται ανεξαρτήτως αποτελεσματικότητας, κόστους ή διεθνών εξελίξεων. Η αξιολόγησή τους, είναι θεμιτή και ενδεχομένως αναγκαία.
Υπάρχει, ωστόσο, ουσιώδης διαφορά ανάμεσα στην τεκμηριωμένη επανεκτίμηση μιας πολιτικής και στην αποδυνάμωσή της χωρίς σαφείς προϋποθέσεις. Εάν η Κύπρος ζητά από τους Ευρωπαίους εταίρους της να υπερασπίζονται με συνέπεια το διεθνές δίκαιο στην περίπτωσή της, οφείλει να εξηγεί με την ίδια προσοχή τη στάση της απέναντι σε άλλες παραβιάσεις της διεθνούς νομιμότητας.
Οι δύο περιπτώσεις δεν είναι ταυτόσημες. Η πολιτική συνέπεια, όμως, δεν απαιτεί να αγνοούμε τις διαφορές τους, αλλά να εφαρμόζουμε τις ίδιες θεμελιώδεις αρχές χωρίς επιλεκτικές εξαιρέσεις.
Αυτό είναι το σημείο στο οποίο η οικονομική συζήτηση, μετατρέπεται σε ζήτημα στρατηγικής. Η Κύπρος χρειάζεται να εξασφαλίσει προσιτή ενέργεια, χωρίς να υπονομεύει το διπλωματικό κεφάλαιο που έχει αποκτήσει μέσα από την ευρωπαϊκή της πορεία.
Ο ΔΗΣΥ μπροστά σε ένα δύσκολο ερώτημα
Η διαφοροποίηση της ηγεσίας του Δημοκρατικού Συναγερμού από την προσωπική εισήγηση του Αβέρωφ Νεοφύτου έχει πολιτική σημασία. Αναδεικνύει ότι η δημόσια τοποθέτηση ενός πρώην αρχηγού δεν ταυτίζεται αυτομάτως με την επίσημη γραμμή του κόμματος.
Ταυτόχρονα, όμως, δημιουργεί μια νέα συνθήκη: ο ΔΗΣΥ καλείται να διατηρήσει καθαρό πολιτικό προσανατολισμό, ενώ ένα πρόσωπο με ισχυρό ιστορικό δεσμό με την παράταξη επιχειρεί να διευρύνει την προσωπική του απήχηση μέσα από διαφορετικές προσεγγίσεις.
Η πρόκληση είναι διπλή. Για τον Αβέρωφ Νεοφύτου, αφορά τη δυνατότητα, να παρουσιάσει μια νέα πολιτική πρόταση, χωρίς να εμφανίζεται ότι απομακρύνεται από βασικές παραδοχές της προηγούμενης πορείας του. Για τον ΔΗΣΥ, αφορά την ικανότητα να διατηρήσει τη συνοχή του χωρίς να εγκλωβιστεί σε μια εσωτερική αντιπαράθεση για κάθε δημόσια παρέμβαση πρώην ηγετικών στελεχών.
Σε αυτό το περιβάλλον, οι συζητήσεις για πιθανές συνεργασίες με άλλες πολιτικές δυνάμεις, ακόμη και με πρόσωπα που προέρχονται από διαφορετικές ιδεολογικές αφετηρίες, αποκτούν πρόσθετο ενδιαφέρον. Δεν αρκεί, ωστόσο, η κοινή δυσαρέσκεια απέναντι στο πολιτικό κατεστημένο, για να δημιουργηθεί μια σταθερή πολιτική σύμπλευση. Απαιτούνται κοινές θέσεις, αμοιβαία εμπιστοσύνη και σαφείς προγραμματικές δεσμεύσεις.
Το πραγματικό στοίχημα
Ο Αβέρωφ Νεοφύτου, βρίσκεται μπροστά σε μια επιλογή που υπερβαίνει την επικοινωνιακή ανανέωση. Μπορεί να επιχειρήσει να εμφανιστεί ως πολιτικός που αφουγκράζεται περισσότερο τις οικονομικές ανησυχίες της κοινωνίας, διατηρώντας παράλληλα τη στρατηγική συνέπεια που απαιτεί η προηγούμενη διαδρομή του. Ή μπορεί να εγκλωβιστεί στην εντύπωση ότι μεταβάλλει τις θέσεις του ανάλογα με το εκλογικό ακροατήριο που επιθυμεί να προσεγγίσει.
Η διαφορά ανάμεσα στα δύο δεν βρίσκεται στις διακηρύξεις, αλλά στην τεκμηρίωση, στην ειλικρίνεια και στη σαφήνεια των πολιτικών του επιλογών.
Η κοινωνία δικαιούται να απαιτεί, φθηνότερη ενέργεια. Δικαιούται, επίσης, να ζητά από τους πολιτικούς συγκεκριμένες λύσεις και όχι εύκολες υποσχέσεις. Και η Κύπρος έχει κάθε λόγο να επιδιώκει μια αποτελεσματικότερη ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική, χωρίς να εγκαταλείπει τις αρχές που αποτελούν θεμέλιο της διεθνούς της παρουσίας.
Το νέο πολιτικό πρόσωπο του Αβέρωφ Νεοφύτου, δεν θα κριθεί τελικά, από το αν θα καταφέρει να ακουστεί πιο κοντά στην κοινωνία. Θα κριθεί, από το αν μπορεί να συνδέσει τις κοινωνικές ανάγκες με μια συνεκτική στρατηγική για την οικονομία, την Ευρώπη και το εθνικό συμφέρον.
