Σύμφωνα με την Ειδική Έκθεση ΕΕ-ΕΥ 30/2026, εντοπίστηκαν περιπτώσεις αυθαίρετων αναπτύξεων που εγκρίθηκαν εκ των υστέρων, παρά τις αρνητικές εισηγήσεις των αρμόδιων Πολεοδομικών Αρχών, καθώς και προβλήματα στην τεκμηρίωση αποφάσεων, στις καθυστερήσεις και στον καθορισμό αντισταθμιστικών μέτρων.
Χαρακτηριστική είναι περίπτωση υποστατικών σε βιομηχανική ζώνη, τα οποία είχαν αδειοδοτηθεί ως αποθήκες, αλλά λειτουργούσαν αυθαίρετα ως υπεραγορά. Προηγούμενες αιτήσεις για αλλαγή χρήσης είχαν απορριφθεί το 2012 και το 2014, ενώ είχαν εκδοθεί δύο ειδοποιήσεις επιβολής.
Η Πολεοδομική Αρχή εισηγήθηκε εκ νέου την απόρριψη, προειδοποιώντας ότι η έγκριση θα μπορούσε να θεωρηθεί επιβράβευση της αυθαίρετης ανάπτυξης. Παράλληλα, καταγράφηκε ότι η ανάπτυξη επηρέαζε τη στρατηγική του Σχεδίου Ανάπτυξης και ενθάρρυνε την άναρχη ανάπτυξη.
Ωστόσο, το ΣΥΜΕΠΑ εισηγήθηκε την έγκριση προσωρινής πολεοδομικής άδειας τεσσάρων ετών και το Υπουργικό Συμβούλιο υιοθέτησε την εισήγηση. Μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης, η υπεραγορά φαινόταν να συνεχίζει να λειτουργεί χωρίς να έχει εκδοθεί η προσωρινή άδεια.
Ανάλογη περίπτωση αφορούσε αυθαίρετη κατοικία σε γεωργική γη υψηλής ποιότητας, εντός αρδευτικού έργου στην επαρχία Αμμοχώστου. Παρά τις προηγούμενες απορρίψεις και τις προειδοποιήσεις για τις επιπτώσεις στην παραγωγική γεωργική γη, η αίτηση εγκρίθηκε κατά παρέκκλιση.
Κατά την περίοδο 2020-2023, το ΣΥΜΕΠΑ διαφοροποιήθηκε από τις εισηγήσεις των Πολεοδομικών Αρχών σε 90 από τις 627 περιπτώσεις, ποσοστό 14,35%. Το 2023, το ποσοστό αυτό ανήλθε στο 21,4%.
Σε έξι περιπτώσεις, οι Πολεοδομικές Αρχές έκριναν ότι οι αναπτύξεις επηρέαζαν ουσιωδώς τη γενική στρατηγική του Σχεδίου Ανάπτυξης και έπρεπε να απορριφθούν, ενώ το ΣΥΜΕΠΑ εισηγήθηκε την έγκρισή τους.
Επιπλέον, σε δειγματοληπτικό έλεγχο πέντε υποθέσεων που επανεξετάστηκαν μετά από αναπομπή του Υπουργικού Συμβουλίου, δεν εντοπίστηκαν καταγεγραμμένοι λόγοι ή νέα ουσιώδη στοιχεία που να εξηγούν τις αλλαγές στις αρχικές εισηγήσεις. Σε τρεις περιπτώσεις η εισήγηση άλλαξε από αρνητική σε θετική και σε δύο από θετική σε αρνητική.
Η έκθεση καταγράφει επίσης περίπτωση κατά την οποία το ΣΥΜΕΠΑ εισηγήθηκε την έγκριση αίτησης πριν υποβληθεί και αξιολογηθεί η απαιτούμενη περιβαλλοντική μελέτη, η οποία προστέθηκε ως όρος για μεταγενέστερη ικανοποίηση.
Κατά την περίοδο 2020-2023, από τις 633 αιτήσεις για πολεοδομικές παρεκκλίσεις που εξετάστηκαν, οι 259 αφορούσαν μεμονωμένες κατοικίες εκτός Ορίων Ανάπτυξης. Από αυτές, εγκρίθηκαν οι 139.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία εκφράζει προβληματισμό για τη συχνότητα με την οποία εξετάζεται η συγκεκριμένη κατηγορία, ενώ προειδοποιεί ότι η έγκριση κατοικιών σε γεωργικές και αρδευόμενες περιοχές μπορεί σωρευτικά να οδηγήσει σε συρρίκνωση και κατακερματισμό της καλλιεργήσιμης γης, περιορίζοντας τη δυνατότητα γεωργικής παραγωγής.
Σημαντικές καθυστερήσεις εντοπίστηκαν και στην εξέταση των αιτήσεων. Ο μέσος χρόνος κατά την περίοδο 2020-2023 κυμαινόταν μεταξύ 25 και 31 μηνών, ενώ ακόμη και το 2023 ανερχόταν σε 25 μήνες. Ορισμένες υποθέσεις ολοκληρώθηκαν σε λιγότερο από τρεις μήνες, ενώ άλλες χρειάστηκαν πέραν των δέκα ετών.
Ενδεικτική είναι περίπτωση σχολής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, για την οποία η αίτηση υποβλήθηκε το 2010. Η Πολεοδομική Αρχή χρειάστηκε 11 χρόνια για να υποβάλει την έκθεσή της προς το ΣΥΜΕΠΑ, ενώ η αίτηση εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο το 2021 και η άδεια εκδόθηκε το 2023.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι καθυστερήσεις επιτρέπουν σε μη αδειοδοτημένες αναπτύξεις να συνεχίζουν τη λειτουργία τους και να παγιώνουν τετελεσμένα. Παράλληλα, διαπιστώθηκε ότι δεν υπάρχει ενιαίος μηχανισμός παρακολούθησης της πορείας κάθε αίτησης μέχρι την τελική απόφαση.
Αδυναμίες εντοπίστηκαν και στον καθορισμό των αντισταθμιστικών μέτρων, καθώς δεν υπάρχει σαφής μεθοδολογία για το ύψος των ποσών που επιβάλλονται.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μεμονωμένων κατοικιών προτάθηκε καταβολή €5.000 προς την Τοπική Αρχή, ενώ σε άλλες παρόμοιες περιπτώσεις δεν προτάθηκε χρηματικό μέτρο. Σε περίπτωση αλλαγής χρήσης σε ξενοδοχείο προτάθηκε ποσό €70.000, χωρίς να προκύπτει από τους φακέλους πώς καθορίστηκαν τα συγκεκριμένα ποσά.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία επισημαίνει επίσης ότι ο τρόπος διορισμού και ανανέωσης της θητείας των μελών του ΣΥΜΕΠΑ, σε συνδυασμό με τη δυνατότητα του Υπουργικού Συμβουλίου να αναπέμπει υποθέσεις για επανεξέταση, ενδέχεται να δημιουργεί κινδύνους ή την αντίληψη κινδύνου για τη θεσμική ανεξαρτησία του Συμβουλίου. Διευκρινίζεται ότι δεν εντοπίστηκαν ενδείξεις πραγματικής σύγκρουσης συμφερόντων.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία καταλήγει ότι απαιτείται ουσιαστική επανεξέταση του πλαισίου των πολεοδομικών παρεκκλίσεων, με έμφαση στη σαφήνεια των κριτηρίων, την τεκμηρίωση των αποφάσεων, τη διαφάνεια των αντισταθμιστικών μέτρων και την αποτελεσματικότερη παρακολούθηση των αιτήσεων.
Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, όταν αυθαίρετες αναπτύξεις μπορούν να αδειοδοτούνται εκ των υστέρων, έπειτα από χρόνια λειτουργίας και παρά τις αρχικές απορρίψεις, υπάρχει κίνδυνος η διαδικασία των παρεκκλίσεων να χρησιμοποιείται για την προσαρμογή του πολεοδομικού πλαισίου σε ήδη διαμορφωμένες καταστάσεις.
Ακολουθήστε το Tothemaonline.com στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Οι διεργασίες στον Δημοκρατικό Συναγερμό, ενόψει της επιλογής υποψηφίου, για τις προεδρικές εκλογές του 2028, εξελίσσονται σε μια σύνθετη πολιτική εξίσωση, με διαφορετικές προσεγγίσεις για τις μελλοντικές συνεργασίες, έντονες προειδοποιήσεις για την ενότητα του κόμματος και δημόσιες τοποθετήσεις, που αποκαλύπτουν το βάθος των προβληματισμών, στο εσωτερικό της παράταξης.
