Ο Αβέρωφ Νεοφύτου επιδιώκει την πολιτική του επάνοδο, ο Γιώργος Παμπορίδης διεκδικεί την ευκαιρία να ανατρέψει τους υφιστάμενους συσχετισμούς και ο Δημοκρατικός Συναγερμός βρίσκεται μπροστά σε μια αναμέτρηση που μπορεί να καθορίσει πολύ περισσότερα από το πρόσωπο του υποψηφίου του για τις Προεδρικές Εκλογές του 2028.
Όσα εκτυλίχθηκαν τη Δευτέρα στην Πινδάρου επιβεβαίωσαν ότι οι δύο διεκδικητές ξεκινούν από διαφορετικές πολιτικές αφετηρίες. Ο τέως πρόεδρος του κόμματος εμφανίζεται αποφασισμένος να αξιοποιήσει το οργανωτικό και πολιτικό κεφάλαιο που εξακολουθεί να διαθέτει, ενώ ο πρώην υπουργός Υγείας επιχειρεί να διαμορφώσει μια εναλλακτική πρόταση, επενδύοντας στην ανάγκη για αλλαγή σελίδας.
Το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι ποιος κατάφερε να δημιουργήσει τις καλύτερες εντυπώσεις κατά την υποβολή των υποψηφιοτήτων. Είναι ποιος μπορεί να πείσει ότι διαθέτει τις προϋποθέσεις να οδηγήσει τον ΔΗΣΥ ξανά στο Προεδρικό, σε ένα πολιτικό περιβάλλον πολύ διαφορετικό από εκείνο στο οποίο η παράταξη κυριαρχούσε επί σειρά ετών.
Ο Αβέρωφ γνωρίζει το κόμμα
Οι περισσότερες από 3.000 υπογραφές που παρουσίασε ο Αβέρωφ Νεοφύτου, σε συνδυασμό με την οργανωμένη παρουσία υποστηρικτών του στην Πινδάρου, αποτέλεσαν μια πρώτη επίδειξη των δυνάμεων που μπορεί να κινητοποιήσει.
Δεν πρόκειται για αμελητέο στοιχείο. Σε μια εσωκομματική διαδικασία όπου δικαίωμα συμμετοχής έχουν περίπου 49.000 μέλη, η οργανωτική δικτύωση, οι προσωπικές σχέσεις και η δυνατότητα κινητοποίησης ψηφοφόρων μπορούν να αποδειχθούν καθοριστικές.
Ο Αβέρωφ Νεοφύτου διαθέτει το πλεονέκτημα της βαθιάς γνώσης του κομματικού μηχανισμού. Γνωρίζει τις τοπικές οργανώσεις, τις εσωτερικές ισορροπίες και τα πρόσωπα που μπορούν να επηρεάσουν τη συμμετοχή στην κάλπη. Κυρίως όμως, διαθέτει μια πολιτική ταυτότητα αναγνωρίσιμη από το σύνολο σχεδόν της συναγερμικής βάσης.
Το ίδιο χαρακτηριστικό αποτελεί και την πρόκλησή του. Η πολυετής παρουσία του στην πρώτη γραμμή συνοδεύεται από πολιτικές αντιπαραθέσεις, προσωπικές συγκρούσεις και τη βαριά κληρονομιά της ήττας του 2023.
Η προσπάθειά του επομένως δεν περιορίζεται στην επανασυσπείρωση των παραδοσιακών του υποστηρικτών. Πρέπει να πείσει και εκείνους που θεωρούν ότι ο ΔΗΣΥ χρειάζεται διαφορετική ηγετική πρόταση για να ανακτήσει την προοπτική εξουσίας.
Το γεγονός ότι εμφανίστηκε με ισχυρή οργανωτική κινητοποίηση δεν σημαίνει αυτομάτως ότι έχει εξασφαλίσει την πλειοψηφία. Οι υπογραφές στήριξης αποτελούν πολιτικό μήνυμα, όχι εκλογικό αποτέλεσμα. Η πραγματική δυναμική θα αποτυπωθεί στην κάλπη της 28ης Νοεμβρίου.
Ο Παμπορίδης και το στοίχημα να ξεπεράσει τους μηχανισμούς
Ο Γιώργος Παμπορίδης γνωρίζει ότι δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τον Αβέρωφ Νεοφύτου με τους ίδιους ακριβώς όρους. Η επιλογή του να προσέλθει χωρίς οργανωμένη συγκέντρωση υποστηρικτών και να περιοριστεί σε σύντομες δηλώσεις δεν μπορεί να ερμηνευθεί ως ένδειξη μικρότερης φιλοδοξίας.
Αντίθετα, αποτυπώνει μια διαφορετική προσέγγιση, η οποία επιχειρεί να μεταφέρει το βάρος από την οργανωτική ισχύ στην πολιτική επιλογή.
Για τον πρώην υπουργό Υγείας, η αναμέτρηση αποτελεί ευκαιρία να εκφράσει όσους θεωρούν ότι ο Δημοκρατικός Συναγερμός χρειάζεται επαναπροσδιορισμό, τόσο ως προς το πρόσωπο που θα τον εκπροσωπήσει όσο και ως προς τον τρόπο με τον οποίο θα απευθυνθεί στην κοινωνία.
Η δυσκολία είναι προφανής. Οι εσωκομματικές εκλογές δεν διεξάγονται στο σύνολο του εκλογικού σώματος. Διεξάγονται μεταξύ μελών που διατηρούν διαφορετικού βαθμού δεσμούς με την κομματική οργάνωση και την ιστορική ηγεσία.
Συνεπώς, ο Παμπορίδης καλείται να πετύχει δύο στόχους ταυτόχρονα: να εμφανιστεί ως πρόταση ανανέωσης και να δημιουργήσει επαρκή δυναμική μέσα σε έναν μηχανισμό στον οποίο ο αντίπαλός του διαθέτει μακρόχρονη παρουσία.
Η αναφορά του στο αδιάβλητο της διαδικασίας και η επιλογή να προσυπογράψει τη δέσμευση Αβέρωφ για την επόμενη ημέρα έχουν τη δική τους σημασία. Διαμορφώνουν την εικόνα ενός υποψηφίου που επιδιώκει να αποφύγει την προσωπική σύγκρουση, χωρίς όμως να εγκαταλείπει τη διεκδίκηση.
Το κατά πόσο αυτή η τακτική θα αποδειχθεί αποτελεσματική θα εξαρτηθεί από το εάν τις επόμενες εβδομάδες θα καταφέρει να προσδώσει συγκεκριμένο πολιτικό περιεχόμενο στην υποψηφιότητά του.
Το 2023 εξακολουθεί να βρίσκεται μέσα στην Πινδάρου
Όποιος επιχειρεί να αναλύσει τη σημερινή κατάσταση στον ΔΗΣΥ αγνοώντας όσα συνέβησαν στις Προεδρικές Εκλογές του 2023, παραβλέπει έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που εξακολουθούν να επηρεάζουν την παράταξη.
Η εκλογική ήττα του Αβέρωφ Νεοφύτου, η μη συμμετοχή του ΔΗΣΥ στον δεύτερο γύρο και η εκλογή του Νίκου Χριστοδουλίδη άφησαν πίσω τους πολιτικές και προσωπικές εκκρεμότητες.
Η αλλαγή στην ηγεσία του κόμματος και η ανάδειξη της Αννίτας Δημητρίου δεν εξαφάνισαν αυτομάτως αυτές τις διαφορές. Ούτε η πάροδος του χρόνου οδήγησε σε πλήρη αποσαφήνιση της σχέσης του ΔΗΣΥ με την κυβέρνηση.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει του 2028. Διότι η παράταξη καλείται να διεκδικήσει την Προεδρία απέναντι σε έναν εν ενεργεία Πρόεδρο που προέρχεται από τον ίδιο πολιτικό χώρο και διατηρεί σχέσεις με πρόσωπα τα οποία εξακολουθούν να έχουν επιρροή στον Συναγερμό.
Η συζήτηση που προκάλεσαν οι τοποθετήσεις του Νίκου Αναστασιάδη για ενδεχόμενη συνεργασία με τον Νίκο Χριστοδουλίδη στον δεύτερο γύρο ανέδειξε ακριβώς αυτή την εκκρεμότητα.
Μπορεί ο ΔΗΣΥ να διεκδικήσει πειστικά την αλλαγή διακυβέρνησης εάν στο εσωτερικό του εξακολουθούν να υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις για την πολιτική σχέση με τον σημερινό Πρόεδρο;
Και κυρίως, μπορεί ο υποψήφιος που θα αναδειχθεί στις 28 Νοεμβρίου να επιβάλει μια ξεκάθαρη πολιτική γραμμή, την οποία θα ακολουθήσει το σύνολο της παράταξης;
Αυτά τα ερωτήματα είναι πιθανό να αποδειχθούν σημαντικότερα από τις εντυπώσεις της προεκλογικής περιόδου.
Η Αννίτα εκτός κάλπης, αλλά όχι εκτός πολιτικής εξίσωσης
Η απόφαση της Αννίτας Δημητρίου να μην διεκδικήσει το προεδρικό χρίσμα δεν σημαίνει ότι περιορίζεται ο πολιτικός της ρόλος. Αντίθετα, η αναμέτρηση Αβέρωφ–Παμπορίδη δημιουργεί για την πρόεδρο του ΔΗΣΥ μια διαφορετική και ιδιαίτερα απαιτητική δοκιμασία.
Η ηγεσία οφείλει να διασφαλίσει ότι η διαδικασία θα διεξαχθεί χωρίς αμφισβητήσεις και ότι το αποτέλεσμά της θα γίνει αποδεκτό από όλες τις πλευρές. Παράλληλα, θα πρέπει να διατηρήσει την πολιτική της αυτονομία, αποφεύγοντας να ταυτιστεί με οποιονδήποτε από τους δύο διεκδικητές.
Η απουσία της από την υποβολή των υποψηφιοτήτων μπορεί να ερμηνευτεί ως ανάγκη διατήρησης αποστάσεων.
Η δυσκολότερη αποστολή της αρχίζει μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος. Τότε θα κληθεί να συνεργαστεί με τον νικητή, να διαχειριστεί τις ισορροπίες που θα προκύψουν και να αποτρέψει τη δημιουργία νέων εσωκομματικών μετώπων.
Δεν πρέπει να παραγνωρίζεται ότι ο ΔΗΣΥ θα εξακολουθήσει να έχει εκλεγμένη κομματική ηγεσία, ανεξαρτήτως του προσώπου που θα λάβει το προεδρικό χρίσμα. Η συνύπαρξη αυτών των δύο κέντρων πολιτικής ευθύνης θα απαιτήσει σαφή κατανομή ρόλων και ουσιαστική συνεργασία.
Σε διαφορετική περίπτωση, η παράταξη κινδυνεύει να αναλωθεί σε μια νέα συζήτηση εσωτερικών συσχετισμών, την ώρα που θα πρέπει να προετοιμάζεται για τη σημαντικότερη εκλογική αναμέτρηση της επόμενης διετίας.
Το αποτέλεσμα θα κριθεί και από εκείνους που δεν εμφανίστηκαν στην Πινδάρου
Η παρουσία υποστηρικτών στην υποβολή μιας υποψηφιότητας μπορεί να δημιουργήσει εντυπώσεις, δεν αποτυπώνει όμως το σύνολο των διαθέσεων μέσα σε ένα κόμμα.
Στην περίπτωση του ΔΗΣΥ, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η στάση των μελών που δεν ταυτίζονται απόλυτα με κανέναν από τους δύο υποψηφίους. Πρόκειται για ένα τμήμα της βάσης που ενδέχεται να αξιολογήσει την αναμέτρηση με διαφορετικά κριτήρια από εκείνα των οργανωμένων υποστηρικτών.
Η εκλογιμότητα, η δυνατότητα συνεργασιών, η δημόσια εικόνα και η προοπτική νίκης στις Προεδρικές του 2028 μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην τελική επιλογή.
Καθοριστικός παράγοντας θα είναι και η συμμετοχή. Μια υψηλή προσέλευση μπορεί να διαφοροποιήσει τους συσχετισμούς που αποτυπώνονται σήμερα στο επίπεδο της οργανωτικής κινητοποίησης. Αντίθετα, μια περιορισμένη συμμετοχή ενδέχεται να ενισχύσει τη σημασία των παραδοσιακών κομματικών δικτύων.
Για τον λόγο αυτό, οποιαδήποτε πρόβλεψη με βάση τις εικόνες της Δευτέρας θα ήταν πρόωρη.
Η 29η Νοεμβρίου ίσως αποδειχθεί δυσκολότερη από την 28η
Η δημόσια δέσμευση Αβέρωφ Νεοφύτου και Γιώργου Παμπορίδη ότι θα σεβαστούν το αποτέλεσμα και θα στηρίξουν τον νικητή αποτελεί μια αναγκαία πολιτική διαβεβαίωση. Το κατά πόσο θα εφαρμοστεί στην πράξη είναι μια διαφορετική υπόθεση.
Ο νικητής θα χρειαστεί τη στήριξη εκείνων που επέλεξαν τον αντίπαλό του. Θα πρέπει επίσης να διαμορφώσει σχέσεις συνεργασίας με την ηγεσία και να αποφύγει την εικόνα ότι η επικράτησή του αποτελεί ευκαιρία ανακατανομής εσωκομματικής ισχύος.
Από την πλευρά του, ο ηττημένος θα κληθεί να αποδείξει ότι η δέσμευση ενότητας δεν περιοριζόταν στις προεκλογικές δηλώσεις.
Η ιστορία των τελευταίων ετών έχει καταστήσει σαφές ότι οι εσωτερικές διαφωνίες στον ΔΗΣΥ δεν εξαφανίζονται με μια εκλογική διαδικασία. Για να υπάρξει ουσιαστική επανένωση απαιτείται κοινή πολιτική κατεύθυνση, αποδοχή των αποφάσεων και εγκατάλειψη προσωπικών αντιπαραθέσεων. Αυτό είναι και το πραγματικό βάρος της 29ης Νοεμβρίου.
