Πρόκειται για μια εξαιρετικά μεταδοτική λοίμωξη, η οποία μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές. Τους κινδύνους της νόσου και τη σημασία της πρόληψης αναδεικνύει ο Κωνσταντίνος Νταλούκας, παιδίατρος και πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων.
Όπως επισημαίνει, η ιλαρά δεν περιορίζεται στα χαρακτηριστικά συμπτώματα της οξείας λοίμωξης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να προκαλέσει πνευμονία, φλεγμονή του εγκεφάλου, μόνιμες νευρολογικές βλάβες ή ακόμη και θάνατο. Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι κάποιες από τις σοβαρότερες συνέπειές της ενδέχεται να εμφανιστούν αρκετά χρόνια μετά τη νόσηση.
Παρά την ύπαρξη αποτελεσματικού εμβολίου, η ιλαρά εξακολουθεί να κυκλοφορεί στην Ευρώπη, προκαλώντας εξάρσεις και σοβαρά περιστατικά. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και της UNICEF που παραθέτει ο κ. Νταλούκας, το 2024 καταγράφηκαν 127.412 περιστατικά στις 53 χώρες της Ευρωπαϊκής Περιφέρειας του ΠΟΥ. Το 2025, ο αριθμός υποχώρησε στις 33.998 περιπτώσεις, χωρίς όμως να ανακοπεί η κυκλοφορία του ιού.
Ενδεικτικό της σοβαρότητας της νόσου είναι ότι στην Αγγλία, μέσα στο 2026, έχουν καταγραφεί τρεις θάνατοι, μεταξύ των οποίων δύο παιδιών. Μάλιστα, ο ένας παιδικός θάνατος συνδέθηκε με τις μακροχρόνιες συνέπειες της λοίμωξης.
Τα δεδομένα αυτά υπενθυμίζουν ότι η ιλαρά δεν αποτελεί μια ξεπερασμένη απειλή, ακόμη και σε χώρες με ανεπτυγμένα συστήματα υγείας.
Ο παιδίατρος παραπέμπει σε επιδημιολογικά στοιχεία διεθνών οργανισμών, όπως τα αμερικανικά Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρουσιάζει, σε 1.000 παιδιά που νοσούν από ιλαρά μπορεί να εμφανιστούν:
Πνευμονία: Έως 50 περιστατικά.
Οξεία εγκεφαλίτιδα: Περίπου 1 περιστατικό.
Ωτίτιδα: Περίπου 70 έως 100 περιστατικά.
Διάρροια: Περίπου 80 περιστατικά.
Θάνατος: Περίπου 1 έως 3 περιστατικά.
Μία από τις σημαντικότερες επιπλοκές είναι η πνευμονία, που αποτελεί βασική αιτία θανάτου από ιλαρά στα μικρά παιδιά. Μπορεί να προκληθεί είτε από τον ίδιο τον ιό, είτε από δευτερογενή βακτηριακή λοίμωξη. Σε σοβαρές περιπτώσεις, η αναπνευστική λειτουργία επιβαρύνεται σημαντικά και μπορεί να απαιτηθεί νοσηλεία, ακόμη και σε μονάδα εντατικής θεραπείας.
Εξίσου ανησυχητική είναι η εγκεφαλίτιδα, μια σοβαρή φλεγμονή του εγκεφάλου, που μπορεί να προκαλέσει επιληπτικές κρίσεις, διαταραχές συνείδησης και νευρολογικές βλάβες. Ακόμη και μετά την ανάρρωση, ορισμένα παιδιά ενδέχεται να αντιμετωπίζουν μακροχρόνιες δυσκολίες στη μάθηση, την κίνηση ή την ακοή.
Μια από τις πιο ανησυχητικές επισημάνσεις του κ. Νταλούκα αφορά την υποξεία σκληρυντική πανεγκεφαλίτιδα (SSPE), μια σπάνια, αλλά εξαιρετικά σοβαρή επιπλοκή της ιλαράς. Πρόκειται για μια προοδευτική νευρολογική νόσο, η οποία είναι σχεδόν πάντοτε θανατηφόρα. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της είναι ότι μπορεί να εκδηλωθεί πολλά χρόνια μετά τη λοίμωξη, ακόμη κι αν το παιδί δεν παρουσίαζε κανένα πρόβλημα υγείας μετά τη λοίμωξη.
Συνήθως, εμφανίζεται περίπου 7 έως 10 χρόνια αργότερα, αρχικά με αλλαγές στη συμπεριφορά, δυσκολίες στη μνήμη ή επιδείνωση της σχολικής επίδοσης. Στη συνέχεια, μπορεί να προκαλέσει επιληπτικές κρίσεις και σταδιακή επιδείνωση της νευρολογικής λειτουργίας. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος όταν η αρχική λοίμωξη έχει συμβεί σε πολύ μικρή ηλικία. Γερμανική επιδημιολογική μελέτη εκτίμησε ότι περίπου 1 στα 1.700 έως 3.300 παιδιά που νόσησαν πριν από την ηλικία των 5 ετών ενδέχεται να εμφανίσει τη συγκεκριμένη επιπλοκή.
Μια λιγότερο γνωστή επίπτωση της νόσου αφορά στο ανοσοποιητικό σύστημα. Ο κ. Νταλούκας εξηγεί ότι ο ιός της ιλαράς μπορεί να προκαλέσει το φαινόμενο της «ανοσολογικής αμνησίας» – με απλά λόγια, ο οργανισμός μπορεί να χάσει μέρος της προστασίας που είχε αναπτύξει απέναντι σε άλλους παθογόνους μικροοργανισμούς. Έτσι, το παιδί ενδέχεται να παραμείνει πιο ευάλωτο σε άλλες λοιμώξεις για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Βρέφη και παιδιά κάτω των 5 ετών συγκαταλέγονται στις ομάδες που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών. Όπως εξηγεί ο παιδίατρος, τα αντισώματα που μεταφέρονται από τη μητέρα στο βρέφος προσφέρουν προσωρινή προστασία, η οποία σταδιακά εξασθενεί κατά τους πρώτους μήνες της ζωής. Έτσι, δημιουργείται ένα διάστημα αυξημένης ευαλωτότητας, προτού το παιδί αποκτήσει την προστασία που προσφέρει ο εμβολιασμός.
Η μεγάλη μεταδοτικότητα του ιού ενισχύει τον κίνδυνο. Η ιλαρά μεταδίδεται μέσω του αέρα και ο ιός μπορεί να παραμείνει μολυσματικός σ’ έναν κλειστό χώρο έως και 2 ώρες μετά την αποχώρηση του ασθενούς.
Επιπλέον, ένα άτομο μπορεί να μεταδίδει τη νόσο περίπου 4 ημέρες πριν εμφανίσει το χαρακτηριστικό εξάνθημα, γεγονός που δυσκολεύει τον έγκαιρο περιορισμό της διασποράς. Σ’ έναν πληθυσμό χωρίς ανοσία, ένας ασθενής μπορεί να μολύνει κατά μέσο όρο 12 έως 18 άλλα άτομα.
Ο εμβολιασμός αποτελεί το σημαντικότερο μέσο προστασίας από την ιλαρά και τις σοβαρές επιπλοκές της. Σύμφωνα με τα στοιχεία του CDC που επικαλείται ο κ. Νταλούκας, μία δόση του εμβολίου MMR προσφέρει περίπου 93% προστασία, ενώ με δύο δόσεις η αποτελεσματικότητα φτάνει περίπου στο 97%.
Το εμβόλιο χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες και διαθέτει καλά τεκμηριωμένο προφίλ ασφάλειας. Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι ήπιες και παροδικές, ενώ οι σοβαρές αντιδράσεις είναι σπάνιες. Η πρώτη δόση πραγματοποιείται σε ηλικία 12 έως 15 μηνών και η δεύτερη μεταξύ 24 και 35 μηνών.
Για παιδιά που δεν έχουν ολοκληρώσει τον εμβολιασμό, οι γονείς θα πρέπει να συμβουλευτούν τον παιδίατρο για τη συμπλήρωση των δόσεων, σύμφωνα με τις ισχύουσες οδηγίες. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται πριν από ταξίδια σε περιοχές όπου καταγράφονται κρούσματα ιλαράς.
Ο κ. Νταλούκας συνιστά στους γονείς να ελέγχουν το βιβλιάριο υγείας των παιδιών τους και να βεβαιώνονται ότι έχουν πραγματοποιηθεί οι προβλεπόμενοι εμβολιασμοί. Παράλληλα, είναι σημαντικό να αναγνωρίζουν τα πιθανά συμπτώματα της ιλαράς, που περιλαμβάνουν υψηλό πυρετό, βήχα, καταρροή, επιπεφυκίτιδα και, στη συνέχεια, χαρακτηριστικό εξάνθημα.
Σε περίπτωση υποψίας λοίμωξης, ιδιαίτερα μετά από επαφή με επιβεβαιωμένο κρούσμα, συνιστάται η τηλεφωνική επικοινωνία με τον γιατρό πριν από την επίσκεψη στο ιατρείο, ώστε να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα προστασίας και να περιοριστεί ο κίνδυνος μετάδοσης.
Παρ’ ότι τα περισσότερα παιδιά αναρρώνουν από την ιλαρά χωρίς μόνιμες συνέπειες, δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί με βεβαιότητα ποιο παιδί θα εμφανίσει σοβαρή επιπλοκή. Η πρόληψη, επομένως, παραμένει καθοριστική.
Πηγή: ygeiamou.gr
Ακολουθήστε το Tothemaonline.com στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Όλα τα ενδεχόμενα παραμένουν ανοιχτά ενόψει της σημερινής συνάντησης, με τη Μαρία Άνχελα Ολγκίν να καλείται να διαπιστώσει εάν υπάρχει πραγματικό έδαφος συνεννόησης ή αν η νέα διπλωματική προσπάθεια κινδυνεύει να εξαντληθεί πριν καν φτάσει στον επόμενο σταθμό της.
