Οι περισσότερες λοιμώξεις του αναπνευστικού, όπως το κοινό κρυολόγημα, η γρίπη, ο Covid-19, προκαλούνται από ιούς και συνήθως κάνουν τον κύκλο τους μέσα σε μία έως δύο εβδομάδες. Ο βήχας είναι σχεδόν πάντα το τελευταίο σύμπτωμα που υποχωρεί.
Όταν ο έντονος βήχας επιμένει για καιρό αφού έχετε πια αναρρώσει, τότε είναι πιθανό να αντιμετωπίζετε το λεγόμενο σύνδρομο μεταϊικού βήχα (ή μεταλοιμώδη βήχα), εξηγεί η Μέγκαν Κόνροϊ, πνευμονολόγος και εντατικολόγος στο Ιατρικό Κέντρο Wexner του Πανεπιστημίου του Οχάιο.
Πρόκειται για έναν βήχα που μπορεί να διαρκέσει από τρεις έως και οκτώ εβδομάδες μετά την αποδρομή της λοίμωξης, ενώ εκδηλώνεται έως και στο 25% των ενηλίκων που περνούν κάποια αναπνευστική ίωση.
Ειδικοί εξηγούν γιατί εμφανίζεται το σύνδρομο μεταϊικού βήχα, καθώς και τι πρέπει να κάνετε και τι να αποφύγετε για να βρείτε ανακούφιση.
Οι ακριβείς μηχανισμοί δεν είναι απόλυτα σαφείς, ωστόσο οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ορισμένοι ιοί αφήνουν πίσω τους φλεγμονή στους πνεύμονες και υπολειμματικές βλάβες στο επιθήλιο, δηλαδή στην εσωτερική επένδυση των αεραγωγών, αναφέρει η Κόνροϊ.
Παράλληλα, υπάρχουν κι άλλοι παράγοντες που μπορούν να πυροδοτήσουν ή να επιδεινώσουν την κατάσταση. Ένας από τους πιο συχνούς, σύμφωνα με την ίδια, είναι το σύνδρομο βήχα των ανώτερων αεραγωγών, αυτό που οι περισσότεροι γνωρίζουμε ως οπισθορινική καταρροή. Συμβαίνει όταν οι εκκρίσεις από τα ιγμόρεια ρέουν προς τα πίσω, ερεθίζοντας τους υποδοχείς του βήχα στον φάρυγγα.
Ακόμη ένας συνηθισμένος επιβαρυντικός παράγοντας είναι η παλινδρόμηση. Αν και η πάθηση αυτή είναι κυρίως γνωστή για τις καούρες που προκαλεί, δεν εμφανίζεται πάντα με αυτό το σύμπτωμα. Στη λεγόμενη λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση, ελάχιστες ποσότητες στομαχικού οξέος και πεπτικών ενζύμων ανεβαίνουν μέχρι τον ανώτερο αεραγωγό. Αυτό προκαλεί βήχα ή ένα αίσθημα «κόμπου» στον λαιμό, είτε παράλληλα με τις κλασικές καούρες στον χαμηλότερο οισοφάγο είτε χωρίς αυτές.
Είναι επίσης πιθανό το αρχικό κρυολόγημα ή η γρίπη να πυροδότησε μια υποκείμενη πάθηση των αεραγωγών. «Ορισμένοι άνθρωποι ενδέχεται να έχουν ήπιο άσθμα ή μια προϋπάρχουσα φλεγμονή παρόμοια με το άσθμα, η οποία εκδηλώνεται μόνο μετά από μια ίωση», σημειώνει η Κόνροϊ.
Με την πάροδο του χρόνου, ο ίδιος ο βήχας μπορεί να προκαλέσει... περισσότερο βήχα, προκαλώντας υπερερεθισμό των νεύρων της αναπνευστικής οδού. «Τότε περνάμε σε αυτό που ονομάζουμε υπερευαισθησία του βήχα», εξηγεί η Κόνροϊ. Τα νεύρα γίνονται τόσο υπερδραστήρια που αντιδρούν άμεσα ακόμη και σε ελάχιστα ερεθίσματα, όπως οι αλλαγές θερμοκρασίας, μια ήπια παλινδρόμηση ή η οπισθορινική καταρροή.
Ορισμένες περιβαλλοντικές συνθήκες και καθημερινές συνήθειες μπορούν να πυροδοτήσουν ή να χειροτερέψουν έναν μεταλοιμώδη βήχα: Ο ψυχρός, ξηρός αέρας και οι αλλαγές σε υγρασία ή θερμοκρασία. Η Κόνροϊ συνιστά τη χρήση μάσκας ή ενός κασκόλ μπροστά από το στόμα και τη μύτη όταν βγαίνετε έξω στον κρύο αέρα τον χειμώνα, «ώστε να διατηρείτε τη ζεστή υγρασία της αναπνοής και να γλιτώνουν οι αεραγωγοί το θερμικό σοκ». Η Ελίζαμπεθ Φόουλι Μοκ, οικογενειακή ιατρός στο Μπάνγκορ του Μέιν και μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Αμερικανικής Ακαδημίας Οικογενειακών Ιατρών, προτείνει τη χρήση υγραντήρα, ειδικά αν ζείτε σε ξηρό κλίμα ή εργάζεστε/ζειτε σε χώρους με συνεχή θέρμανση.
Συνήθη αλλεργιογόνα, όπως τα τρίχωμα κατοικιδίων ή τα ακάρεα σκόνης. Μια αλλεργική αντίδραση αυξάνει την παραγωγή βλέννας, η οποία με τη σειρά της επιτείνει την καταρροή στον λαιμό.
Η έντονη σωματική άσκηση. Η μεγάλη προσπάθεια που προκαλεί λαχάνιασμα μπορεί να πυροδοτήσει κρίσεις βήχα. Επομένως, είναι προτιμότερο να επιλέγετε πιο ήπιες δραστηριότητες κατά την περίοδο της ανάρρωσης.
Το κάπνισμα και το άτμισμα. Η εισπνοή αυτών των ουσιών επιβαρύνει τους πνεύμονες και προκαλεί βήχα ακόμα και σε υγιείς οργανισμούς, οπότε είναι βέβαιο ότι θα επιδεινώσει έναν ήδη υπάρχοντα βήχα.
Δεν υπάρχουν πολλές αποδεδειγμένες θεραπείες που εξαφανίζουν άμεσα τον μεταϊικό βήχα, υπογραμμίζει η Κόνροϊ. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η κατάσταση υποχωρεί σταδιακά από μόνη της. Όσο περιμένετε, ένα κουταλάκι μέλι μερικές φορές την ημέρα μπορεί να μαλακώσει τον λαιμό και να καταπραΰνει τις κρίσεις.
Όσο για τα μη συνταγογραφούμενα αντιβηχικά φάρμακα; Στην πλειονότητά τους «δεν προσφέρουν σχεδόν τίποτα», σημειώνει η Κόνροϊ, ενώ ορισμένα ενδέχεται να κάνουν περισσότερο κακό παρά καλό. Τα αποσυμφορητικά με διεγερτική δράση (όπως η ψευδοεφεδρίνη) μπορούν να ανεβάσουν την πίεση και να αλληλεπιδράσουν με άλλη φαρμακευτική αγωγή. Επιπλέον, πολλά σιρόπια και χάπια περιέχουν συνδυασμό δραστικών ουσιών, για παράδειγμα, αποσυμφορητικό μαζί με παρακεταμόλη. Αν λαμβάνετε ταυτόχρονα πάνω από ένα σκεύασμα, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος ακούσιας υπερδοσολογίας παρακεταμόλης, που αποτελεί συχνή αιτία ηπατικής βλάβης.
Αν θέλετε οπωσδήποτε να πάρετε κάτι, τόσο η Μοκ όσο και η Κόνροϊ προτείνουν να εξετάσετε τη γουαϊφενεσίνη. Αν και η επίδρασή της στον ίδιο τον βήχα δεν είναι θεαματική, θεωρείται ασφαλής και βοηθά στη ρευστοποίηση της βλέννας, διευκολύνοντας την αποβολή της.
Εάν ο επιμένει ο βήχας και συνοδεύεται από αίσθηση βλέννας στον λαιμό ή τα ιγμόρεια, αξίζει να δοκιμάσετε ένα ρινικό σπρέι στεροειδών (όπως η φλουτικαζόνη) ή ένα αντιισταμινικό από το στόμα, καθώς και ρινικές πλύσεις με φυσιολογικό ορό για την απομάκρυνση των εκκρίσεων.
Στην περίπτωση που υποψιάζεστε ότι ο βήχας επιδεινώνεται από γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, φροντίστε να αποφεύγετε τα καρυκεύματα, τα φαγητά με σάλτσα ντομάτας, τη σοκολάτα, την καφεΐνη και το αλκοόλ. Παράλληλα, καταναλώνετε μικρότερα γεύματα και αποφεύγετε να ξαπλώνετε για τουλάχιστον δύο ώρες μετά το φαγητό.
Αν και ο μεταλοιμώδης βήχας υποχωρεί από μόνος του μέσα σε διάστημα οκτώ εβδομάδων από την ίωση, είναι απαραίτητο να συμβουλευτείτε γιατρό αν επιμένουν κι άλλα συμπτώματα κρυολογήματος που δεν βελτιώνονται ή αν εμφανιστούν νέα.
Αν ανήκετε σε ομάδα υψηλού κινδύνου για επιπλοκές, είστε άνω των 60 ετών, καπνίζετε ή καπνίζατε για χρόνια, ή πάσχετε από κάποιο αναπνευστικό νόσημα όπως άσθμα, η Μοκ συνιστά να επισκεφθείτε τον γιατρό σας ή μια δομή πρωτοβάθμιας φροντίδας εάν ο βήχας επιμένει για περισσότερες από δύο εβδομάδες.
Εάν ο βήχας επηρεάζει την καθημερινότητά σας, χειροτερεύει αντί να βελτιώνεται ή διαρκεί πάνω από οκτώ εβδομάδες, ενδέχεται να αντιμετωπίζετε χρόνιο βήχα που οφείλεται σε άλλη αιτία, η οποία απαιτεί ιατρική διάγνωση και θεραπεία.
Για παράδειγμα, το άσθμα ενηλίκων, το οποίο συχνά πυροδοτείται από λοιμώξεις του αναπνευστικού, αντιμετωπίζεται με ειδική αγωγή κατά των φλεγμονών των αεραγωγών. Αντίστοιχα, η λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση μπορεί να αντιμετωπιστεί με αλγινικά σκευάσματα, τα οποία λαμβάνονται μαζί με τα γεύματα και δημιουργούν ένα στρώμα προστασίας πάνω από το στομαχικό οξύ.
Ακόμη κι αν ο γιατρός αποκλείσει άλλες παθήσεις, μπορεί να σας συνταγογραφήσει αγωγή για να καταστείλει τον ενοχλητικό βήχα. Παρόλο που δεν υπάρχουν εγκεκριμένα φάρμακα ειδικά για αυτή την κατάσταση, ενδέχεται να προταθούν εισπνεόμενα ή σκευάσματα όπως το benzonatate, το οποίο καταστέλλει το ανακλαστικό του βήχα.
Σε κάθε περίπτωση, αυτά τα φάρμακα δεν θεραπεύουν τον ίδιο τον βήχα ή την αιτία του· απλώς προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση «μέχρι να κάνει τη δουλειά του ο μόνος πραγματικά απαραίτητος παράγοντας: ο χρόνος».
Πηγή: protothema.gr
Ακολουθήστε το Tothemaonline.com στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Την ελπίδα να υπάρξουν σήμερα συγκεκριμένες ανακοινώσεις εξέφρασε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Νίκος Χριστοδουλίδης, αναφερόμενος στη συνάντηση του με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη κ. Τουφάν Έρχιουρμαν και την προσωπική απεσταλμένη του ΓΓ των ΗΕ για το Κυπριακό κα Μαρία Άνχελα Ολγκίν.
