Σε δημόσια τοποθέτησή της τη Δευτέρα, η κ. Περικλέους αναφέρει ότι η προστασία του παιδιού που υπέστη τη βία, η άμεση διερεύνηση του περιστατικού και η λήψη μέτρων για την αποτροπή παρόμοιων περιστατικών αποτελούν «αδιαπραγμάτευτες προτεραιότητες». Σημειώνει, ωστόσο, ότι η αντιμετώπιση κάθε περιστατικού βίας δεν μπορεί να αποτελεί αφορμή για τη συλλογική στοχοποίηση παιδιών λόγω της εθνικής ή μεταναστευτικής τους καταγωγής, της θρησκείας ή της γλώσσας τους.
«Κανένα παιδί δεν μπορεί να θεωρείται υπεύθυνο για τις πράξεις άλλων παιδιών επειδή μοιράζεται μαζί τους κάποιο από αυτά τα χαρακτηριστικά», αναφέρει, προσθέτοντας ότι η ασφάλεια και η αξιοπρέπεια ενός παιδιού «δεν διασφαλίζονται με τη στοχοποίηση, τον στιγματισμό ή τον αποκλεισμό άλλων παιδιών».
Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζει για το περιεχόμενο ανακοίνωσης κοινοβουλευτικού κόμματος, που δημοσιεύθηκε την περασμένη Τετάρτη, στην οποία περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι αναφορές «οι συνέπειες της παράνομης μετανάστευσης στα σχολεία είναι εμφανείς», «η κουλτούρα τους απειλεί τη δική μας» και «δεν μπορούν να ενσωματωθούν στην κοινωνία μας».
Σύμφωνα με την Επίτροπο, «οι αναφορές αυτές δεν περιορίζονται στην καταδίκη συγκεκριμένης πράξης βίας», αλλά αποδίδουν κοινά πολιτισμικά χαρακτηριστικά σε μια ετερογενή πληθυσμιακή ομάδα και παρουσιάζουν την κουλτούρα της ως απειλή για την κοινωνία υποδοχής.
Όπως εξηγεί, η σύνδεση ενός μεμονωμένου περιστατικού βίας με το ευρύτερο μεταναστευτικό φαινόμενο μεταφέρει την ευθύνη από συγκεκριμένα πρόσωπα σε ολόκληρη πληθυσμιακή ομάδα, «καλλιεργώντας τη συλλογική ενοχοποίηση και ενισχύοντας τον κοινωνικό στιγματισμό και την ξενοφοβία».
Η κ. Περικλέους επισημαίνει ακόμη ότι η ανακοίνωση συνδέει αδιακρίτως τη μεταναστευτική βιογραφία παιδιών με την παράνομη μετανάστευση, παραγνωρίζοντας τις διαφορετικές οικογενειακές και νομικές συνθήκες μέσα στις οποίες μεγαλώνουν. Όπως αναφέρει, μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται παιδιά από μικτές οικογένειες ή με έναν Κύπριο γονέα, παιδιά γονέων που διαμένουν και εργάζονται νόμιμα στην Κύπρο, καθώς και παιδιά αιτητών ασύλου, πρόσφυγες ή ασυνόδευτα παιδιά.
«Ακόμη, όμως, και όταν ένα παιδί δεν διαθέτει νόμιμο καθεστώς παραμονής, δεν παύει να είναι παιδί», προσθέτει, επισημαίνοντας ότι η προστασία και τα δικαιώματά του δεν μπορούν να εξαρτώνται από την καταγωγή ή το καθεστώς παραμονής του.
«Η πολιτική εργαλειοποίηση περιστατικών σχολικής βίας, μέσα από γενικεύσεις και συλλογικές αποδόσεις ευθύνης, είναι καταδικαστέα και δεν συμβάλλει στην ουσιαστική αντιμετώπισή τους», συμπληρώνει.
Παράλληλα, η Επίτροπος αναφέρεται σε στοιχεία της Ετήσιας Έκθεσης της Ομάδας Ασφαλούς Σχολείου (ΟΑΣ), σύμφωνα με τα οποία κατά τη σχολική χρονιά 2024-2025 καταγράφηκαν 510 περιστατικά βίας σε 98 σχολεία, τα οποία αντιστοιχούν στο 13,19% του συνόλου των σχολείων.
Στην ίδια έκθεση καταγράφονται επίσης 53 περιστατικά ρατσισμού μέσω του ηλεκτρονικού εργαλείου της ΟΑΣ, εκ των οποίων στα 14 ως κριτήριο στοχοποίησης αναφέρεται η εθνική ή εθνοτική καταγωγή. Η έκθεση, παραπέμποντας στον ετήσιο απολογισμό της Αντιρατσιστικής Πολιτικής του Υπουργείου Παιδείας, αναφέρει ακόμη ότι το χρώμα και η εθνικότητα αποτέλεσαν τα δύο συχνότερα κριτήρια εκδήλωσης ρατσιστικής συμπεριφοράς.
Η Επίτροπος σημειώνει ότι τα περιστατικά σχολικής βίας απαιτούν συστηματική διερεύνηση των πολυπαραγοντικών αιτιών τους, πρόληψη και αποτελεσματική αντιμετώπιση, στη βάση τεκμηριωμένων δεδομένων και όχι γενικεύσεων. Παράλληλα, αναφέρει ότι οι υφιστάμενες διαδικασίες και οι μηχανισμοί της Πολιτείας πρέπει να ενεργοποιούνται άμεσα, διασφαλίζοντας την προστασία και στήριξη τόσο των παιδιών που υφίστανται βία όσο και εκείνων που την ασκούν.
Προσθέτει ακόμη ότι η ευθύνη της Πολιτείας δεν περιορίζεται στη διαχείριση των περιστατικών, αλλά πρέπει να περιλαμβάνει την πρόληψη μέσω της συνεργασίας σχολείου, οικογένειας, κοινότητας και αρμόδιων υπηρεσιών.
Την ίδια ώρα, κάνει αναφορά και στον ρόλο των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, σημειώνοντας ότι μπορούν να συμβάλουν μέσα από την υπεύθυνη ενημέρωση και την αποφυγή αναπαραγωγής στερεοτύπων και στιγματιστικών γενικεύσεων.
«Η προστασία των δικαιωμάτων κάθε παιδιού πρέπει να αποτελεί σταθερό σημείο αναφοράς σε κάθε παρέμβαση και κάθε δημόσια τοποθέτηση για τη σχολική βία, χωρίς διακρίσεις, αποκλεισμούς ή συλλογική απόδοση ευθύνης», καταλήγει.