Η τετράωρη συνάντηση Νίκου Χριστοδουλίδη και Τουφάν Ερχιουρμάν, υπό την παρουσία της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, κατέληξε σε συμφωνίες, άνοιξε τον δρόμο για νέα τριμερή με τον Αντόνιο Γκουτέρες, αλλά δεν κατάφερε να αγγίξει με αποφασιστικότητα τον πυρήνα του προβλήματος. Πίσω από τις προσεκτικά διατυπωμένες ανακοινώσεις και τις δηλώσεις περί θετικού κλίματος, οι διαφορετικές προσεγγίσεις εξακολουθούν να καθορίζουν το πολιτικό σκηνικό.
Το ζητούμενο πλέον δεν είναι πόσα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης μπορούν να συμφωνηθούν, ούτε πόσες ακόμη συναντήσεις θα πραγματοποιηθούν. Είναι εάν υπάρχει πραγματική βούληση να συζητηθεί η ουσία του Κυπριακού, με κοινή αφετηρία και σαφή προσανατολισμό. Γιατί η ιστορία των διαπραγματεύσεων έχει αποδείξει ότι η κινητικότητα από μόνη της, δεν αποτελεί πρόοδο.
Χριστοδουλίδης: Επιμένει στις 19 προτάσεις και βάζει στο τραπέζι τον μεγάλο στόχο
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, στις δηλώσεις του μετά τη συνάντηση, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα σημαντικό βήμα, χωρίς να αποκρύψει ότι ο τελικός στόχος παραμένει μακριά.
«Δεν είμαστε στον μεγάλο στόχο, αλλά εργαζόμαστε βήμα με βήμα για να τον πετύχουμε. Σήμερα έγινε ένα σημαντικό βήμα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στις 19 προτάσεις της ελληνοκυπριακής πλευράς, παραδίδοντας μάλιστα γραπτά αντίγραφά τους, τόσο στον κατοχικό ηγέτη, όσο και στην Ολγκίν. Με αυτή την κίνηση, επιχείρησε να κλείσει τη συζήτηση γύρω από το κατά πόσο οι προτάσεις είχαν κατατεθεί, αλλά και να καταστήσει σαφές ότι η Λευκωσία προσέρχεται στη διαδικασία με συγκεκριμένες εισηγήσεις.
Παράλληλα, αποκάλυψε ότι ο Έρχιουρμαν κατέθεσε μία νέα πρόταση, η οποία δεν μπορούσε να γίνει αποδεκτή, αποφεύγοντας ωστόσο να αποκαλύψει το περιεχόμενό της.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην επικείμενη συνάντηση με τον Αντόνιο Γκουτέρες, ξεκαθαρίζοντας ότι βασικός στόχος, είναι να ανακοινωθεί η σύγκληση διευρυμένης διάσκεψης, πριν από την ολοκλήρωση της θητείας του Γενικού Γραμματέα, ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις επανέναρξης των συνομιλιών.
Για τις παρεμβάσεις της Άγκυρας και τις πρόσφατες τοποθετήσεις Ερντογάν, περί λύσης δύο κρατών, ο Πρόεδρος ανέφερε ότι δεν τις υποτιμά, αλλά δεν πρόκειται να αποπροσανατολιστεί από τον στόχο του. Παραδέχθηκε, πάντως, ότι η σημερινή κατάληξη θα μπορούσε να ήταν σαφώς καλύτερη και πιο ουσιαστική.
Έρχιουρμαν: Η πρόταση που μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα
Από την πλευρά του, ο Τουφάν Ερχιουρμάν, εμφανίστηκε ικανοποιημένος από το αποτέλεσμα, διεκδικώντας μάλιστα για την τουρκοκυπριακή πλευρά, σημαντικό μερίδιο στην πατρότητα των συμφωνιών.
Υποστήριξε ότι οι πρωτοβουλίες που συμφωνήθηκαν, προέρχονται από προτάσεις που είχε καταθέσει η δική του πλευρά. Αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στη δημιουργία μηχανισμού αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών, στην επανεκκίνηση του εκπαιδευτικού προγράμματος «Imagine», στην ανταλλαγή ιστορικών αρχείων και στην αποκατάσταση θρησκευτικών μνημείων.
Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, ωστόσο, συγκέντρωσε η αναφορά του, στη νέα πρόταση που υπέβαλε στον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη.
«Είναι μια πρόταση που θεωρώ πολύ σημαντική, μια πρόταση που θα μπορούσε να αποτελέσει game changer», ανέφερε, ζητώντας να μην αξιολογηθεί βιαστικά και αποκαλύπτοντας ότι επιθυμεί να δώσει αυτή τη φορά μια ευκαιρία στη διπλωματία, χωρίς να δημοσιοποιήσει το περιεχόμενό της.
Ο κατοχικός ηγέτης ζήτησε από τον Πρόεδρο να την εξετάσει προσεκτικά πριν από την επόμενη συνάντηση με τον Γενικό Γραμματέα. Την ίδια ώρα, επανέφερε το ζήτημα της εκ περιτροπής προεδρίας, την οποία χαρακτήρισε συγκεκριμένη ένδειξη πολιτικής ισότητας, υποστηρίζοντας ότι οι Τουρκοκύπριοι πρέπει να έχουν σαφή διαβεβαίωση για τη συμμετοχή τους στην εξουσία.
Εδώ ακριβώς αναδεικνύεται η διαφορετική πολιτική ανάγνωση των δύο πλευρών. Ο Ερχιουρμάν επιδιώκει να θέσει ζητήματα πολιτικής ισότητας στο επίκεντρο της συζήτησης, ενώ ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, επιμένει ότι τέτοια θέματα αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης και όχι προϋποθέσεις για την έναρξή της.
Το ανακοινωθέν του ΟΗΕ και το επόμενο ραντεβού με Γκουτέρες
Το ανακοινωθέν των Ηνωμένων Εθνών, χαρακτηρίζει τη συνάντηση θετική και καταγράφει τη συμφωνία για συνέχιση των συζητήσεων σε τρεις βασικούς άξονες: τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, τη μεθοδολογία και τα ζητήματα ουσίας.
Παράλληλα, καταγράφει τις συμφωνίες για την εκπαίδευση, την πολιτιστική κληρονομιά, το περιβάλλον και τη διαχείριση έκτακτων αναγκών, καθώς και τη διάνοιξη δύο νέων σημείων διέλευσης.
Η σημαντικότερη, ωστόσο, αναφορά βρίσκεται στο τέλος του ανακοινωθέντος. Οι δύο ηγέτες θα συνεχίσουν τη συζήτηση, μεταξύ άλλων, σε τριμερή συνάντηση με τον Αντόνιο Γκουτέρες τις προσεχείς εβδομάδες.
Αυτή είναι η εξέλιξη, που αποκτά τη μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα. Η επόμενη συνάντηση δεν θα είναι απλώς μια ακόμη επαφή μεταξύ των δύο ηγετών. Θα αποτελέσει δοκιμασία για το κατά πόσο μπορεί να διαμορφωθεί το πλαίσιο μιας διευρυμένης διάσκεψης και να επανέλθει το Κυπριακό, σε διαδικασία ουσιαστικών διαπραγματεύσεων.
Σύμφωνα με πληροφορίες, δεν αποκλείεται η τριμερής να πραγματοποιηθεί είτε στη Γενεύη είτε στη Νέα Υόρκη. Η τοποθεσία και η ημερομηνία αναμένεται να ξεκαθαρίσουν μέσα στις επόμενες ημέρες, χωρίς μέχρι στιγμής να υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση.
Η Άγκυρα παραμένει ο καθοριστικός παράγοντας
Όσο κι αν οι δύο ηγέτες επιχειρούν να διατηρήσουν ανοιχτό τον δίαυλο επικοινωνίας, υπάρχει ένας παράγοντας που εξακολουθεί να βαραίνει καθοριστικά τις εξελίξεις: η Τουρκία.
Οι πρόσφατες τοποθετήσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υπέρ της λύσης δύο κρατών δεν αφήνουν πολλά περιθώρια παρερμηνείας. Η επιμονή της Άγκυρας σε μια διαφορετική προσέγγιση από το συμφωνημένο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, δημιουργεί ένα σοβαρό πολιτικό εμπόδιο.
Εδώ, βρίσκεται η μεγαλύτερη αντίφαση της σημερινής προσπάθειας. Από τη μία πλευρά καταγράφεται διάθεση για συναντήσεις, πρωτοβουλίες και συμφωνίες. Από την άλλη, οι δημόσιες θέσεις της τουρκικής ηγεσίας εξακολουθούν να δημιουργούν ερωτήματα για το πραγματικό περιθώριο κινήσεων του Τουρκοκύπριου ηγέτη.
Η επόμενη τριμερής με τον Γκουτέρες θα πρέπει να δώσει απαντήσεις. Δεν αρκεί να συμφωνηθεί μια νέα ημερομηνία, ή να εκφραστεί η πρόθεση για συνέχιση του διαλόγου. Χρειάζεται σαφής προσδιορισμός της μεθοδολογίας, αποσαφήνιση των θέσεων και, κυρίως, δέσμευση ότι η διαδικασία θα κινηθεί στη βάση των ψηφισμάτων και του πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών.
Το περιθώριο χρόνου είναι περιορισμένο, καθώς η θητεία του Αντόνιο Γκουτέρες ολοκληρώνεται στο τέλος του 2026. Η ευκαιρία που διαμορφώνεται δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μια ακόμη διπλωματική προσπάθεια χωρίς συγκεκριμένο ορίζοντα.
Το πραγματικό τεστ δεν θα είναι η επόμενη φωτογραφία των τριών στη Γενεύη ή στη Νέα Υόρκη. Θα είναι το περιεχόμενο όσων θα συμφωνηθούν πίσω από τις κλειστές πόρτες. Γιατί το Κυπριακό δεν έχει ανάγκη από άλλη μία ανακύκλωση προσδοκιών. Έχει ανάγκη από πολιτικές αποφάσεις που θα αποδεικνύουν ότι η λύση παραμένει πραγματικός στόχος και όχι απλώς μια διαρκής αναφορά στα διπλωματικά ανακοινωθέντα.
