Γιατί μερικοί έχουμε συνεχώς παγωμένα χέρια και πόδια και πότε να ανησυχήσουμε – Ειδικός απαντά

Γιατί σε έναν χώρο με 25 βαθμούς Κελσίου, ο ένας μπορεί να μείνει άνετα με κοντομάνικο, ενώ ο άλλος χρειάζεται κουβέρτα;

Ωστόσο, δεν συμβαίνει το ίδιο για όλους. Μερικοί άνθρωποι, ακόμη και όταν κάθονται κοντά στο τζάκι ή σε οποιαδήποτε πηγή θερμότητας, συνεχίζουν να κρυώνουν. Πρόκειται για μια κατάσταση που πολλοί έχουν συνηθίσει και αποδεχτεί. Ό,τι και να κάνουμε, όσο ζεστό κι να κρατάμε το σπίτι μας, όσο σφιχτά κι να αγκαλιάσουμε το καλοριφέρ, τα χέρια και τα πόδια μας παραμένουν κρύα. Για αυτή την κατηγορία ανθρώπων, η έλευση του χειμώνα φέρνει μια επιπλέον δυσκολία: την ανάγκη να προμηθευτούν κρέμες για τα χέρια τους, όταν αυτά ταλαιπωρούνται από το κρύο, γιατί πολύ απλά έχουν συνηθίσει σε αυτή την κατάσταση.

Παρ’ όλα αυτά, όλοι αναρωτιόμαστε γιατί συμβαίνει αυτό. Γιατί σε έναν χώρο με 25 βαθμούς Κελσίου, ο ένας μπορεί να μείνει άνετα με κοντομάνικο, ενώ ο άλλος χρειάζεται κουβέρτα;

Ο Σαράντης Λειβαδάς, ειδικός ενδοκρινολόγος και διαβητολόγος, ρίχνει φως στη συζήτηση, τονίζοντας πως: «Πολύ συχνά πρόκειται για ένα ιδιοσυστασικό φαινόμενο, δηλαδή κάτι το οποίο οφείλεται στην ”κατασκευή” του οργανισμού και συνήθως είναι συχνό ανάμεσα στα μέλη της οικογένειας», όπως απάντα χαρακτηριστικά στη HuffPost.

Οι ενδοκρινολογικές παθήσεις που μπορούν να προκαλέσουν μόνιμα κρύα χέρια ή πόδια

• Υποθυρεοειδισμός. Σε αυτή την δυσλειτουργία του θυρεοειδούς,  ο αδένας δουλεύει πιο αργά, επιβραδύνεται ο μεταβολισμός και η κυκλοφορία, ενώ παράλληλα μειώνεται η παραγωγή θερμότητας στο σώμα με αποτέλεσμα την αυξημένη ευαισθησία στο κρύο, ειδικά στα άκρα. Πρέπει όμως να σημειωθεί ότι αυτό το σύμπτωμα παρατηρείται σε πολύ σοβαρές μορφές παραμελημένου υποθυρεοδεισμού και φυσικά όχι σε ασθενείς που ρυθμίζονται ικανοποιητικά με θυροξίνη ή εχουν φυσιολογικές τιμές θυροξίνης (Τ4) και οριακά επιπεδα (5-10IU/ml) της θυρεοειδοτρόπου (TSH).

• Επινεφριδιακή ανεπάρκεια.  Πρόκειται για μια σπάνια νόσο η οποία συνήθως αργεί να διαγνωστεί λόγω της προοδευτικής εγκατάστασης μη ειδικών συμπτωμάτων όπως η κόπωση, τα κρύα άκρα, η ευαισθησία στις λοιμώξεις, η δυσθυμία κλπ. Η μειωμένη έκκριση της κορτιζόλης και λιγότερο των κατεχολαμινών (αδρεναλίνης, νοραδρεναλινης) οδηγεί σε κρύα άκρα και δυσανεξία στο ψύχος.

• Σακχαρώδης Διαβήτης : Ο μακροχρόνιος, μη ικανοποιητικά ρυθμισμένος διαβήτης μπορεί να προκαλέσει περιφερική νευροπάθεια (βλάβη στα νεύρα) και περιφερική αρτηριοπάθεια (στένωση/απόφραξη των αρτηριών). Και οι δύο καταστάσεις οδηγούν σε μειωμένη ροή αίματος και αίσθηση ψυχρότητας, μούδιασμα ή πόνο στα χέρια και τα πόδια.

• Περιεμμηνόπαυση: Η περίοδος της μετάβασης προς την εμμηνόπαυση, σχετίζεται με μεταβολές τις θερμοκρασίας των άκρων σε κάποιες γυναίκες λόγω της απότομης διακύμανσης των ορμονών που ρυθμίζουν την έμμηνο ρύση, δηλαδή των οιστρογόνων και της προγεστερόνης.

• Αναιμία : Δεν αποτελεί καθαρά ενδοκρινολογική νόσος αλλά συχνά συνδέεται με ορμονικά θέματα και προκαλεί ψυχρότητα στα άκρα

Οι ορμόνες που μπορεί να επηρεάσουν την κυκλοφορία του αίματος

• Θυρεοειδικές ορμόνες  (T3, T4): Η ανεπάρκειά τους στον υποθυρεοειδισμό οδηγεί σε επιβράδυνση του μεταβολισμού και μειωμένη παραγωγή θερμότητας, επηρεάζοντας τη θερμορύθμιση και την κυκλοφορία.
• Κορτιζόλη/Αδρεναλίνη (Ορμόνες του Στρες): Η Κορτιζόλη συμμετέχει στην ρύθμιση της πίεσης και της κυκλοφορίας, ενώ η Αδρεναλίνη και η Νοραδρεναλίνη  επηρεάζουν το πώς συστέλλονται τα αγγεία στα χέρια και τα πόδια. Σε καταστάσεις χρόνιου στρες η αδρεναλίνη προκαλεί αγγειοσύσπαση στα περιφερικά αγγεία (κυρίως στα άκρα) για να κατευθύνει το αίμα προς τα ζωτικά όργανα, με αποτέλεσμα τα κρύα χέρια και πόδια.
• Ινσουλίνη : Στον αρρύθμιστο διαβήτη τα επίπεδα ινσουλίνης δεν επαρκούν για την πτώση των τιμών του σακχάρου με αποτέλεσμα την προοδευτική εγκατάσταση βλαβών στα κάτω άκρα συνήθως λόγω της υπεργλυκαιμίας.
• Οιστρογόνα και Προγεστερόνη: Έχουν αγγειοδιασταλτική δράση, δηλαδή χαλαρώνουν τα αγγεία και βοηθούν στη διατήρηση της ελαστικότητας των αγγείων. Διακυμάνσεις στα επίπεδα αυτών των ορμονών μπορεί να επηρεάσουν την αγγειακή υγεία και τη ρύθμιση της θερμοκρασίας.

Εργαστηριακοί έλεγχοι που απαιτούνται όταν κάποιος έχει χρόνια κρύα άκρα

Σύμφωνα με τον κύριο Λειβαδά, όταν ένας ασθενής εμφανίζει χρόνια ψυχρότητα στα άκρα, ο ενδοκρινολογικός έλεγχος, πέρα από τον αγγειολογικό και νευρολογικό έλεγχο, συνήθως περιλαμβάνει τον έλεγχο του θυρεοειδούς μέσω της μέτρησης της θυρεοειδοτρόπου ορμόνης (TSH) και των ελεύθερων θυρεοειδικών ορμονών fT4 και fT3, καθώς και τον έλεγχο του μεταβολισμού και του σακχάρου μέσω της γλυκόζης νηστείας και της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c), που δείχνει τον μέσο όρο σακχάρου των τελευταίων 2-3 μηνών.

Παράλληλα, πραγματοποιείται έλεγχος για αναιμία μέσω γενικής αίματος, φερριτίνης, βιταμίνης Β12 και φυλλικού οξέος, καθώς η έλλειψη Β12 μπορεί να προκαλέσει και νευροπάθεια. Επιπλέον, εξετάζονται δείκτες αυτοάνοσων, όπως τα αντιπυρηνικά αντισώματα (ANA) και άλλοι ειδικοί δείκτες, όταν υπάρχει υποψία δευτεροπαθούς φαινομένου Raynaud λόγω συστηματικών αυτοάνοσων νοσημάτων, όπως η σκληροδερμία ή ο λύκος, ενώ ο γιατρός προσαρμόζει τις εξετάσεις ανάλογα με την κλινική εικόνα του ασθενούς.

Τι πρέπει να μας ανησυχήσει

Η χρόνια ψυχρότητα στα άκρα θεωρείται ανησυχητική και χρήζει άμεσης διερεύνησης από ενδοκρινολόγο ή άλλο ειδικό -όπως αγγειοχειρουργό/αγγειολόγο- όταν:

• Είναι επίμονο και συνυπάρχει κόπωση, απώλεια βάρους, ή αλλαγές στο δέρμα.
• Τα άκρα γίνονται χλωμά, μελανιασμένα ή μουδιάζουν.
• Υπάρχει έντονος πόνος, μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα.
• Υπάρχει πόνος κατά την βάδιση ή αίσθημα καύσου στα πόδια.
• Συνοδεύεται από τριχόπτωση, ξηρό δέρμα ή δυσανεξία στο κρύο.
• Εμφανίζονται πληγές ή έλκη στα άκρα των δακτύλων που δεν επουλώνονται (κίνδυνος γάγγραινας, ιδιαίτερα σε διαβητικούς ή σε σοβαρές περιπτώσεις Raynaud).
• Εμφανίζεται ξαφνικά ή επιδεινώνεται ραγδαία χωρίς εμφανή εξωτερική αιτία.

Τι μπορεί να προτείνει ένας ειδικός

Ανάλογα με το αίτιο, όπως αναφέρει και ο κύριος Λειβαδάς, οι πιο συχνές οδηγίες περιλαμβάνουν τη ρύθμιση των ορμονών, όπως χορήγηση λεβοθυροξίνης σε περίπτωση υποθυρεοειδισμού για την αποκατάσταση των επιπέδων των θυρεοειδικών ορμονών, ρύθμιση της γλυκόζης με φάρμακα, ινσουλίνη και αλλαγές στον τρόπο ζωής σε περίπτωση διαβήτη, καθώς και χορήγηση κορτιζόλης σε επινεφριδιακή ανεπάρκεια. Επιπλέον, συνιστάται η αντιμετώπιση αναιμίας ή ελλείψεων βιταμινών, η προστασία από το κρύο με ζεστά ρούχα, γάντια και ζεστές κάλτσες, και η βελτίωση της κυκλοφορίας μέσω αλλαγών στις συνήθειες, όπως άσκηση και αποφυγή καπνίσματος.

Όπως και να έχει, όταν κάποιος επιμένει να κλείσουμε τα παράθυρα του αυτοκινήτου, αλήθεια δεν το κάνει επίτηδες. Στην καλύτερη περίπτωση, μπορεί να ζεσταθεί σχετικά γρήγορα αλλά είναι ακόμη πιο βέβαιο, ότι θα αρχίσει πάλι τα παράπονα για να ανάψουμε την θέρμανση.

ΠΗΓΗ: huffingtonpost.gr