Όμως, με δεδομένες τις θεμελιώδεις διαφωνίες των δύο πλευρών, τη ραγδαία ενίσχυση των αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή και την ισραηλινή ανησυχία για τους βαλλιστικούς πυραύλους του Ιράν, ο δρόμος αυτός μπορεί να αποδειχθεί πολύ συντομότερος απ’ όσο φαίνεται να πιστεύει η Τεχεράνη.
Οι συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα, που διεξήχθησαν την Παρασκευή στο Ομάν, θεωρήθηκαν επιτυχείς, με την έννοια ότι δεν κατέληξαν ούτε σε ανοιχτή ρήξη ούτε σε αεροπορικά πλήγματα. Οι επαφές αναμένεται να συνεχιστούν σύντομα, γύρω από αυτό που ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, χαρακτήρισε «ένα πλαίσιο» για «μελλοντικές συνομιλίες».
«Ήταν ένα καλό ξεκίνημα», δήλωσε στα ιρανικά μέσα. «Συμφωνήσαμε να συνεχίσουμε τις συνομιλίες, αλλά θα διαβουλευθούμε στις πρωτεύουσες για το πώς θα προχωρήσουμε. Αν αυτή η τάση συνεχιστεί, μπορούμε στις επόμενες συναντήσεις να καταλήξουμε σε ένα στέρεο πλαίσιο για μελλοντικές συνομιλίες».
Σε ανάρτησή του νωρίτερα σήμερα ο Αραγτσί επανέλαβε τη θέση της Τεχεράνης -ότι επιμένει στο δικαίωμα εμπλουτισμού ουρανίου και ότι οι βαλλιστικοί πύραυλοι δεν αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Αν και δεν υπήρξαν άμεσες συνομιλίες ΗΠΑ - Ιράν, υπήρξε «μια ευκαιρία να ανταλλάξουμε χειραψία με την αμερικανική αντιπροσωπεία», ανέφερε η ανάρτηση, διευκρινίζοντας ότι οι δηλώσεις έγιναν σε συνέντευξη στο Al Jazeera.
Και ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε την Παρασκευή το βράδυ ότι οι συνομιλίες ξεκίνησαν «καλά» και ότι δεν βιάζεται να κλείσει συμφωνία. Το Ιράν, είπε, θα πρέπει να δεσμευτεί σε «καμία πυρηνική οπλοποίηση».
Οι δηλώσεις αυτές, ωστόσο, προκάλεσαν σύγχυση. Το Ιράν έχει ήδη δηλώσει ότι δεν θα κατασκευάσει ποτέ πυρηνικό όπλο - ισχυρισμό που οι δυτικές κυβερνήσεις απορρίπτουν. Ταυτόχρονα, οι ίδιοι οι διαπραγματευτές του Τραμπ έχουν ξεκαθαρίσει ότι η αμερικανική «κόκκινη γραμμή» είναι ο μηδενικός εμπλουτισμός ουρανίου.
Οι αρχικές αμερικανικές απαιτήσεις προβλέπουν ότι το Ιράν θα παραδώσει όλο το εμπλουτισμένο ουράνιο που διαθέτει, ιδίως τα περίπου 440 κιλά σχεδόν στρατιωτικής ποιότητας -ποσότητα επαρκή για περίπου δέκα πυρηνικά όπλα- θα περιορίσει το βεληνεκές των βαλλιστικών του πυραύλων, ώστε να μην μπορούν να πλήξουν το Ισραήλ και θα τερματίσει τη στήριξη σε περιφερειακές οργανώσεις-πληρεξούσιες, όπως η Χαμάς, η Χεζμπολάχ και οι Χούθι.
Το ίδιο το Ισραήλ ανησυχεί ιδιαίτερα για την ταχεία αποκατάσταση των ιρανικών εγκαταστάσεων παραγωγής βαλλιστικών πυραύλων, οι οποίες θα αποτελούσαν από τους πρώτους στόχους σε περίπτωση πολέμου.
Ο Τραμπ, που στο παρελθόν έχει προωθήσει και στηρίξει γρήγορες και περιορισμένες στρατιωτικές ενέργειες, φαίνεται να προτιμά μια συμφωνία την οποία θα μπορεί να παρουσιάσει ως νίκη, χωρίς να βυθιστεί σε έναν παρατεταμένο περιφερειακό πόλεμο -αυτού του τύπου, με τον οποίο απειλεί το Ιράν σε περίπτωση επίθεσης. Ένας τέτοιος πόλεμος θα μπορούσε να κοστίσει τη ζωή σε εκατοντάδες Αμερικανούς, να πλήξει σκληρά το Ισραήλ, να διαταράξει τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας και πιθανότατα να πυροδοτήσει αντιδράσεις στο ίδιο το κίνημα Make America Great Again, το οποίο έχει σταθεί ιδιαίτερα επικριτικό απέναντι στους μακροχρόνιους πολέμους των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή και το Αφγανιστάν.
Τα χαρτιά της Τεχεράνης
Το Ιράν -και ο ικανός Αραγτσί- διαθέτουν μακρά εμπειρία στις διαπραγματεύσεις, έχοντας απογοητεύσει διαδοχικές γενιές Δυτικών. Ακόμη και τώρα, στο πιο αδύναμο σημείο του, μετά τον πόλεμο του Ιουνίου με το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες και την αιματηρή καταστολή μαζικών λαϊκών διαδηλώσεων, το καθεστώς διατηρεί πλεονεκτήματα. Νιώθοντας τόσο απειλημένο, είναι λιγότερο πιθανό να συγκρατήσει τα αντίποινά του -ένας από τους λόγους για τους οποίους σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο, όπως η Σαουδική Αραβία, η Αίγυπτος και το Ομάν, πιέζουν υπέρ μιας διπλωματικής λύσης.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν ο Τραμπ διαθέτει την υπομονή για μια συμφωνία. Η Τεχεράνη, με τις κινήσεις της, δοκιμάζει ξεκάθαρα τα όριά του.
Όπως και στη Βενεζουέλα, η στρατιωτική συγκέντρωση δυνάμεων κοντά στο Ιράν έχει στόχο να αυξήσει την πίεση για παραχωρήσεις, αλλά ταυτόχρονα οι αμερικανικές δυνάμεις χρειάζονται χρόνο για να προετοιμαστούν σε περίπτωση που ξεσπάσει ένας περιφερειακός πόλεμος.
Αυτό δημιουργεί χώρο για συνομιλίες. Το πόσο θα διαρκέσει, ωστόσο, παραμένει ασαφές. Η αρχική ρητορική του Τραμπ υπέρ των Ιρανών που διαδήλωσαν κατά του καθεστώτος και σκοτώθηκαν κατά χιλιάδες έχει, σύμφωνα με αναλυτές, θέσει σε δοκιμασία τη δική του αξιοπιστία, αυξάνοντας σημαντικά την πιθανότητα στρατιωτικής δράσης σε σχέση με το παρελθόν.
Υπάρχουν, όμως, και σοβαρές αμφιβολίες για το τι θα μπορούσε να επιτύχει μια στρατιωτική επέμβαση. Ακόμη κι αν οι Αμερικανοί «αποκεφαλίσουν» την Ισλαμική Δημοκρατία, σκοτώνοντας τον ανώτατο ηγέτη αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και κορυφαίους στρατηγούς των Φρουρών της Επανάστασης, οι πιθανότητες ανάδυσης μιας δημοκρατικής κυβέρνησης είναι ελάχιστες. Πιο πιθανό, λένε αναλυτές, είναι να προκύψει ένα ακόμη πιο σκληροπυρηνικό στρατιωτικό καθεστώς υπό την ισλαμική σημαία, που θα μπορούσε να επιδιώξει ταχύτατα την απόκτηση πυρηνικού όπλου ως την καλύτερη αποτροπή απέναντι σε μελλοντικές επιθέσεις.
Παρά τις τεράστιες διαδηλώσεις, η σκληρή και αιματηρή αντίδραση του καθεστώτος έδειξε ότι δεν υπήρχαν ορατές ρωγμές στο εσωτερικό του. Και υπάρχει, όπως λέει ο Τρίτα Πάρσι του Quincy Institute στην Ουάσιγκτον, «ισχυρή πεποίθηση στην ιρανική πλευρά ότι ο Τραμπ έχει μια υπερβολική και διογκωμένη εικόνα της ιρανικής αδυναμίας».
Αν πρόκειται να λειτουργήσει η διπλωματία, «πολλοί στο Ιράν πιστεύουν ότι ίσως χρειαστεί ένας σύντομος αλλά έντονος πόλεμος για να διορθωθεί αυτή η αντίληψη του Τραμπ και να εξαναγκαστεί να υιοθετήσει πιο ρεαλιστικές απαιτήσεις», λέει ο Πάρσι. Ακόμη κι αν το Ιράν υποστεί βαριές απώλειες, το ίδιο θα συμβεί και με τους Αμερικανούς και τους Ισραηλινούς -και «ο Τραμπ έχει μικρότερη ανοχή στις απώλειες ή σε έναν παρατεταμένο πόλεμο».
Η αρχική «κόκκινη γραμμή» του Τραμπ -μηδενικός εμπλουτισμός, περιορισμοί στους βαλλιστικούς πυραύλους και διακοπή στήριξης σε πληρεξούσιες οργανώσεις- ισοδυναμεί, σύμφωνα με τον Πάρσι, με «πλήρη συνθηκολόγηση, παρότι το Ιράν δεν έχει ηττηθεί στρατιωτικά». Τέτοιες απαιτήσεις, συμφωνούν οι αναλυτές, αργά ή γρήγορα θα οδηγήσουν σε κατάρρευση των συνομιλιών.
Από την άλλη, μια γρήγορη συμφωνία μόνο για τον εμπλουτισμό θα μπορούσε επίσης να αποδειχθεί πολιτικά προβληματική για τον Τραμπ, δεδομένης της δικής του απόρριψης της συμφωνίας του 2015 ως «τη χειρότερη συμφωνία στην Ιστορία». Στις τρέχουσες συνομιλίες, το Ιράν αρνείται να σταματήσει πλήρως τον εμπλουτισμό, φέρεται όμως διατεθειμένο να τον περιορίσει στο 3% -πολύ χαμηλότερα από το σχεδόν στρατιωτικό 60% στο οποίο έχει φτάσει μετά την αποχώρηση του Τραμπ από τη συμφωνία το 2018.
Η συμφωνία του 2015, ωστόσο, περιόριζε τον εμπλουτισμό στο 3,67%. Μια επιστροφή σε κάτι παρόμοιο δύσκολα θα παρουσιαζόταν ως νίκη. Εκείνη η συμφωνία περιλάμβανε και «ρήτρες λήξης», τις οποίες ο Τραμπ είχε επίσης επικρίνει. Μια νέα, χωρίς χρονικό όριο συμφωνία, θα μπορούσε θεωρητικά να χαρακτηριστεί καλύτερη, ακόμη κι αν άρει πολλές οικονομικές κυρώσεις και αφήσει σε μεγάλο βαθμό άθικτη την Ισλαμική Δημοκρατία.
ΠΗΓΗ: Πρώτο Θέμα
Ακολουθήστε το Tothemaonline.com στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Σε αναβάθμιση της μακροπρόθεσμης πιστοληπτικής ικανότητας της Κύπρου προχώρησε ο γερμανικός οίκος αξιολόγησης Scope Ratings, ανεβάζοντας τη βαθμολογία σε A από A-, ενώ παράλληλα αναθεώρησε το outlook σε σταθερό (από θετικό).
