Ο Ερχιουρμάν επανέφερε την έννοια της «πολιτικής ισότητας» ως προϋπόθεση πριν ακόμη αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις. Ωστόσο, η πολιτική ισότητα, όπως ορίζεται στα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, αφορά την αποτελεσματική συμμετοχή σε ένα ομοσπονδιακό σχήμα, όχι την αναγνώριση δύο ξεχωριστών κυριαρχιών. Όταν γίνεται λόγος για «κοινά και ίσα κυριαρχικά δικαιώματα» σε ενέργεια, θαλάσσιες ζώνες και υδρογονάνθρακες, η έννοια μετατοπίζεται. Από συνιστώσα πολιτική ισότητα μετατρέπεται σε αξίωση ισότιμης κρατικής κυριαρχίας.
Η αναφορά ότι δεν θα συμμετάσχει σε διαπραγματεύσεις «για χάρη των διαπραγματεύσεων» και η πρόταση νέας μεθοδολογίας με αυστηρά χρονοδιαγράμματα και ρήτρες μη επιστροφής στο υφιστάμενο στάτους κβο, δείχνουν ότι δεν επιδιώκεται απλώς βελτίωση της διαδικασίας. Επιχειρείται επανακαθορισμός του πλαισίου. Και αυτό, σε συνδυασμό με τη ρητή ταύτιση αφετηρίας με την Τουρκία, ενισχύει την αίσθηση ότι η ομοσπονδιακή βάση υποχωρεί προς μια συνομοσπονδιακή.
Η αντίδραση του Προέδρου Χριστοδουλίδη: σαφήνεια ή αμυντική στάση;
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης δήλωσε προβληματισμένος από τις τοποθετήσεις του κατοχικού ηγέτη και κάλεσε τον ίδιο να ξεκαθαρίσει δημόσια, αν υιοθετεί λύση δύο κρατών. Παράλληλα, επανέλαβε ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά παραμένει προσηλωμένη στη διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα, όπως καθορίζεται στα ψηφίσματα του ΟΗΕ, και ότι είναι έτοιμος για άμεση επανέναρξη συνομιλιών από το σημείο που διακόπηκαν στο Κραν Μοντανά.
Η στάση αυτή κινείται στη σωστή κατεύθυνση ως προς τη διατήρηση της συμφωνημένης βάσης λύσης. Ωστόσο, εγείρεται το ερώτημα κατά πόσο αρκεί η επίκληση ετοιμότητας, όταν η άλλη πλευρά αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο αλλαγής πλαισίου. Η επανάληψη της προσήλωσης στη διαδικασία δεν απαντά πλήρως στο πρόβλημα της ουσίας: αν η τουρκοκυπριακή ηγεσία μετακινείται στρατηγικά, απαιτείται όχι μόνο ετοιμότητα, αλλά και ενεργητική διπλωματική κινητοποίηση για αποσαφήνιση των όρων.
Ο Πρόεδρος υπογράμμισε ότι ούτε η Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ ούτε οι Βουλευτικές Εκλογές επηρεάζουν την ετοιμότητα της Λευκωσίας. Το μήνυμα αυτό είναι θετικό ως προς τη συνέπεια. Όμως, σε ένα περιβάλλον όπου διατυπώνονται θέσεις περί «κοινού σημείου εκκίνησης με την Τουρκία», η πολιτική απάντηση οφείλει να είναι πιο επιθετικά διασαφηνιστική και λιγότερο αμυντική.
Η στάση του ΟΗΕ και η προβληματική ισορροπία
Από την πλευρά του, ο ΓΓ των ΗΕ μέσω του Εκπροσώπου του, εξέφρασε πλήρη εμπιστοσύνη στην προσωπική του απεσταλμένη και επισήμανε ότι απαιτείται «περισσότερη πρόοδος μεταξύ των ηγετών». Παράλληλα, τονίστηκε ότι δεν υπάρχει παύση στις επαφές.
Η γλώσσα αυτή είναι τυπικά ισορροπημένη, αλλά πολιτικά προβληματική. Όταν μία πλευρά εμφανίζεται να ευθυγραμμίζεται με θέση που αποκλίνει από τα ίδια τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, η γενική αναφορά σε «ανάγκη προόδου» δημιουργεί εντύπωση εξίσωσης ευθυνών. Η ουδετερότητα δεν μπορεί να μετατρέπεται σε σιωπή. απέναντι σε πιθανή μετατόπιση της βάσης λύσης.
Η εμπιστοσύνη στην απεσταλμένη, είναι θεμιτή. Όμως η αποστολή του ΟΗΕ δεν είναι απλώς να διατηρεί επαφές, αλλά να διασφαλίζει ότι οι συνομιλίες διεξάγονται εντός του συμφωνημένου πλαισίου. Διαφορετικά, ο κίνδυνος είναι να παγιωθεί μια «νέα κανονικότητα» όπου η λύση δύο κρατών εισάγεται σταδιακά ως διαπραγματευτική επιλογή.
