Από την Ευρωβουλή στη Βουλή: Ο Φειδίας και τα ερωτήματα της επόμενης μέρας - Η αμηχανία των παραδοσιακών κομμάτων

Τα παραδοσιακά κόμματα συνεχίζουν να κινούνται με γνώριμες πρακτικές, ωστόσο η παρουσία του Φειδία Παναγιώτου και του κινήματος της Άμεσης Δημοκρατίας, δημιουργεί νέα δεδομένα, τα οποία δεν μπορούν να αγνοηθούν.

Η εικόνα της εκστρατείας είναι αποκαλυπτική. Από τη μια πλευρά, τα παραδοσιακά κόμματα παραμένουν στις ίδιες μεθόδους: συγκεντρώσεις σε αίθουσες, οργανωμένες εκδηλώσεις και επικοινωνία προς το ήδη κομματικό τους ακροατήριο. Από την άλλη, ο Φειδίας Παναγιώτου επιλέγει μια διαφορετική διαδρομή, επενδύοντας στην άμεση επαφή και κυρίως στην κινητοποίηση πολιτών που μέχρι σήμερα απείχαν. Η εκστρατεία για εγγραφή νέων στους εκλογικούς καταλόγους δεν είναι μια τυπική προεκλογική δράση, αλλά μια προσπάθεια να αλλάξει το ίδιο το εκλογικό σώμα.

Για να γίνει κατανοητή η σημερινή του δυναμική, αξίζει να θυμηθεί κανείς την αφετηρία του. Στις τελευταίες ευρωεκλογές, ο Φειδίας Παναγιώτου εξελέγη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συγκεντρώνοντας περίπου 71.000 ψήφους, ένα αποτέλεσμα που προκάλεσε αίσθηση και αιφνιδίασε το πολιτικό σύστημα. Η εκλογή του δεν στηρίχθηκε σε κομματικό μηχανισμό, αλλά κυρίως στην αναγνωρισιμότητα και τη δυναμική που είχε ήδη αναπτύξει, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Από τότε μέχρι σήμερα, όμως, «κύλησε αρκετό νερό στο αυλάκι». Η παρουσία του στην Ευρωβουλή, οι παρεμβάσεις του και κυρίως οι δημόσιες τοποθετήσεις του διαμόρφωσαν μια πιο σαφή –αν και όχι πάντα συνεκτική– εικόνα. Η στάση του στο θέμα του πολέμου στην Ουκρανία, η επιμονή στη διπλωματία και το ταξίδι του στη Μόσχα προκάλεσαν αντιδράσεις και άνοιξαν συζήτηση για τον πολιτικό του προσανατολισμό. Παράλληλα, η ρητορική του για την ακρίβεια, τη στέγαση και τις εκποιήσεις τον φέρνει πιο κοντά σε κοινωνικά αιτήματα που παραδοσιακά εκφράζει η αριστερά.

Αυτό ακριβώς το μείγμα είναι που δημιουργεί πίεση κυρίως στο ΑΚΕΛ, καθώς ένα μέρος των ψηφοφόρων του φαίνεται να μετακινείται. Οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν την Άμεση Δημοκρατία σε σχετικά υψηλά ποσοστά, χωρίς όμως να απαντούν σε ένα βασικό ερώτημα: πόσοι από τους 71.000 ψηφοφόρους που τον στήριξαν στις ευρωεκλογές θα επαναλάβουν την ίδια επιλογή στις βουλευτικές;

Η απάντηση δεν είναι δεδομένη. Οι ευρωεκλογές παραδοσιακά επιτρέπουν πιο «χαλαρή» ψήφο και συχνά λειτουργούν ως πεδίο διαμαρτυρίας. Οι βουλευτικές εκλογές, αντίθετα, έχουν πιο άμεσο αντίκτυπο στην καθημερινότητα και συνήθως οδηγούν σε πιο «συγκροτημένες» επιλογές. Αυτό σημαίνει ότι η μετατροπή εκείνης της στήριξης σε σταθερή εκλογική βάση, δεν είναι αυτονόητη, παρά τα θετικά δημοσκοπικά ευρήματα.

Παράλληλα, το ερώτημα για το πού ανήκει πολιτικά παραμένει ανοιχτό. Ο Φειδία Παναγιώτου δεν εντάσσεται εύκολα ούτε στην κεντροαριστερά ούτε στην κεντροδεξιά. Αυτή η ασάφεια μπορεί να λειτουργεί προεκλογικά, καθώς του επιτρέπει να απευθύνεται σε διαφορετικά ακροατήρια, αλλά δημιουργεί ερωτήματα για τη συνέχεια.

Και αυτή η συνέχεια είναι το πιο κρίσιμο σημείο. Αν η Άμεση Δημοκρατία καταγράψει ισχυρό ποσοστό και εξασφαλίσει παρουσία στη Βουλή, τότε θα κληθεί να λειτουργήσει εντός ενός θεσμικού πλαισίου που απαιτεί σαφήνεια, συνέπεια και συνεργασίες. Η αντισυστημική ρητορική δεν αρκεί για τη διαχείριση νομοσχεδίων, τη συμμετοχή σε επιτροπές και τη λήψη αποφάσεων.

Επιπλέον, θα πρέπει να φανεί αν υπάρχει συνοχή. Ένα ετερόκλητο εκλογικό ακροατήριο δεν μεταφράζεται εύκολα σε ενιαία κοινοβουλευτική γραμμή. Τα κρίσιμα ζητήματα πολιτικής απαιτούν συγκεκριμένες θέσεις και όχι γενικές τοποθετήσεις.

Για τα παραδοσιακά κόμματα, η πρόκληση είναι ήδη μπροστά τους. Και για το ΑΚΕΛ ειδικότερα, το πρόβλημα δεν είναι μόνο εκλογικό, αλλά βαθύτερα πολιτικό. Η απώλεια επαφής με ένα μέρος της κοινωνίας δημιουργεί χώρο για νέους παίκτες.

Το αποτέλεσμα των εκλογών, θα δείξει αν το φαινόμενο αυτό έχει διάρκεια. Το βέβαιο είναι ότι, είτε επιβεβαιωθεί είτε όχι στις κάλπες, έχει ήδη αναδείξει τις αδυναμίες του πολιτικού συστήματος. Και η επόμενη μέρα στη Βουλή, αν ο Φειδίας Παναγιώτου βρεθεί με ισχυρή παρουσία, θα αποτελέσει την πραγματική δοκιμασία: από την εύκολη κριτική, στην δύσκολη διακυβέρνηση.