Στην Κύπρο σήμερα η Τζιόρτζια Μελόνι - Η ατζέντα της συζήτησης με ΠτΔ
Φθάνει σήμερα το πρωί στην Κύπρο για επίσημη επίσκεψη η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζιόρτζια Μελόνι με στόχο την ενίσχυση κοινών σχεδιασμών Ρώμης-Λευκωσίας.
Από το 2016 μέχρι σήμερα, η συμμετοχή των πολιτών στις κάλπες μειώνεται σταθερά, ενώ η αποχή αυξάνεται σε κάθε εκλογική αναμέτρηση. Το φαινόμενο αυτό, συνοδεύτηκε από αποδυνάμωση των παραδοσιακών κομμάτων, ενίσχυση μικρότερων πολιτικών σχηματισμών και αυξημένο πολιτικό κατακερματισμό.
Η τάση αυτή, φαίνεται πως όχι μόνο συνεχίζεται, αλλά ενδέχεται να ενισχυθεί και στις επόμενες βουλευτικές εκλογές της 24ης Μαΐου, σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις και τις εκτιμήσεις πολιτικών αναλυτών.
Από τη μαζική συμμετοχή στη σταδιακή αποστασιοποίηση
Για δεκαετίες η Κύπρος κατέγραφε από τα υψηλότερα ποσοστά συμμετοχής στην Ευρώπη. Το 2001 η συμμετοχή στις βουλευτικές εκλογές ξεπερνούσε το 91%, ενώ η αποχή περιοριζόταν σε μονοψήφια ποσοστά.
Η εικόνα αυτή, άρχισε να αλλάζει σταδιακά μετά το 2011 και ιδιαίτερα μετά την οικονομική κρίση του 2013. Η κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος, το κούρεμα καταθέσεων και η βαθιά κοινωνική και οικονομική ανασφάλεια, δημιούργησαν ισχυρό κύμα απογοήτευσης, απέναντι στο πολιτικό σύστημα.
Ταυτόχρονα, η κατάργηση της υποχρεωτικής ψήφου, διευκόλυνε ακόμη περισσότερο την αποχή, ιδιαίτερα ανάμεσα σε πολίτες που ήδη αισθάνονταν απομακρυσμένοι, από την πολιτική διαδικασία.
Οι εκλογές του 2016: Το πρώτο μεγάλο μήνυμα
Οι βουλευτικές εκλογές του 2016 αποτέλεσαν ουσιαστικά το πρώτο ηχηρό πολιτικό μήνυμα των πολιτών προς το κομματικό σύστημα.
Η συμμετοχή περιορίστηκε περίπου στο 67%, ενώ η αποχή ξεπέρασε για πρώτη φορά το 33%. Περισσότεροι από 180 χιλιάδες εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι, δεν προσήλθαν στις κάλπες.
Παρά το γεγονός ότι ο ΔΗΣΥ και το ΑΚΕΛ διατήρησαν τις δύο πρώτες θέσεις, η εκλογική τους επιρροή μειώθηκε αισθητά, σε σύγκριση με προηγούμενες αναμετρήσεις.
Ταυτόχρονα, μικρότερα κόμματα κατέγραψαν σημαντική άνοδο. Το ΕΛΑΜ εξασφάλισε για πρώτη φορά κοινοβουλευτική παρουσία, ενώ νέα πολιτικά σχήματα κατάφεραν να αποκτήσουν ρόλο στο πολιτικό σκηνικό.
Η αυξημένη αποχή λειτούργησε ουσιαστικά, ως έμμεση ψήφος διαμαρτυρίας. Ένα μεγάλο μέρος των πολιτών είτε απείχε είτε αναζήτησε εναλλακτικές πολιτικές επιλογές, εκτός των παραδοσιακών κομμάτων εξουσίας.
Το 2021 και η παγίωση της αποχής
Η εικόνα αυτή, έγινε ακόμη πιο έντονη στις βουλευτικές εκλογές του 2021.
Η συμμετοχή υποχώρησε κάτω από το 64%, ενώ η αποχή έφτασε στο ιστορικά υψηλό 36,1%. Περισσότεροι από 200 χιλιάδες πολίτες δεν συμμετείχαν στην εκλογική διαδικασία.
Οι συνέπειες στο πολιτικό αποτέλεσμα ήταν καθοριστικές.
Ο ΔΗΣΥ κατέγραψε νέο χαμηλό ποσοστό, ενώ το ΑΚΕΛ συνέχισε επίσης την πτωτική του πορεία. Την ίδια στιγμή, το ΕΛΑΜ σχεδόν διπλασίασε τη δύναμή του και αναδείχθηκε σε μία από τις σημαντικότερες πολιτικές δυνάμεις της νέας Βουλής.
Παράλληλα, η Βουλή έγινε ακόμη πιο πολυκομματική, καθώς περισσότερα κόμματα εξασφάλισαν κοινοβουλευτική παρουσία.
Το πολιτικό σύστημα πέρασε πλέον σε μια νέα εποχή, όπου η παραδοσιακή κυριαρχία δύο μεγάλων κομμάτων φαίνεται να εξασθενεί σταθερά.
Γιατί οι πολίτες απέχουν
Η αυξανόμενη αποχή δεν οφείλεται σε έναν μόνο λόγο, αλλά σε συνδυασμό κοινωνικών και πολιτικών παραγόντων.
Πολιτικοί αναλυτές, επισημαίνουν ότι η σχέση πολίτη και κόμματος έχει αλλάξει ριζικά, σε σχέση με το παρελθόν. Οι παραδοσιακές κομματικές ταυτότητες, έχουν αποδυναμωθεί και η ψήφος δεν θεωρείται πλέον «κληρονομική» ή δεδομένη.
Η συνεχής έκθεση σε σκάνδαλα διαφθοράς, η πολιτική πόλωση και η αίσθηση ότι τα προβλήματα των πολιτών παραμένουν άλυτα, έχουν ενισχύσει τη δυσπιστία, απέναντι στους θεσμούς.
Ιδιαίτερα οι νεότερες ηλικίες, εμφανίζονται πιο αποστασιοποιημένες από την πολιτική ζωή. Πολλοί πολίτες θεωρούν ότι η ψήφος τους, δεν μπορεί να επιφέρει ουσιαστική αλλαγή, ενώ άλλοι εκφράζουν γενικευμένη απογοήτευση, απέναντι στο πολιτικό προσωπικό.
Αναλυτές επισημαίνουν επίσης, ότι η υποχώρηση του Κυπριακού ως βασικού ζητήματος πολιτικής κινητοποίησης, επηρέασε σημαντικά τη συμμετοχή. Για δεκαετίες το εθνικό ζήτημα λειτουργούσε ως βασικός λόγος πολιτικής συσπείρωσης. Σήμερα, αυτός ο παράγοντας δεν έχει την ίδια ένταση.
Η αποχή και η ενίσχυση των μικρότερων κομμάτων
Ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά αποτελέσματα της χαμηλής συμμετοχής, είναι η ενίσχυση μικρότερων και πιο οργανωμένων κομμάτων.
Όταν η συνολική συμμετοχή μειώνεται, οι κομματικοί μηχανισμοί και τα πειθαρχημένα εκλογικά ακροατήρια αποκτούν μεγαλύτερη βαρύτητα. Έτσι, κόμματα με σταθερή και συσπειρωμένη βάση μπορούν να αυξήσουν σημαντικά τη δύναμή τους, ακόμη και χωρίς μεγάλη αύξηση σε απόλυτο αριθμό ψήφων.
Αυτό, εξηγεί σε μεγάλο βαθμό την άνοδο του ΕΛΑΜ, αλλά και την αυξημένη επιρροή μικρότερων πολιτικών σχηματισμών τα τελευταία χρόνια.
Η αποχή δεν επηρεάζει άμεσα την κατανομή των εδρών, αφού τα ποσοστά υπολογίζονται επί των έγκυρων ψηφοδελτίων. Ωστόσο, αλλάζει καθοριστικά τις πολιτικές ισορροπίες και το εκλογικό βάρος κάθε κόμματος.
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις και το μήνυμα των πολιτών
Οι πιο πρόσφατες δημοσκοπήσεις επιβεβαιώνουν ότι η πολιτική ρευστότητα, παραμένει έντονη ενόψει των βουλευτικών εκλογών της 24ης Μαΐου.
Σύμφωνα με έρευνα που παρουσιάστηκε από τον ANT1 Κύπρου, το πολιτικό σκηνικό οδηγείται σε ακόμη μεγαλύτερο κατακερματισμό, με αρκετά κόμματα να διεκδικούν είσοδο στη Βουλή και σημαντικό αριθμό πολιτών να δηλώνει αναποφάσιστος.
Παρόμοια εικόνα παρουσιάζει και δημοσκόπηση του Alpha Κύπρου, όπου τα δύο μεγάλα κόμματα ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ, εμφανίζονται με μειωμένα ποσοστά σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες, ενώ μικρότερα κόμματα καταγράφουν αυξημένη δυναμική.
Οι αναλυτές θεωρούν ότι η μεγάλη δεξαμενή αναποφάσιστων συνδέεται άμεσα, με την απογοήτευση των πολιτών και τη μειωμένη εμπιστοσύνη προς το πολιτικό σύστημα.
Τι προβλέπεται για την αποχή στις 24 Μαΐου
Πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η συμμετοχή στις επερχόμενες βουλευτικές εκλογές δύσκολα θα παρουσιάσει ουσιαστική αύξηση.
Οι περισσότερες προβλέψεις τοποθετούν τη συμμετοχή μεταξύ 62% και 64%, γεγονός που σημαίνει ότι η αποχή ενδέχεται να παραμείνει κοντά στα επίπεδα του 2021 ή ακόμη και να τα ξεπεράσει ελαφρώς.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, το υψηλό ποσοστό αποχής, πιθανόν να ευνοήσει για ακόμη μία φορά κόμματα με πιο σταθερό και πειθαρχημένο εκλογικό πυρήνα.
Αναλυτές επισημαίνουν επίσης, ότι η τελική συμμετοχή θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το κατά πόσο τα κόμματα θα καταφέρουν να κινητοποιήσουν τους αναποφάσιστους ψηφοφόρους και κυρίως τους νέους.
Το αποτέλεσμα της 24ης Μαΐου αναμένεται να αποτελέσει ακόμη ένα σημαντικό τεστ για τη σχέση της κοινωνίας με το πολιτικό σύστημα.
Μπορούν τα νέα κόμματα να μειώσουν την αποχή;
Ένα από τα βασικά ερωτήματα ενόψει των βουλευτικών εκλογών της 24ης Μαΐου είναι κατά πόσο η εμφάνιση νέων πολιτικών σχηματισμών μπορεί να επηρεάσει τη συμμετοχή των πολιτών και να περιορίσει την αποχή. Η είσοδος νεοφανών κομμάτων όπως η Άμεση Δημοκρατία και το ΑΛΜΑ, αλλά και άλλων συνδυασμών, επιχειρεί να εκφράσει ένα μέρος των πολιτών που δηλώνει απογοητευμένο από τα παραδοσιακά κόμματα.
Πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η παρουσία νέων κομματικών σχηματισμών μπορεί να κινητοποιήσει ορισμένες κατηγορίες ψηφοφόρων, κυρίως για νέους, ή πολίτες που είχαν απομακρυνθεί από την εκλογική διαδικασία, τα προηγούμενα χρόνια. Η δημιουργία νέων πολιτικών επιλογών δίνει σε αρκετούς ψηφοφόρους την αίσθηση ότι υπάρχει εναλλακτική έκφραση, πέρα από το παραδοσιακό κομματικό σύστημα.
Την ίδια στιγμή όμως, αρκετοί αναλυτές σημειώνουν ότι η ύπαρξη περισσότερων κομμάτων δεν σημαίνει απαραίτητα και ουσιαστική μείωση της αποχής. Σε πολλές περιπτώσεις, η αυξημένη πολυδιάσπαση του πολιτικού σκηνικού, ενδέχεται να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη σύγχυση ή δυσπιστία στους πολίτες, ιδιαίτερα όταν αρκετοί σχηματισμοί εμφανίζονται χωρίς ξεκάθαρο πολιτικό στίγμα ή χωρίς οργανωμένη πολιτική παρουσία.
Το κατά πόσο τα νέα κόμματα θα μπορέσουν τελικά να επαναφέρουν απογοητευμένους ψηφοφόρους στις κάλπες, θα εξαρτηθεί κυρίως από την ικανότητά τους να πείσουν ότι μπορούν να εκφράσουν πραγματικές κοινωνικές ανάγκες και όχι απλώς να λειτουργήσουν ως προσωρινή ψήφος διαμαρτυρίας.
Η αποχή ως νέα πολιτική πραγματικότητα
Η αποχή στην Κύπρο δεν είναι πλέον ένα προσωρινό φαινόμενο, αλλά μια σταθερή πολιτική πραγματικότητα που επηρεάζει καθοριστικά τις εξελίξεις.
Η εποχή της μαζικής κομματικής συσπείρωσης φαίνεται να έχει περάσει, ενώ οι πολίτες εμφανίζονται περισσότερο επιφυλακτικοί, απέναντι στα κόμματα και τους θεσμούς.
Το μεγαλύτερο στοίχημα για τα επόμενα χρόνια, δεν θα είναι μόνο η εκλογική επικράτηση των κομμάτων αλλά κυρίως η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς την πολιτική διαδικασία.
Γιατί όσο αυξάνεται η αποχή, τόσο ενισχύεται το αίσθημα ότι ένα σημαντικό μέρος της κοινωνίας παραμένει εκτός πολιτικής εκπροσώπησης.
