Καθώς οι πόρτες των εκλογικών κέντρων ανοίγουν και οι Κύπριοι πολίτες προσέρχονται στις κάλπες, η ιστορική μνήμη ξυπνά. Το κοινοβουλευτικό ταξίδι της Κυπριακής Δημοκρατίας, γεμάτο πολιτικές ανατροπές, εθνικές τραγωδίες, συνταγματικά αδιέξοδα και μεγάλες θεσμικές αλλαγές, αποδεικνύει ότι η ψήφος δεν αποτυπώνει μόνο τη στιγμή, αλλά διαμορφώνει την ίδια την πορεία του κράτους.
Το ημερολόγιο έγραφε 31 Ιουλίου 1960 όταν διεξήχθησαν οι πρώτες βουλευτικές εκλογές της νεοσύστατης Κυπριακής Δημοκρατίας. Με βάση το πλειοψηφικό σύστημα, ο λαός εξέλεξε 50 αντιπροσώπους, τηρώντας τη συνταγματική αναλογία του 70% προς 30% ανάμεσα στις δύο κοινότητες, η οποία μεταφραζόταν σε 35 Ελληνοκύπριους και 15 Τουρκοκύπριους βουλευτές.
Στις κάλπες της ελληνοκυπριακής κοινότητας κυριάρχησε η συνεργασία του Πατριωτικού Μετώπου, το οποίο εξασφάλισε 30 έδρες, και του ΑΚΕΛ που έλαβε 5 έδρες. Πρόεδρος του σώματος αναδείχθηκε ο Γλαύκος Κληρίδης και Αντιπρόεδρος ο Ορχάν Μουντερίσογλου, αμφότεροι χωρίς ανθυποψήφιο.
Η ομαλή λειτουργία του σώματος, ωστόσο, δοκιμάστηκε νωρίς λόγω των εγγενών αδυναμιών του Συντάγματος. Το 1961, η καταψήφιση των φορολογικών νομοσχεδίων από τους Τουρκοκύπριους βουλευτές άφησε το κράτος χωρίς σχετική νομοθεσία για τέσσερα ολόκληρα χρόνια. Η οριστική ρήξη ήρθε με τις διακοινοτικές ταραχές του 1963, όταν οι 15 Τουρκοκύπριοι αντιπρόσωποι αποχώρησαν, αφήνοντας τις έδρες τους κενές μέχρι και σήμερα.
Η έκρυθμη κατάσταση που ακολούθησε τα γεγονότα του 1963 οδήγησε σε συνεχείς παρατάσεις της θητείας της πρώτης Βουλής. Χρειάστηκε να περάσουν δέκα χρόνια για να στηθούν ξανά κάλπες, στις 5 Ιουλίου 1970. Σε εκείνη την αναμέτρηση, όπου συμμετείχαν πέντε κομματικοί συνδυασμοί και 18 ανεξάρτητοι, το σκηνικό άλλαξε. Το «Ενιαίον» εξασφάλισε 15 έδρες, το ΑΚΕΛ-Αριστερά 9, η Προοδευτική Παράταξις 7, η ΕΔΕΚ 2, ενώ εκλέχθηκαν και δύο ανεξάρτητοι.
Η εκλογή του Προέδρου της Βουλής εξελίχθηκε σε πολιτική μάχη, με τον Γλαύκο Κληρίδη να επανεκλέγεται συγκεντρώνοντας 27 ψήφους έναντι 2 του Βάσου Λυσσαρίδη. Η περίοδος αυτή χαρακτηρίστηκε από έντονες εσωτερικές διεργασίες. Λίγο αργότερα, ο Τάσσος Παπαδόπουλος εξελέγη για να εκτελεί χρέη Προεδρεύοντος, ενώ ο ίδιος ανέλαβε ομόφωνα την Προεδρία του σώματος για ένα σύντομο αλλά κρίσιμο διάστημα, από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο του 1976, σε μια συνεδρίαση από την οποία απείχαν οι βουλευτές του Δημοκρατικού Συναγερμού.
Το δίδυμο έγκλημα του 1974 —το προδοτικό πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου και η βάρβαρη τουρκική εισβολή της 20ής Ιουλίου— πάγωσε τις πολιτικές διαδικασίες. Οι επόμενες βουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν τελικά στις 5 Σεπτεμβρίου 1976. Ο συνδυασμός ΔΗΣΥ-ΔΕΚ έμεινε εκτός κοινοβουλίου, καθώς η συνεργασία των υπόλοιπων δυνάμεων σάρωσε τις 35 έδρες. Η Δημοκρατική Παράταξη έλαβε 21 έδρες, το ΑΚΕΛ 9, η ΕΔΕΚ 4, ενώ την έδρα του στην εκλογική περιφέρεια Λευκωσίας κατέλαβε και ο ανεξάρτητος υποψήφιος Τάσσος Παπαδόπουλος. Πρόεδρος της Βουλής αναδείχθηκε ομόφωνα ο Σπύρος Κυπριανού.
Η πολιτική σκηνή αναδιατάχθηκε βίαια τον Αύγουστο του 1977, μετά τον θάνατο του Εθνάρχη Μακαρίου. Ο Σπύρος Κυπριανού ανέλαβε την Προεδρία της Δημοκρατίας, την έδρα του κέρδισε σε αναπληρωματική εκλογή ο Γεώργιος Λαδάς και νέος Πρόεδρος της Βουλής εξελέγη ο Αλέκος Μιχαηλίδης, επικρατώντας του Βάσου Λυσσαρίδη.
Η μεγάλη θεσμική τομή ήρθε στις 24 Μαΐου 1981. Για πρώτη φορά ίσχυσε το σύστημα της ενισχυμένης αναλογικής, ενώ η ψήφος μετατράπηκε σε καθολική υποχρέωση με νομικές κυρώσεις για τους απέχοντες. Το ΑΚΕΛ και ο ΔΗΣΥ ισοψήφησαν σε έδρες λαμβάνοντας από 12, το ΔΗΚΟ εξασφάλισε 8 και η ΕΔΕΚ 3, με τον Γεώργιο Λαδά να εκλέγεται Πρόεδρος του σώματος. Ένα χρόνο αργότερα, ο θάνατος του βουλευτή Κώστα Χατζηκακού οδήγησε σε αναπληρωματική εκλογή στην Αμμόχωστο, την οποία κέρδισε ο Ζαχαρίας Τουλούρας.
Η 20η Ιουνίου 1985 αποτέλεσε ορόσημο. Εμπνεόμενη από το δίκαιο της ανάγκης, η Βουλή αποφάσισε να αυξήσει τον αριθμό των εδρών από 50 σε 80, ώστε να ανταποκριθεί στον διευρυμένο φόρτο εργασίας και τη διεθνή εκπροσώπηση της χώρας. Οι 56 έδρες προορίζονταν για την ελληνική κοινότητα και οι 24 για την τουρκική, διατηρώντας την αναλογία του 70% προς 30%.
Στις εκλογές της 8ης Δεκεμβρίου 1985, ο ΔΗΣΥ έλαβε 19 έδρες, το ΔΗΚΟ 16, το ΑΚΕΛ 15 και η ΕΔΕΚ 6. Η εκλογή Προέδρου της Βουλής μετατράπηκε σε γρίφο για δυνατούς λύτες, καθώς για πρώτη φορά υπήρξαν τέσσερις διεκδικητές: ο Γλαύκος Κληρίδης, ο Γεώργιος Λαδάς, ο Εζεκίας Παπαϊωάννου και ο Βάσος Λυσσαρίδης.
Για να ξεπεραστεί το αδιέξοδο, το σώμα θέσπισε μια νέα, κλιμακωτή διαδικασία τριών φάσεων. Με βάση αυτό το σύστημα, στις 30 Δεκεμβρίου 1985, ο Βάσος Λυσσαρίδης εξελέγη Πρόεδρος της Βουλής στην τρίτη ψηφοφορία με 22 ψήφους, αφήνοντας πίσω του τους Κληρίδη, Λαδά και Παπαϊωάννου.
Οι εκλογές της 19ης Μαΐου 1991 διεξήχθησαν σε ένα νέο περιβάλλον. Ο συνασπισμός ΔΗΣΥ-Φιλελευθέρων κατέλαβε 20 έδρες, το ΑΚΕΛ-Αριστερά-Νέες Δυνάμεις 18, το ΔΗΚΟ 11 και η ΕΔΕΚ 7, με τον Αλέξη Γαλανό να κερδίζει την Προεδρία του σώματος έναντι του Βάσου Λυσσαρίδη.
Τον Ιούνιο του 1995 ο εκλογικός νόμος άλλαξε ξανά, εισάγοντας ένα σύστημα που προσομοίαζε στην απλή αναλογική. Στις κάλπες της 26ης Μαΐου 1996, ο συνασπισμός ΔΗΣΥ-Φιλελευθέρων έλαβε 20 έδρες, το ΑΚΕΛ 19, το ΔΗΚΟ 10, η ΕΔΕΚ 5 και το Κίνημα Ελευθέρων Δημοκρατών 2. Ο Σπύρος Κυπριανού επέστρεψε στην Προεδρία της Βουλής με 30 ψήφους. Λίγο μετά, η απόφαση να οριστεί ο Νίκος Αναστασιάδης ως ασκών χρέη Προέδρου σε περίπτωση απουσίας του κ. Κυπριανού προκάλεσε συνταγματική διαμάχη, η οποία όμως δικαιώθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο.
Η αυγή του νέου αιώνα έφερε τον Δημήτρη Χριστόφια στο προσκήνιο. Στις εκλογές της 27ης Μαΐου 2001, το ΑΚΕΛ κατέλαβε 20 έδρες και ο ΔΗΣΥ 19, με τον κ. Χριστόφια να εκλέγεται Πρόεδρος της Βουλής. Η κυριαρχία του επιβεβαιώθηκε και στις εκλογές της 21ης Μαΐου 2006, όταν επανεκλέχθηκε στο αξίωμα. Η θητεία του διακόπηκε τον Φεβρουάριο του 2008, όταν μετακόμισε στο Προεδρικό Μέγαρο ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, παραδίδοντας τα κοινοβουλευτικά ηνία στον Μάριο Καρογιάν.
Στις 22 Μαΐου 2011, ο ΔΗΣΥ κατέγραψε πρωτιά με 20 έδρες, ακολουθούμενος από το ΑΚΕΛ με 19, το ΔΗΚΟ με 9, την ΕΔΕΚ με 5, το ΕΥΡΩΚΟ με 2 και τους Οικολόγους με 1. Μετά από ένα ακόμη εκλογικό θρίλερ τριών φάσεων, ο Γιαννάκης Ομήρου αναδείχθηκε Πρόεδρος της Βουλής με 28 ψήφους.
Η αναμέτρηση της 22ας Μαΐου 2016 άλλαξε ριζικά τους κανόνες του παιχνιδιού. Παρά την αύξηση του εκλογικού μέτρου στο 3,6%, η κοινωνική δυσαρέσκεια από την οικονομική κρίση οδήγησε σε ιστορικό υψηλό αποχής (33,26%) και σε έναν πρωτοφανή κατακερματισμό των δυνάμεων.
Τα δύο μεγάλα κόμματα υπέστησαν σοβαρές απώλειες χάνοντας συνολικά 5 έδρες, ενώ η νέα Βουλή απέκτησε οκτώ κομματικά χρώματα. Η Συμμαχία Πολιτών, η Αλληλεγγύη και το ΕΛΑΜ πέρασαν το κατώφλι του κοινοβουλίου. Μέσα σε αυτό το πολυφωνικό σκηνικό, ο Δημήτρης Συλλούρης εξελέγη Πρόεδρος της Βουλής μετά από μια επεισοδιακή διαδικασία.
Η τάση αυτή παρεμφερώς συνεχίστηκε και στις 30 Μαΐου 2021. ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ είδαν ξανά τα ποσοστά τους να συρρικνώνονται, χάνοντας από μία έδρα, την ώρα που το ΕΛΑΜ σκαρφάλωνε στην τέταρτη θέση και η νεοσύστατη Δημοκρατική Παράταξη (ΔΗΠΑ) του Μάριου Καρογιάν έκανε δυναμική είσοδο με ποσοστό άνω του 6%.
Η μεγαλύτερη, όμως, στιγμή της συγκεκριμένης αναμέτρησης γράφτηκε στις 10 Ιουνίου 2021. Για πρώτη φορά στην ιστορία της Κυπριακής Δημοκρατίας, μια γυναίκα και παράλληλα το νεότερο ηλικιακά άτομο, η Αννίτα Δημητρίου, εξελέγη στην Προεδρία της Βουλής των Αντιπροσώπων, σπάζοντας ένα κατεστημένο δεκαετιών.
Η ιστορία διδάσκει ότι η κυπριακή Βουλή δεν υπήρξε ποτέ ένας στατικός θεσμός. Μεταμορφώνεται, αντανακλά τις κοινωνικές δονήσεις, τις οικονομικές κρίσεις και τις εθνικές αναζητήσεις.
Καθώς οι πολίτες κρατούν σήμερα στα χέρια τους το ψηφοδέλτιο των βουλευτικών εκλογών, γράφουν την επόμενη σελίδα αυτής της μακράς διαδρομής. Το αποτέλεσμα της αποψινής καταμέτρησης δεν θα αναδείξει απλώς τους νέους 56 αντιπροσώπους, αλλά θα καθορίσει τις ισορροπίες της χώρας για τα επόμενα χρόνια.
Ακολουθήστε το Tothemaonline.com στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Η Κύπρος ψηφίζει σήμερα για την ανάδειξη της νέας Βουλής των Αντιπροσώπων, με το πολιτικό ενδιαφέρον να κορυφώνεται σε ολόκληρη τη χώρα. Το ThemaOnline σας μεταδίδει λεπτό προς λεπτό όλες τις εξελίξεις από τη διαδικασία των Βουλευτικών Εκλογών 2026, με συνεχή ενημέρωση για τη συμμετοχή, τις δηλώσεις πολιτικών αρχηγών, τα πρώτα στοιχεία από τις κάλπες, την καταμέτρηση των ψήφων και τα αποτελέσματα.
