Οι προεδρίες των επιτροπών αποτελούν διαχρονικά ένα από τα πρώτα πεδία άσκησης πολιτικής ισχύος, σε κάθε νέα Βουλή. Μέσα από αυτές, διευθύνεται σημαντικό μέρος του κοινοβουλευτικού έργου, καθορίζεται η συζήτηση γύρω από κρίσιμα νομοσχέδια και ασκείται κοινοβουλευτικός έλεγχος. Για τον λόγο αυτό, η σημερινή σύσκεψη της Επιτροπής Επιλογής θεωρείται η πρώτη πραγματική δοκιμασία των νέων πολιτικών συσχετισμών που προέκυψαν από τις βουλευτικές εκλογές.
Οι αριθμοί που καθορίζουν τις ισορροπίες
Το πρώτο ζήτημα που καλούνται να ξεκαθαρίσουν τα κόμματα αφορά τον αριθμό των κοινοβουλευτικών επιτροπών που θα λειτουργήσουν κατά τη νέα κοινοβουλευτική περίοδο. Αν και συζητήθηκαν σενάρια για 14 ή 15 επιτροπές, όλα δείχνουν ότι συγκεντρώνει τις περισσότερες πιθανότητες η διατήρηση των 16 επιτροπών.
Η απόφαση αυτή, έχει άμεση επίδραση στην κατανομή των προεδριών. Με βάση τα εκλογικά ποσοστά και την αναλογική εκπροσώπηση, ο ΔΗΣΥ δικαιούται έξι προεδρίες, το ΑΚΕΛ πέντε, το ΕΛΑΜ τρεις και το ΔΗΚΟ δύο.
Παρά ταύτα, η πολιτική διαπραγμάτευση δεν περιορίζεται στην αυστηρή εφαρμογή των αριθμών. Σύμφωνα με πληροφορίες, βρίσκεται στο τραπέζι η πρόταση για μια διαφορετική κατανομή, η οποία θα έδινε από πέντε προεδρίες σε ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ και από τρεις σε ΕΛΑΜ και ΔΗΚΟ. Πρόκειται για σενάριο που φαίνεται να κερδίζει έδαφος, ιδιαίτερα από τη στιγμή που ο Δημοκρατικός Συναγερμός εμφανίζεται πρόθυμος να μην επιμείνει μέχρι τέλους στην έκτη προεδρία, που του αναλογεί.
Σε περίπτωση που αλλάξει ο αριθμός των επιτροπών, διαφοροποιείται και η κατανομή. Στις 15 επιτροπές η αναλογία οδηγεί σε πέντε προεδρίες για ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ, τρεις για το ΕΛΑΜ και δύο για το ΔΗΚΟ, ενώ στις 14 επιτροπές ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ διατηρούν από πέντε και ΕΛΑΜ και ΔΗΚΟ περιορίζονται σε δύο.
Η μάχη για τις επιτροπές με πολιτικό βάρος
Πίσω από τη συζήτηση για τον αριθμό των προεδριών βρίσκεται η ουσία της πολιτικής διαπραγμάτευσης. Τα κόμματα ενδιαφέρονται κυρίως για τις επιτροπές που έχουν αυξημένο πολιτικό αποτύπωμα και βρίσκονται συχνά στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.
Η Επιτροπή Οικονομικών, η Νομικών, η Παιδείας, η Ελέγχου και η Εξωτερικών συγκαταλέγονται στις πλέον περιζήτητες. Οι περισσότερες έχουν περισσότερους από έναν διεκδικητές, γεγονός που περιπλέκει τις διαβουλεύσεις.
Ο ΔΗΣΥ εμφανίζεται να στοχεύει στις Επιτροπές Νομικών, Εξωτερικών, Θεσμών, Εμπορίου και Υγείας. Το ΑΚΕΛ διεκδικεί τις Επιτροπές Εργασίας, Εσωτερικών, Γεωργίας και Προσφύγων, ενώ εξετάζει και την Επιτροπή Περιβάλλοντος. Το ΔΗΚΟ ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τις Επιτροπές Οικονομικών, Ελέγχου και Παιδείας, ενώ το ΕΛΑΜ έχει θέσει στο επίκεντρο των διεκδικήσεών του, τις Επιτροπές Άμυνας, Παιδείας και Περιβάλλοντος.
Το μέτωπο ΑΚΕΛ- ΕΛΑΜ
Αν υπάρχει ένα ζήτημα που συγκεντρώνει το μεγαλύτερο πολιτικό ενδιαφέρον, αυτό αφορά τη διεκδίκηση της Επιτροπής Παιδείας, από το ΕΛΑΜ.
Η συγκεκριμένη επιτροπή θεωρείται από τις πλέον προβεβλημένες της Βουλής, καθώς αγγίζει ζητήματα εκπαιδευτικής πολιτικής, ιστορίας, πολιτισμού και κοινωνικών αξιών. Το γεγονός αυτό έχει μετατρέψει τη διεκδίκησή της, σε πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης.
Στο ΑΚΕΛ εκφράζονται έντονες επιφυλάξεις για το ενδεχόμενο να περάσει η προεδρία της Επιτροπής Παιδείας στο ΕΛΑΜ. Στελέχη του κόμματος θεωρούν ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέες ιδεολογικές συγκρούσεις γύρω από ζητήματα εκπαιδευτικής πολιτικής και προσανατολισμού της εκπαίδευσης.
Από την άλλη πλευρά, το ΕΛΑΜ απορρίπτει τις ενστάσεις, υποστηρίζοντας ότι οι προεδρίες δεν μπορούν να αποτελούν αντικείμενο πολιτικού αποκλεισμού και ότι η κοινοβουλευτική του δύναμη, τού δίνει το δικαίωμα να διεκδικήσει οποιαδήποτε επιτροπή του αναλογεί. Η συζήτηση αυτή, αναδεικνύει παράλληλα τις βαθύτερες πολιτικές και ιδεολογικές διαφορές ανάμεσα στα δύο κόμματα, οι οποίες αναμένεται να απασχολήσουν επανειλημμένα τη νέα Βουλή.
Ο νέος κανονισμός και ο αποκλεισμός των μικρότερων κομμάτων
Πέρα από τις διεκδικήσεις των μεγάλων κομμάτων, η διαδικασία αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, λόγω της εφαρμογής του νέου Κανονισμού της Βουλής, ο οποίος εγκρίθηκε λίγο πριν από τη διάλυση της προηγούμενης Βουλής.
Ο κανονισμός προβλέπει, ότι δικαίωμα κατανομής προεδριών έχουν μόνο τα κόμματα που συγκροτούν κοινοβουλευτική ομάδα, δηλαδή διαθέτουν τουλάχιστον επτά βουλευτές. Με βάση τη νέα σύνθεση του Σώματος, το κριτήριο αυτό πληρούν μόνο ο ΔΗΣΥ, το ΑΚΕΛ, το ΕΛΑΜ και το ΔΗΚΟ.
Ως αποτέλεσμα, το ΑΛΜΑ και η Άμεση Δημοκρατία, παρά το γεγονός ότι εξασφάλισαν τέσσερις έδρες το καθένα και έχουν κοινοβουλευτική παρουσία, μένουν εκτός της κατανομής των προεδριών. Η εξέλιξη αυτή, προκαλεί ήδη αντιδράσεις, καθώς τα δύο κόμματα υποστηρίζουν ότι η εκπροσώπησή τους στη Βουλή θα έπρεπε να συνοδεύεται από ουσιαστικότερη συμμετοχή στη λειτουργία των κοινοβουλευτικών επιτροπών.
