Για τους περισσότερους από εμάς, η εξόρμηση στη θάλασσα θεωρείται μια αυτονόητη καλοκαιρινή συνήθεια. Είναι όμως εξίσου αυτονόητη, απολαυστική και ασφαλής για τους συμπολίτες μας και τους ξένους επισκέπτες με αναπηρίες;
Η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση. Παρά τα άλματα προόδου που έχουν σημειωθεί τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια, η ακτινογραφία της προσβασιμότητας στο νησί αποκαλύπτει ότι ο δρόμος για την καθολική ισότητα κάτω από τον ήλιο είναι ακόμα μακρύς. Ανάμεσα σε γραφειοκρατικές αγκυλώσεις και υποδομές που σταματούν εκεί που αρχίζει η άμμος, φωτεινά παραδείγματα δήμων έρχονται να δείξουν τον δρόμο, αποδεικνύοντας ότι η προσβασιμότητα δεν είναι πολυτέλεια, αλλά βασικό ανθρώπινο δικαίωμα και, παράλληλα, μια τεράστια, ανεκμετάλλευτη οικονομική δύναμη.
Η προσπάθεια για τη βελτίωση των υποδομών είναι διαρκής, αλλά οι προκλήσεις παραμένουν καθημερινές για εκατοντάδες λουόμενους.
Η σημερινή κατάσταση στις κυπριακές παραλίες δεν θυμίζει σε τίποτα το απογοητευτικό παρελθόν, καθώς η εικόνα είναι σαφώς βελτιωμένη. Όπως εξηγεί στο ThemaOnline ο Πρόεδρος του Παγκύπριου Συνδέσμου Παραπληγικών, Δημήτρης Λαμπριανίδης, αυτή τη στιγμή το νησί διαθέτει πέραν των 40 παραλιών που χαρακτηρίζονται ως προσβάσιμες. Σημαντικό ρόλο σε αυτό παίζει η παρουσία τουλάχιστον 10 συστημάτων αυτόνομης πρόσβασης Seatrac, κατανεμημένων σε όλες τις επαρχίες. Το Seatrac αποτελεί μια πραγματική σανίδα ανεξαρτησίας, αφού επιτρέπει σε άτομα με σοβαρές κινητικές αναπηρίες να μπαίνουν στο νερό με απόλυτη ασφάλεια, και μάλιστα σε πολλές περιπτώσεις χωρίς να χρειάζονται καμία απολύτως εξωτερική βοήθεια.
Αυτή η εξέλιξη δεν ήρθε από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά αποτελεί τον καρπό σκληρής προσπάθειας και δράσεων 15 ετών από την Οργάνωση Παραπληγικών Κύπρου. Η Οργάνωση, μέσα από την υλοποίηση τριών συγχρηματοδοτούμενων έργων, αγόρασε και παραχώρησε εξειδικευμένο εξοπλισμό σε διάφορες τοπικές αρχές, συνεχίζοντας μια προσπάθεια που είχε ξεκινήσει παλαιότερα σε συνεργασία με τον τότε Κυπριακό Οργανισμό Τουρισμού.
Παράλληλα, σε δεκάδες άλλες παραλίες επιστρατεύονται ειδικά τροχοκαθίσματα που επιτρέπουν την είσοδο στη θάλασσα. Στην πρώτη γραμμή αυτής της προσπάθειας βρίσκονται οι ναυαγοσώστες, οι οποίοι, όπως τονίζει ο κ. Λαμπριανίδης, υπερβαίνουν καθημερινά τα επίσημα καθήκοντα τους και βοηθούν με συγκινητική προθυμία τους λουόμενους, διασφαλίζοντας ότι η εμπειρία τους στο νερό θα είναι ασφαλής και εύκολη.
Στον εγχώριο χάρτη της προσβασιμότητας, υπάρχουν περιοχές που αρνούνται να μείνουν στα λόγια και περνούν στις πράξεις. Ο Πρωταράς αποτελεί το διαχρονικό πρότυπο συνεργασίας με τον Σύνδεσμο, έχοντας αναβαθμίσει ριζικά τις παραλίες του. Είναι ενδεικτικό ότι διαθέτει τον μεγαλύτερο αριθμό μηχανημάτων Seatrac στο νησί, αναπτύσσοντας μέχρι και πέντε τέτοια συστήματα κάθε καλοκαιρινή σεζόν.
Σε απόσταση αναπνοής, ο Δήμος Αγίας Νάπας εφαρμόζει μια ολοκληρωμένη, πρωτοποριακή και βαθιά ανθρώπινη πολιτική. Ο Δήμαρχος και Πρόεδρος της Κεντρικής Επιτροπής Παραλιών, Χρίστος Ζανέττου, ξεκαθαρίζει ότι η φιλοσοφία της περιοχής είναι η απόλυτη ισότητα, καθώς όποιος λουόμενος επιδεικνύει κάρτα αναπηρίας —χωρίς καμία γραφειοκρατική διάκριση ή ερωτήσεις για το είδος της πάθησης του— δικαιούται εντελώς δωρεάν κρεβατάκια και ομπρέλα, τόσο για τον ίδιο όσο και για τον συνοδό του. Στις δημοφιλείς παραλίες Βαθιά Γωνιά και Λάντα, ο Δήμος έχει τοποθετήσει ειδικά σετ κρεβατιών με διακριτικό χρώμα και ειδικές πινακίδες σήμανσης. Αυτά τα κρεβατάκια βρίσκονται σταθερά στην πρώτη γραμμή της ακτής και ακριβώς δίπλα στους ξύλινους διαδρόμους, εκμηδενίζοντας τις αποστάσεις.
Η Αγία Νάπα, όμως, πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα, επενδύοντας στην τεχνολογία αιχμής για να σπάσει αποκλεισμούς ετών. Στην παραλία Βαθιά Γωνιά λειτουργεί σύγχρονο ηλεκτρικό τροχοκάθισμα, το οποίο διαχειρίζεται εξειδικευμένο και εκπαιδευμένο προσωπικό του δήμου, έτοιμο να προσφέρει κάθε απαραίτητη βοήθεια. Την ίδια ώρα, στις παραλίες Μακρόνησο, Λάντα και Νησί είναι διαθέσιμα τέσσερα χειροκίνητα, φουσκωτά τροχοκαθίσματα για εύκολη μετακίνηση.
Η μεγαλύτερη καινοτομία εντοπίζεται στην παραλία Λάντα, όπου έχει εγκατασταθεί ένα μοναδικό σύστημα καθοδήγησης τυφλών, το οποίο σχεδιάστηκε και συντηρείται από ειδική ομάδα. Το σύστημα αυτό «μιλά» στον επισκέπτη από τη στιγμή που θα πατήσει το πόδι του στην παραλία, καθοδηγώντας τον μέσω μεγαφώνων προς τα κρεβατάκια. Τα κρεβατάκια διαθέτουν πινακίδες αφής με ξεχωριστά σχήματα, ώστε ο χρήστης να αναγνωρίζει αμέσως τον χώρο του. Μέσα στο νερό, ειδικές «ομιλούσες» σημαδούρες ενημερώνουν τον λουόμενο για την απόσταση από την ακτή και το βάθος. Όλη η διαδικασία ελέγχεται από ένα ειδικό ρολόι με τρία κουμπιά που φορά ο λουόμενος, μέσω του οποίου μπορεί να ακούσει τις οδηγίες, να μάθει το βάθος ή να εκπέμψει σήμα κινδύνου στους ναυαγοσώστες.
Πίσω από τις εντυπωσιακές αυτές εξαιρέσεις, ωστόσο, κρύβεται μια σκληρή πραγματικότητα που επηρεάζει όλους τους δήμους της Κύπρου, καθώς κανένας δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι έχει ολοκληρώσει το έργο του. Η πραγματική προσβασιμότητα δεν είναι μια αποσπασματική λύση, αλλά μια αδιάσπαστη αλυσίδα υποδομών. Είναι άσκοπο μια παραλία να διαθέτει ένα σύστημα Seatrac, αν το άτομο με τροχοκάθισμα δεν μπορεί να φτάσει σε αυτό επειδή λείπουν οι ξύλινοι διάδρομοι στην άμμο, ή επειδή δεν υπάρχουν προσβάσιμα αποδυτήρια και χώροι υγιεινής υψηλού επιπέδου.
Ο κ. Λαμπριανίδης αναδεικνύει μερικά από τα πιο σοβαρά και καθημερινά εμπόδια που μετατρέπουν μια απλή βόλτα στη θάλασσα σε οδύσσεια. Αποτελεί τεράστιο παράδοξο το γεγονός ότι υπάρχουν παραλίες στο νησί που βραβεύονται με τη διεθνή «Γαλάζια Σημαία» για την ποιότητά τους, αλλά στερούνται βασικού εξοπλισμού προσβασιμότητας. Το αίτημα του Συνδέσμου Παραπληγικών να καταστεί η προσβασιμότητα υποχρεωτικό ποιοτικό κριτήριο για τη βράβευση παραμένει, δυστυχώς, μέχρι στιγμής ανικανοποίητο από τον αρμόδιο φορέα.
Ακόμα κι αν οι υποδομές είναι επαρκείς, η κοινωνική ασυνειδησία δηλώνει παρούσα, καθώς οι ειδικοί χώροι στάθμευσης ΑμεΑ δίπλα στις προσβάσιμες παραλίες καταλαμβάνονται διαρκώς από οδηγούς που δεν είναι δικαιούχοι, αποκλείοντας τους ανθρώπους πριν καν φτάσουν στην ακτή. Την ίδια ώρα, υπάρχει άμεση ανάγκη για τη στελέχωση των ακτών με επίσημο, εκπαιδευμένο προσωπικό των δήμων, το οποίο θα έχει ως ρητό καθήκον τη διαχείριση του εξοπλισμού και την υποστήριξη των ατόμων με αναπηρία. Δεν είναι δυνατόν η ασφάλεια και η εξυπηρέτηση των πολιτών να επαφίεται αποκλειστικά στην καλή θέληση των ναυαγοσώστων ή των υπαλλήλων που μαζεύουν τα χρήματα για τις ομπρέλες.
Η νοοτροπία των τοπικών αρχών έχει αρχίσει να αλλάζει, καθώς πλέον αναγνωρίζουν ότι η προσβασιμότητα αποτελεί ηθική και νομική υποχρέωση απέναντι στους πολίτες. Παράλληλα, σπάει σταδιακά η παλιά, προβληματική συνήθεια ορισμένων δήμων να κάθονται με σταυρωμένα τα χέρια, περιμένοντας αποκλειστικά ευρωπαϊκές χορηγίες ή κρατικά προγράμματα για να κάνουν το αυτονόητο. Με δεδομένο ότι οι παραλίες αποφέρουν τεράστια έσοδα στα ταμεία των δήμων από την ενοικίαση ομπρελών και κρεβατιών, είναι δίκαιο και επιβεβλημένο ένα μέρος αυτών των χρημάτων να επιστρέφει στους ίδιους τους καταναλωτές με τη μορφή σύγχρονων υποδομών.
Στην Αγία Νάπα, για παράδειγμα, το κονδύλι για τη συντήρηση των υποδομών ΑμεΑ δεν έχει οροφή. Αν προκύψει βλάβη, όπως συνέβη πρόσφατα με το ηλεκτρικό τροχοκάθισμα, το συνεργείο του Τμήματος Παραλιών παρεμβαίνει αμέσως και η δαπάνη καλύπτεται αυτόματα, χωρίς χρονοβόρες διαδικασίες, πέρα από τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά κονδύλια.
Πέρα όμως από την κοινωνική και ανθρωπιστική της διάσταση, η προσβασιμότητα αποτελεί ένα πανίσχυρο οικονομικό εργαλείο που μπορεί να αλλάξει τις ισορροπίες στην οικονομία της Κύπρου. Τα νούμερα που παραθέτει ο κ. Λαμπριανίδης είναι συγκλονιστικά, καθώς στην Ευρωπαϊκή Ένωση ο προσβάσιμος τουρισμός ατόμων με αναπηρίες αφορά περισσότερα από 100 εκατομμύρια άτομα τον χρόνο, με τις ετήσιες δαπάνες να ξεπερνούν τα 400 δισεκατομμύρια ευρώ.
Αν η Κύπρος καταφέρει να δημιουργήσει ένα πραγματικά φιλικό, ασφαλές και απόλυτα προσβάσιμο περιβάλλον, διεκδικώντας και προσελκύοντας έστω και το 10% αυτής της τεράστιας ευρωπαϊκής αγοράς, το πρόβλημα της εποχικότητας θα αποτελούσε παρελθόν, επιτρέποντας στα ξενοδοχεία του νησιού να λειτουργούν ολόχρονα.
Το συμπέρασμα είναι ξεκάθαρο. Η προσβασιμότητα στις θάλασσές μας δεν είναι ένα έργο με ημερομηνία λήξης, ούτε μια πολυτέλεια για λίγους. Είναι μια συνεχής, καθημερινή προσπάθεια που απαιτεί όραμα, αυστηρούς ελέγχους και επενδύσεις. Ο μεγάλος στόχος πρέπει να παραμείνει ένας και αδιαπραγμάτευτος: να έρθει σύντομα η μέρα που κάθε παραλία της Κύπρου, χωρίς καμία εξαίρεση, θα είναι έτοιμη να αγκαλιάσει κάθε άνθρωπο με την ίδια θέρμη και την ίδια άνεση.
Ακολουθήστε το Tothemaonline.com στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Σε οδική σύγκρουση που συνέβη γύρω στις 3.15 τα ξημερώματα σήμερα, στον αυτοκινητόδρομο Πάφου – Λεμεσού, έχασε τη ζωή του ο Δημήτρης Βασιλείου, 29 ετών από τη Λεμεσό.
