Η σημερινή παρουσία του Ιταλού αξιωματούχου αποτελεί την πρώτη έμπρακτη εφαρμογή της απόφασης της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, να αναβαθμίσει τον ευρωπαϊκό ρόλο, στο Κυπριακό. Η επιλογή ενός Εκτελεστικού Αντιπροέδρου της Επιτροπής και όχι ενός χαμηλότερου αξιωματούχου, μόνο τυχαία δεν μπορεί να θεωρηθεί. Οι Βρυξέλλες, εκπέμπουν το μήνυμα ότι επιδιώκουν να διαδραματίσουν πολιτικό και όχι απλώς θεσμικό ρόλο στις εξελίξεις, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία επιδιώκει επαναπροσέγγιση με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το πρόγραμμα του Ραφαέλε Φίτο αποτυπώνει και το πολιτικό βάρος της αποστολής του. Νωρίς το πρωί θα περάσει το κατώφλι του Προεδρικού Μεγάρου για συνάντηση με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη και λίγες ώρες αργότερα θα μεταβεί στα κατεχόμενα, όπου θα έχει συνομιλίες με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν. Η διπλή αυτή επαφή, δεν έχει χαρακτήρα εθιμοτυπίας. Αντιθέτως, αποτελεί την πρώτη προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αποκτήσει απευθείας εικόνα των προθέσεων των δύο πλευρών, ενόψει της επόμενης φάσης που σχεδιάζει ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών.
Δεν είναι τυχαίο, ότι η επίσκεψη πραγματοποιείται μόλις ένα εικοσιτετράωρο μετά την ολοκλήρωση της παρουσίας του Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο. Στη διπλωματία, οι χρονικές συμπτώσεις σπανίως είναι συμπτώσεις. Η διαδοχή των επισκέψεων, αποτυπώνει έναν στενό συντονισμό μεταξύ ΟΗΕ και Ευρωπαϊκής Ένωσης, με κοινό στόχο να μη χαθεί η δυναμική που δημιουργήθηκε μετά τις τελευταίες επαφές.
Ο μήνας των παρασκηνίων
Στο Προεδρικό, γνωρίζουν καλά ότι ο Αύγουστος δεν θα είναι μήνας διακοπών αλλά ίσως ο σημαντικότερος μήνας προετοιμασίας των τελευταίων ετών για το Κυπριακό. Το ενδιαφέρον μεταφέρεται πλέον μακριά από τις δημόσιες δηλώσεις και επικεντρώνεται στις διαβουλεύσεις που θα πραγματοποιηθούν στο παρασκήνιο, με συνεχείς επαφές μεταξύ Ηνωμένων Εθνών, Ευρωπαϊκής Ένωσης, Αθήνας, Άγκυρας, Λονδίνου και των δύο κοινοτήτων.
Η ουσία, βρίσκεται σε μία φράση που επαναλαμβάνεται διαρκώς από όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές: η επόμενη διευρυμένη διάσκεψη δεν θα πραγματοποιηθεί απλώς για να πραγματοποιηθεί. Ο Αντόνιο Γκουτέρες, έχει καταστήσει σαφές ότι θα συγκαλέσει νέα πολυμερή συνάντηση( 5+1), μόνο εφόσον υπάρχουν πραγματικές πιθανότητες, να οδηγήσει σε συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Με απλά λόγια, οι επόμενες εβδομάδες θα κρίνουν εάν υπάρχει κοινό έδαφος για επανέναρξη των συνομιλιών, ή εάν το σημερινό μομέντουμ θα εξαντληθεί πριν ακόμη φτάσουν οι πλευρές στο τραπέζι.
Το αφήγημα της Κυβέρνησης
Αυτό ακριβώς, ήταν και το μήνυμα που επέλεξε να μεταφέρει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας προς τα μέλη του υπουργικού συμβουλίου την Πέμπτη και αναμένεται να αναπτύξει εκ νέου ενώπιον του Εθνικού Συμβουλίου, το οποίο έχει συγκαλέσει για τη Δευτέρα.
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης, επιχείρησε να παρουσιάσει τη σημερινή κινητικότητα ως προϊόν μιας μακράς και συστηματικής διπλωματικής προσπάθειας που, όπως υποστήριξε, ξεκίνησε αμέσως μετά την ανάληψη της διακυβέρνησης τον Μάρτιο του 2023. Σύμφωνα με την κυβερνητική ανάγνωση, η παρουσία τόσο του Αντόνιο Γκουτέρες όσο και του Ραφαέλε Φίτο στην Κύπρο, δεν είναι αποτέλεσμα συγκυριών αλλά συνέπεια μιας στρατηγικής που είχε στόχο να επαναφέρει το Κυπριακό στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει η Λευκωσία στις δημόσιες αναφορές του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, στις συγκλίσεις και στο διαπραγματευτικό κεκτημένο. Κυβερνητικές πηγές θεωρούν ότι για πρώτη φορά μετά από αρκετά χρόνια ο ΟΗΕ επαναφέρει με τόση σαφήνεια ως σημείο αναφοράς, όσα έχουν ήδη συμφωνηθεί στις προηγούμενες διαπραγματεύσεις, αποκλείοντας ουσιαστικά την επανεκκίνηση της διαδικασίας από μηδενική βάση.
Παράλληλα, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, επιμένει ότι η ουσιαστική εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορεί να μεταβάλει τις ισορροπίες, καθώς η ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας αποτελεί το μοναδικό ισχυρό κίνητρο, που μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης, για πρόοδο στο Κυπριακό. Η σημερινή παρουσία του Ραφαέλε Φίτο αποτελεί, σύμφωνα με τη Λευκωσία, την πιο απτή απόδειξη αυτής της νέας ευρωπαϊκής προσέγγισης.
Το Εθνικό Συμβούλιο μπροστά στις εξελίξεις
Η συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου τη Δευτέρα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αναμένεται να παρουσιάσει το πλήρες πλαίσιο των τελευταίων επαφών με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ και τον Ευρωπαίο απεσταλμένο, αλλά και να ενημερώσει τα πολιτικά κόμματα, για τον σχεδιασμό της κυβέρνησης ενόψει της κρίσιμης διπλωματικής προεργασίας του Αυγούστου.
Το ζητούμενο, δεν θα είναι μόνο η ενημέρωση, αλλά και η διαμόρφωση όσο το δυνατόν ευρύτερης πολιτικής συναίνεσης, σε μια περίοδο κατά την οποία κάθε δημόσια διαφοροποίηση αξιολογείται τόσο από τα Ηνωμένα Έθνη όσο και από τους διεθνείς παράγοντες που εμπλέκονται στη διαδικασία.
Ζητά οδικό χάρτη, ο Στεφάνου
Την ίδια ώρα, το ΑΚΕΛ επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από τη διαχείριση της συγκυρίας, στην ουσία της διαδικασίας. Ο Γενικός Γραμματέας του κόμματος, Στέφανος Στεφάνου, χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντική την παρουσία του Αντόνιο Γκουτέρες, υπενθυμίζοντας ότι ο ΟΗΕ παραμένει ο μοναδικός θεματοφύλακας της συμφωνημένης βάσης λύσης.
Ο κ. Στεφάνου, ο οποίος ήταν φιλοξενούμενος στον “Alpha”, προτείνει συγκεκριμένο οδικό χάρτη για την άρση του αδιεξόδου, με πρώτο βήμα την επίσημη επιβεβαίωση όλων των συγκλίσεων που επιτεύχθηκαν στις προηγούμενες διαπραγματεύσεις, ώστε η συζήτηση να συνεχιστεί αποκλειστικά στα ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά. Παράλληλα, εισηγείται την αξιοποίηση της ευρωπαϊκής προοπτικής της Τουρκίας ως εργαλείου πίεσης προς την Άγκυρα για επιστροφή στις συνομιλίες, ενώ επιμένει ότι το Πλαίσιο Γκουτέρες του 2017 εξακολουθεί να αποτελεί την πιο ολοκληρωμένη βάση για μια συνολική συμφωνία.
Το ερώτημα που πλέον κυριαρχεί, δεν είναι εάν υπάρχει κινητικότητα. Αυτή είναι δεδομένη. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η κινητικότητα θα μετατραπεί σε πολιτική πρόοδο, ή αν ο Αύγουστος θα αποτελέσει ακόμη έναν μήνα υψηλών προσδοκιών που θα καταλήξουν σε νέα παράταση του αδιεξόδου. Η απάντηση, θα αρχίσει να διαμορφώνεται από σήμερα, με την πρώτη αποστολή του Ραφαέλε Φίτο επί κυπριακού εδάφους και με έναν μήνα γεμάτο διπλωματικές επαφές, παρασκηνιακές διαβουλεύσεις και κρίσιμες αποφάσεις για το μέλλον της διαδικασίας.
