Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το μοντέλο Build to Rent παρουσιάζεται ως μία από τις λύσεις που θα μπορούσαν να αυξήσουν την προσφορά προσιτών κατοικιών, αξιοποιώντας τη συνεργασία κράτους και ιδιωτικού τομέα.
Το στεγαστικό ζήτημα δεν αφορά πλέον μόνο τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, αλλά επηρεάζει ολοένα και περισσότερο τη μεσαία τάξη. Η άνοδος των ενοικίων, η αύξηση του κόστους αγοράς κατοικίας, αλλά και το υψηλό κόστος κατασκευής έχουν περιορίσει σημαντικά τις επιλογές των πολιτών, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα. Ως αποτέλεσμα, αρκετοί νέοι παραμένουν για περισσότερα χρόνια στο πατρικό τους σπίτι ή αναβάλλουν τη δημιουργία οικογένειας, καθώς η εξεύρεση προσιτής κατοικίας αποτελεί ολοένα μεγαλύτερη πρόκληση.
Μιλώντας στο ThemaOnline, ο οικονομολόγος Γιάννης Τελώνης εξήγησε ότι πρόκειται για ένα μοντέλο που εφαρμόζεται ήδη με επιτυχία σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Αυστρία, η Ισπανία, η Γαλλία, η Αγγλία και πιο πρόσφατα η Ελλάδα.
Το στεγαστικό πιέζει ολοένα και περισσότερους
Η δυσκολία εξεύρεσης κατοικίας σε προσιτή τιμή αποτελεί πλέον μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τα κυπριακά νοικοκυριά. Πολλά νέα ζευγάρια αναγκάζονται να παραμένουν στο πατρικό τους σπίτι ή να καθυστερούν τη δημιουργία οικογένειας, καθώς το κόστος στέγασης απορροφά μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους.
Παράλληλα, η περιορισμένη διαθεσιμότητα κατοικιών προς ενοικίαση, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα, σε συνδυασμό με την αυξημένη ζήτηση, διατηρεί τις τιμές σε υψηλά επίπεδα. Η κατάσταση αυτή επηρεάζει ακόμη και την κινητικότητα στην αγορά εργασίας, καθώς αρκετοί εργαζόμενοι δυσκολεύονται να μετακινηθούν σε άλλη πόλη για επαγγελματικούς λόγους εξαιτίας του υψηλού κόστους στέγασης.
Την ίδια ώρα, σημαντικός αριθμός οικοπέδων και κατοικιών παραμένει αναξιοποίητος, είτε επειδή δεν συμφέρει οικονομικά τους ιδιοκτήτες να τα αξιοποιήσουν είτε επειδή απαιτούν εκτεταμένες εργασίες ανακαίνισης.
Η αξιοποίηση αυτού του ανενεργού οικιστικού αποθέματος θεωρείται από ειδικούς σημαντικό εργαλείο για την ενίσχυση της αγοράς ενοικίασης, καθώς μπορεί να αυξήσει την προσφορά κατοικιών χωρίς να απαιτείται πάντοτε νέα οικιστική ανάπτυξη. Παράλληλα, συμβάλλει στην αναζωογόνηση περιοχών όπου υπάρχουν εγκαταλελειμμένα ή κενά ακίνητα.
Σύμφωνα με τον κ. Τελώνη, το Build to Rent επιχειρεί να απαντήσει ακριβώς σε αυτή την πρόκληση, αυξάνοντας το διαθέσιμο απόθεμα κατοικιών προς ενοικίαση για τα μεσαία εισοδήματα.
Πώς λειτουργεί το Build to Rent
Το μοντέλο βασίζεται στη συνεργασία μεταξύ κράτους και ιδιωτών, με την πολιτεία να παρέχει φορολογικά κίνητρα ή επιχορηγήσεις, ώστε να ενθαρρύνει την κατασκευή ή ανακαίνιση κατοικιών που θα διατίθενται αποκλειστικά για ενοικίαση σε προσιτές τιμές.
Σε αντίθεση με το παραδοσιακό μοντέλο ανάπτυξης ακινήτων, όπου οι κατοικίες κατασκευάζονται με σκοπό την άμεση πώλησή τους, το Build to Rent αφορά αναπτύξεις που σχεδιάζονται εξαρχής για μακροχρόνια ενοικίαση. Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται ένα σταθερό απόθεμα κατοικιών που παραμένει διαθέσιμο στην αγορά, συμβάλλοντας σταδιακά στην αύξηση της προσφοράς και στη συγκράτηση των πιέσεων στις τιμές.
«Έρχεται να δημιουργήσει έναν συνεταιρισμό μεταξύ του κράτους και του ιδιωτικού τομέα, δίνοντας φορολογικά κίνητρα ώστε να χτιστούν κατοικίες για ενοικίαση σε προσιτές τιμές», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Όπως εξήγησε, το μοντέλο δεν στοχεύει στην αγορά πολυτελών ακινήτων, αλλά στην κάλυψη των στεγαστικών αναγκών της μεσαίας τάξης, η οποία σήμερα δυσκολεύεται να βρει ποιοτικές και οικονομικά προσιτές κατοικίες.
Παράλληλα, δίνει τη δυνατότητα αξιοποίησης παλαιών κατοικιών που παραμένουν κενές, μέσω κρατικών σχεδίων επιχορήγησης για ανακαίνιση, με την προϋπόθεση ότι θα ενοικιάζονται σε χαμηλότερες τιμές.
Αξιοποίηση ανενεργών οικοπέδων
Ο οικονομολόγος σημείωσε ακόμη ότι σε αρκετές χώρες εφαρμόζονται μέτρα που ενθαρρύνουν την αξιοποίηση οικοδομήσιμης γης, όπως η επιβολή φόρων σε ανενεργά οικόπεδα.
Με αυτόν τον τρόπο, οι ιδιοκτήτες καλούνται είτε να αξιοποιήσουν τις εκτάσεις τους είτε να τις διαθέσουν σε όσους μπορούν να προχωρήσουν σε ανάπτυξη, αυξάνοντας έτσι την προσφορά κατοικιών στην αγορά.
«Ο αντικειμενικός σκοπός είναι να φέρουν στην αγορά περισσότερες μονάδες με προσιτά ενοίκια για το μέσο νοικοκυριό», υπογράμμισε.
Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, το μοντέλο Build to Rent έχει αξιοποιηθεί ως μέρος μιας ευρύτερης στεγαστικής πολιτικής, με στόχο τη δημιουργία περισσότερων κατοικιών για μακροχρόνια ενοικίαση. Η φιλοσοφία του βασίζεται στην αύξηση της προσφοράς, καθώς όσο περισσότερες κατοικίες διατίθενται στην αγορά, τόσο περιορίζονται οι πιέσεις στις τιμές και δημιουργούνται περισσότερες επιλογές για τα νοικοκυριά.
«Ανάσα» για τα νέα ζευγάρια
Ο κ. Τελώνης εκτιμά ότι το μεγαλύτερο όφελος του Build to Rent αφορά τα νέα ζευγάρια, τα οποία σήμερα δυσκολεύονται να κάνουν το επόμενο βήμα λόγω του υψηλού κόστους στέγασης.
Όπως ανέφερε, η δημιουργία περισσότερων προσιτών κατοικιών μπορεί να επιτρέψει σε περισσότερους νέους να αποκτήσουν οικονομική ανεξαρτησία, να φύγουν από το πατρικό τους σπίτι και να προχωρήσουν στη δημιουργία οικογένειας.
«Ένα ζευγάρι που θέλει να δημιουργήσει οικογένεια και σκέφτεται πώς θα μπορέσει αύριο να μετακομίσει σε ένα μεγαλύτερο σπίτι, σήμερα βρίσκεται αντιμέτωπο με τεράστιες δυσκολίες. Με το να βγουν τέτοιες μονάδες στην αγορά, δίνεται μια πραγματική ανάσα», είπε.
Ο ίδιος σημείωσε ότι το μοντέλο μπορεί να προσφέρει ουσιαστική στήριξη στα νοικοκυριά της μεσαίας τάξης, τα οποία σήμερα δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στο αυξημένο κόστος ενοικίασης.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι το Build to Rent μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό εργαλείο στο πλαίσιο μιας συνολικής στεγαστικής πολιτικής. Σε συνδυασμό με άλλα κρατικά σχέδια στήριξης, πολεοδομικά κίνητρα και μέτρα για την αύξηση της προσφοράς κατοικιών, μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία μιας πιο ισορροπημένης αγοράς προς όφελος των νέων νοικοκυριών.
«Αν θέλουμε τα νέα ζευγάρια να προχωρήσουν στη δημιουργία οικογένειας, πρέπει να τους δώσουμε όσο το δυνατόν περισσότερα εφόδια. Το Build to Rent είναι ένα από τα εργαλεία που μπορεί να αξιοποιήσει η πολιτεία», κατέληξε.
