Η ευκολία, όμως, έχει και τις παγίδες της. Μια εντυπωσιακή έκπτωση, ένα ηλεκτρονικό κατάστημα που δεν γνωρίζουμε ή ένα «κρυφό» κόστος που εμφανίζεται λίγο πριν από την πληρωμή μπορούν να μετατρέψουν μια απλή αγορά σε ταλαιπωρία.
Γι' αυτό, πριν πληκτρολογήσουμε τα στοιχεία της κάρτας και πατήσουμε το κουμπί της παραγγελίας, αξίζει να αφιερώσουμε λίγα λεπτά σε ορισμένους βασικούς ελέγχους.
Πρώτα απ' όλα: Ξέρετε από ποιον αγοράζετε;
Ένα όμορφο website και μερικές δελεαστικές φωτογραφίες δεν αρκούν. Ο καταναλωτής πρέπει να γνωρίζει ποιος βρίσκεται πίσω από το ηλεκτρονικό κατάστημα και, κυρίως, πού μπορεί να απευθυνθεί εάν κάτι πάει στραβά.
Πριν από μια ηλεκτρονική αγορά στην ΕΕ, ο έμπορος οφείλει να παρέχει σαφείς και κατανοητές πληροφορίες για το προϊόν ή την υπηρεσία, καθώς και στοιχεία για την ταυτότητα και την επικοινωνία μαζί του.
Μεταξύ άλλων, πρέπει να γνωρίζετε την επωνυμία και τη φυσική διεύθυνση του εμπόρου, στοιχεία επικοινωνίας, τα βασικά χαρακτηριστικά του προϊόντος, τη συνολική τιμή και τις πρόσθετες χρεώσεις, τους τρόπους πληρωμής και παράδοσης, αλλά και τις πληροφορίες που αφορούν το δικαίωμα υπαναχώρησης και τις υπηρεσίες μετά την πώληση.
Με απλά λόγια, εάν δυσκολεύεστε ακόμη και να καταλάβετε ποιος σας πουλά το προϊόν, αυτό από μόνο του είναι λόγος για περισσότερη προσοχή.
Η τιμή των €20 μπορεί τελικά να μην είναι €20
Ένα από τα σημεία που χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή είναι η τελική τιμή.
Πριν ολοκληρωθεί η αγορά, ο καταναλωτής πρέπει να ενημερώνεται ξεκάθαρα για το συνολικό ποσό που καλείται να πληρώσει, μαζί με τα έξοδα αποστολής και οποιεσδήποτε άλλες επιβαρύνσεις.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στις πρόσθετες υπηρεσίες. Ο έμπορος δεν μπορεί να θεωρεί ότι συμφωνήσατε σε μια επιπλέον χρέωση μέσω προεπιλεγμένων επιλογών. Η συγκατάθεσή σας για ένα πρόσθετο κόστος πρέπει να είναι ρητή.
Γι' αυτό, πριν από το τελευταίο «κλικ», κοιτάξτε ξανά το τελικό ποσό και τι ακριβώς περιλαμβάνει.
Αλλάξατε γνώμη; Το 14ήμερο που πρέπει να γνωρίζετε
Ένα από τα σημαντικότερα δικαιώματα στις ηλεκτρονικές αγορές είναι το δικαίωμα υπαναχώρησης.
Κατά κανόνα, για αγορές που καλύπτονται από τους σχετικούς κανόνες, ο καταναλωτής έχει τη δυνατότητα να υπαναχωρήσει εντός 14 ημερών, ακόμη και εάν ο μοναδικός λόγος είναι ότι άλλαξε γνώμη.
Στην περίπτωση εμπορευμάτων, η περίοδος αυτή λήγει 14 ημέρες μετά την παραλαβή τους. Υπάρχει όμως μια σημαντική λεπτομέρεια: δεν αρκεί απλώς να στείλετε πίσω το προϊόν. Θα πρέπει να ενημερώσετε ρητά τον έμπορο για την απόφασή σας να υπαναχωρήσετε.
Ο έμπορος οφείλει, σύμφωνα με τις σχετικές πρόνοιες, να επιστρέψει τα χρήματα εντός 14 ημερών από την ενημέρωσή του, έχοντας ωστόσο τη δυνατότητα να περιμένει μέχρι να παραλάβει πίσω τα προϊόντα ή αποδεικτικό ότι αυτά έχουν αποσταλεί.
Ο καταναλωτής, από την άλλη, θα πρέπει να θυμάται ότι μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνος για μείωση της αξίας ενός προϊόντος εάν το έχει χρησιμοποιήσει περισσότερο από όσο θα ήταν αναγκαίο για να διαπιστώσει τη φύση, τα χαρακτηριστικά και τη λειτουργία του – περίπου όπως θα το εξέταζε σε ένα φυσικό κατάστημα.
Παρήγγειλες, πλήρωσες και… περιμένεις
Η αναμονή μιας παραγγελίας μπορεί να γίνει εκνευριστική, ιδιαίτερα όταν οι ημέρες περνούν και το δέμα δεν εμφανίζεται.
Κατά κανόνα, ο έμπορος θα πρέπει να παραδώσει το προϊόν εντός 30 ημερών, εκτός εάν έχει συμφωνηθεί διαφορετικός χρόνος.
Εάν η προθεσμία περάσει, ο καταναλωτής μπορεί να ζητήσει την παράδοση δίνοντας μια εύλογη πρόσθετη προθεσμία. Εάν ούτε τότε παραδοθεί το προϊόν, μπορεί να προκύψει δικαίωμα τερματισμού της σύμβασης.
Υπάρχουν, επίσης, περιπτώσεις όπου ο χρόνος παράδοσης είναι ουσιώδης, για παράδειγμα ένα νυφικό που αγοράστηκε για συγκεκριμένη ημερομηνία. Εκεί τα δεδομένα είναι διαφορετικά και δεν απαιτείται πάντοτε να δοθεί νέα παράταση.
Η προσφορά που μοιάζει απίστευτη ίσως να είναι ακριβώς αυτό
«Μόνο σήμερα», «-80%», «τελευταία κομμάτια», ένα επώνυμο προϊόν σε τιμή που μοιάζει εξωπραγματική. Είναι ακριβώς οι περιπτώσεις στις οποίες χρειάζεται να αντισταθούμε στην παρόρμηση του γρήγορου «κλικ».
Μια εξαιρετικά χαμηλή τιμή σε προϊόν γνωστής μάρκας χρειάζεται διπλό έλεγχο, καθώς μπορεί να κρύβει απομίμηση ή προϊόν αμφίβολης προέλευσης.
Κακής ποιότητας συσκευασία, περίεργη αναπαραγωγή του λογότυπου, ορθογραφικά ή γραμματικά λάθη και ελλιπείς πληροφορίες αποτελούν ενδείξεις που δεν πρέπει να αγνοούνται.
Οι κριτικές βοηθούν αλλά μην πιστεύετε τυφλά τα «πέντε αστέρια»
Πριν αγοράσετε από ένα κατάστημα που δεν γνωρίζετε, αναζητήστε κριτικές τόσο για το ίδιο όσο και για το συγκεκριμένο προϊόν.
Οι αξιολογήσεις άλλων καταναλωτών μπορούν να αποκαλύψουν επαναλαμβανόμενα προβλήματα, όπως καθυστερήσεις, προϊόντα διαφορετικά από εκείνα των φωτογραφιών ή δυσκολίες στις επιστροφές.
Χρειάζεται, ωστόσο, κριτική ματιά. Δεν είναι κάθε διαδικτυακή αξιολόγηση απαραίτητα γνήσια.
Μην ξεχνάτε την ασφάλεια του ίδιου του προϊόντος
Στο διαδίκτυο έχουμε πρόσβαση σε προϊόντα από ολόκληρο τον κόσμο, γεγονός που κάνει ακόμη σημαντικότερο τον έλεγχο της ασφάλειάς τους.
Πριν από την αγορά, αναζητήστε τυχόν προειδοποιήσεις, ετικέτες και οδηγίες ασφαλείας, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για προϊόντα που προορίζονται για παιδιά ή για χρήση από ολόκληρη την οικογένεια.
Χρήσιμο εργαλείο είναι και το ευρωπαϊκό Safety Gate, όπου δημοσιεύονται ειδοποιήσεις για επικίνδυνα μη εδώδιμα προϊόντα. Εάν ένα προϊόν βρίσκεται στον σχετικό κατάλογο, η συμβουλή είναι απλή: μην το αγοράσετε.
Προσοχή και στις ψηφιακές αγορές
Οι κανόνες δεν αφορούν μόνο τα κουτιά που περιμένουμε να φτάσουν με courier.
Όταν αγοράζουμε ψηφιακό περιεχόμενο, όπως μουσική, βίντεο ή άλλο περιεχόμενο για download ή streaming, θα πρέπει πριν από την αγορά να έχουμε πληροφορίες για τη λειτουργικότητα και τη συμβατότητά του με το υλικό ή το λογισμικό μας.
Παράλληλα, πρέπει να γνωρίζουμε εάν υπάρχουν περιορισμοί στη χρήση του, όπως γεωγραφικοί περιορισμοί ή περιορισμοί στην αντιγραφή.
Μερικά λεπτά ελέγχου μπορούν να σας γλιτώσουν από μεγάλη ταλαιπωρία
Οι online αγορές δεν χρειάζεται να μας προκαλούν φόβο. Χρειάζονται, όμως, την ίδια προσοχή που θα δείχναμε εάν βρισκόμασταν μπροστά στον πάγκο ενός καταστήματος, ίσως και λίγη περισσότερη.
Ελέγχουμε ποιος πουλά, διαβάζουμε τι ακριβώς αγοράζουμε, κοιτάζουμε την τελική τιμή, δεν παρασυρόμαστε από εξωπραγματικές προσφορές, κρατάμε τα αποδεικτικά της συναλλαγής και γνωρίζουμε τα δικαιώματά μας.
Γιατί το πιο σημαντικό «κλικ» μιας διαδικτυακής αγοράς μπορεί τελικά να μην είναι το «Αγορά τώρα», αλλά εκείνο το μικρό βήμα ελέγχου που κάναμε ακριβώς πριν.