Στο τραπέζι των συνομιλιών επιστρέφουν αύριο, Τετάρτη 26 Αυγούστου, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Τουφάν Έρχιουρμαν, σε μια συνάντηση υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, με την οποία επιχειρείται να διατηρηθεί η κινητικότητα γύρω από το Κυπριακό. Η συνάντηση είναι προγραμματισμένη για τις 16:00.
Η αυριανή συζήτηση πραγματοποιείται, ωστόσο, σημαντικά ζητήματα παραμένουν ανοικτά. Η πρόσφατη συνάντηση των διαπραγματευτών των δύο πλευρών, Μενέλαου Μενελάου και Μεχμέτ Ντάνα, ολοκληρώθηκε χωρίς συγκεκριμένο αποτέλεσμα, ενώ δεν προέκυψε νέα εξέλιξη στο ζήτημα των σημείων διέλευσης.
Παράλληλα, τα Ηνωμένα Έθνη συνεχίζουν την καταγραφή των συγκλίσεων που έχουν επιτευχθεί μέχρι σήμερα, χωρίς το σχετικό έγγραφο να αναμένεται έτοιμο πριν από τη συνάντηση των δύο ηγετών.
Υπό αυτά τα δεδομένα, η 26η Αυγούστου αποκτά χαρακτήρα πολιτικού τεστ. Όχι ως προς το εάν μπορεί να υπάρξει άμεσα λύση του Κυπριακού, αλλά ως προς το εάν η κινητικότητα μπορεί να μετατραπεί σε συγκεκριμένα βήματα και να αποκτήσει συνέχεια.
Οδοφράγματα: Θα υπάρξει συγκεκριμένο βήμα;
Τα σημεία διέλευσης βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα της αυριανής συνάντησης, με την πρόταση του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για τα οδοφράγματα να αποτελεί ένα από τα βασικά ζητήματα που αναμένεται να τεθούν ενώπιον των δύο ηγετών.
Το θέμα έχει ήδη συζητηθεί σε επίπεδο διαπραγματευτών, χωρίς μέχρι στιγμής να προκύψει συγκεκριμένη εξέλιξη. Ως εκ τούτου, η αυριανή συνάντηση θα αποτελέσει μια νέα πολιτική δοκιμασία για το κατά πόσο μπορεί να υπάρξει πρόοδος.
Το ζητούμενο δεν είναι κατ' ανάγκη μια συνολική συμφωνία για όλα τα σημεία διέλευσης. Αυτό που θα έχει σημασία είναι εάν θα υπάρξει συγκεκριμένη διαδικασία, χρονοδιάγραμμα ή άλλο πρακτικό βήμα που θα επιτρέψει στο ζήτημα να κινηθεί προς τα εμπρός.
Με αυτό το δεδομένο, τα οδοφράγματα αποτελούν ίσως το πιο άμεσο σημείο στο οποίο μπορεί να μετρηθεί η αποτελεσματικότητα της αυριανής συνάντησης.
ΜΟΕ: Θα υπάρξει κάτι περισσότερο από προθέσεις;
Δεύτερο πεδίο ενδιαφέροντος είναι τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, τα οποία αποτελούν βασικό μέρος της συζήτησης για τη διαμόρφωση καλύτερου κλίματος μεταξύ των δύο πλευρών.
Το τελευταίο διάστημα έχει καταγραφεί πρόθεση για πρόοδο στα ΜΟΕ, χωρίς ωστόσο να υπάρχει δεδομένη συμφωνία για συγκεκριμένο μέτρο που θα πρέπει να ανακοινωθεί αύριο.
Επομένως, το ενδιαφέρον θα στραφεί στο κατά πόσο οι δύο πλευρές μπορούν να περάσουν από τη διατύπωση προθέσεων σε μια συγκεκριμένη ενέργεια.
Ένα συμφωνημένο μέτρο ή μια σαφής διαδικασία για την προώθησή του θα αποτελούσε ένδειξη ότι ο διάλογος μπορεί να παράγει πρακτικά αποτελέσματα, πέρα από τις πολιτικές διαπιστώσεις.
Παράλληλα, η πρόοδος στα ΜΟΕ συνδέεται και με την ευρύτερη προετοιμασία για το επόμενο στάδιο της διαδικασίας, γεγονός που προσδίδει μεγαλύτερη βαρύτητα στις αυριανές συζητήσεις.
Η συνέχεια: Θα αποκτήσει σταθερό ρυθμό η διαδικασία;
Πέρα από τα επιμέρους ζητήματα, κρίσιμο θα είναι και το τι θα ακολουθήσει μετά τη συνάντηση της 26ης Αυγούστου.
Το τελευταίο διάστημα έχει ανοίξει η συζήτηση για εντατικοποίηση των επαφών. Από την ελληνοκυπριακή πλευρά έχει τεθεί η ανάγκη για συχνότερες συναντήσεις των δύο ηγετών, ενώ και από την τουρκοκυπριακή πλευρά έχει εκφραστεί ετοιμότητα για περισσότερες επαφές.
Εδώ το ζητούμενο είναι εάν αυτή η πρόθεση μπορεί να αποκτήσει συγκεκριμένη μορφή.
Ένα νέο ραντεβού, ένας πιο τακτικός κύκλος συναντήσεων ή μια σαφέστερη διαδικασία εργασίας θα έδειχναν ότι οι επαφές δεν θα περιοριστούν σε μεμονωμένες συναντήσεις, αλλά θα αποκτήσουν έναν σταθερότερο ρυθμό.
Αυτό θα είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα ζητήματα που παραμένουν ανοικτά και απαιτούν συνεχή διαπραγμάτευση.
5+1: Το στοίχημα είναι η προετοιμασία
Στο βάθος της διαδικασίας βρίσκεται και η προοπτική μιας νέας διευρυμένης συνάντησης σε σχήμα 5+1.
Η πρόθεση για σύγκληση νέας διευρυμένης συνάντησης έχει τεθεί από τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών. Δεν υπάρχει, ωστόσο, αυτή τη στιγμή συμφωνημένη ημερομηνία που θα πρέπει να «κλειδώσει» κατά την αυριανή συνάντηση.
Η πραγματοποίηση της 5+1 συνδέεται με προηγούμενη επαρκή προετοιμασία, στην οποία περιλαμβάνονται τα ΜΟΕ, η μεθοδολογία και η ουσία των συνομιλιών, καθώς και η αξιοποίηση των συγκλίσεων που έχουν επιτευχθεί μέχρι σήμερα.
Επομένως, το αυριανό ζητούμενο δεν είναι μια ανακοίνωση για ημερομηνία.
Είναι να διαπιστωθεί εάν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος στην προετοιμασία για τη νέα διευρυμένη συνάντηση.
Εάν υπάρξουν συγκεκριμένες κατευθύνσεις ως προς αυτή την προετοιμασία, θα αποτελεί ένδειξη ότι η διαδικασία μπορεί να περάσει στο επόμενο επίπεδο.
Πολιτική βούληση: Το μεγαλύτερο τεστ
Πίσω από όλα τα επιμέρους ζητήματα υπάρχει ένα ευρύτερο ερώτημα: υπάρχει κοινή πολιτική βούληση για να συνεχιστεί η διαδικασία με ουσιαστικό τρόπο;
Ο Ελληνοκύπριος διαπραγματευτής Μενέλαος Μενελάου έχει επισημάνει τη σημασία της πολιτικής βούλησης για την επίτευξη αποτελέσματος, στοιχείο που ουσιαστικά αποτελεί τη βάση για να προχωρήσουν και τα υπόλοιπα ζητήματα.
Γιατί ακόμη και μια επιμέρους συμφωνία στα οδοφράγματα ή ένα βήμα στα ΜΟΕ δεν αρκούν από μόνα τους για να αποτυπώσουν την εικόνα της διαδικασίας.
Το ευρύτερο ζητούμενο είναι εάν οι δύο πλευρές μπορούν να συμφωνήσουν στον τρόπο με τον οποίο θα συνεχίσουν να εργάζονται, να διαχειριστούν τις διαφορές τους και να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για το επόμενο στάδιο.
Οι συγκλίσεις που ακόμη καταγράφονται
Ένα στοιχείο που έχει τη δική του σημασία ενόψει της αυριανής συνάντησης είναι η καταγραφή των συγκλίσεων από τα Ηνωμένα Έθνη.
Η σχετική διαδικασία βρίσκεται σε εξέλιξη, με στόχο να αποτυπωθούν οι συγκλίσεις που έχουν επιτευχθεί μέχρι σήμερα. Το σχετικό έγγραφο, ωστόσο, δεν αναμένεται να είναι έτοιμο πριν από τη συνάντηση της 26ης Αυγούστου.
Αυτό σημαίνει ότι οι δύο ηγέτες δεν θα προσέλθουν αύριο έχοντας μπροστά τους ένα ολοκληρωμένο κείμενο που να αποτυπώνει το σύνολο της μέχρι σήμερα δουλειάς.
Η καταγραφή θα συνεχιστεί και αποτελεί μέρος της ευρύτερης προετοιμασίας για τα επόμενα βήματα. Το στοιχείο αυτό έχει σημασία και για την αυριανή συζήτηση, καθώς δείχνει ότι η διαδικασία βρίσκεται ακόμη σε φάση διαμόρφωσης και προετοιμασίας.
Τι θα κρίνει τελικά η 26η Αυγούστου
Η αυριανή συνάντηση, επομένως, δεν χρειάζεται να συνοδευτεί από μια θεαματική ανακοίνωση για να θεωρηθεί σημαντική.
Το ενδιαφέρον θα βρίσκεται στα συγκεκριμένα αποτελέσματα και στη συνέχεια: εάν υπάρξει πρόοδος στα οδοφράγματα, εάν τα ΜΟΕ αποκτήσουν πρακτικό περιεχόμενο, εάν οι επαφές αποκτήσουν σταθερότερο ρυθμό, εάν προχωρήσει η προετοιμασία για την 5+1 και, τελικά, εάν διαπιστωθεί η πολιτική βούληση για να συνεχιστεί η διαδικασία.
Αυτά είναι τα σημεία που θα δείξουν εάν η κινητικότητα των τελευταίων μηνών μπορεί να περάσει από το επίπεδο των επαφών και των προθέσεων σε μια διαδικασία με συγκεκριμένα βήματα και προοπτική συνέχειας.
