Η Προσωπική Απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα βρίσκεται αυτή την εβδομάδα στη Νέα Υόρκη, όπου αναμένεται να συναντήσει τον Αντόνιο Γκουτέρες. Από εκεί θα μεταβεί στο Λονδίνο και στη συνέχεια στην Κύπρο. Η συγκεκριμένη διαδρομή, δεν είναι απλώς μέρος του προγράμματός της. Είναι μέρος της προσπάθειας του ΟΗΕ να χαρτογραφήσει εκ νέου το πολιτικό σκηνικό και να διαπιστώσει, εάν μπορεί να στηθεί η επόμενη φάση του Κυπριακού.
Το μήνυμα του εκπροσώπου του ΓΓ, Στεφάν Ντουζαρίκ, ήταν σαφές: νέα συνάντηση σε διευρυμένη σύνθεση 5+1 δεν πρόκειται να συγκληθεί απλώς και μόνο για να πραγματοποιηθεί. Χρειάζεται προηγουμένως «κατάλληλη προετοιμασία» και όπως χαρακτηριστικά είπε, «σοβαρές συζητήσεις».
Αυτό σημαίνει, ότι τα Ηνωμένα Έθνη δεν θεωρούν πως το τραπέζι του 5+1 είναι ακόμη έτοιμο.
Οι συγκλίσεις στο επίκεντρο
Η προετοιμασία που επιχειρεί ο ΟΗΕ, αναμένεται να στηριχθεί σε σημαντικό βαθμό στην καταγραφή των συγκλίσεων που έχουν επιτευχθεί τα προηγούμενα χρόνια. Πρόκειται για μια προσπάθεια, να αποτυπωθεί με σαφήνεια τι έχει συμφωνηθεί, πού υπάρχουν πραγματικές συγκλίσεις και πού εξακολουθούν να βρίσκονται οι βασικές διαφωνίες.
Η κίνηση αυτή έχει πολιτική βαρύτητα. Εάν υπάρξει ένα κοινά αποδεκτό πλαίσιο αναφοράς, η επόμενη διαδικασία θα μπορεί να ξεκινήσει από εκεί που σταμάτησε και όχι από μηδενική βάση.
Δεν είναι βέβαιο, ότι οι δύο πλευρές θα διαβάσουν με τον ίδιο τρόπο το περιεχόμενο των συγκλίσεων. Για τη Λευκωσία, η διαπραγματευτική διαδικασία έχει παράξει ένα σημαντικό κεκτημένο, το οποίο θα πρέπει να αποτελέσει τη βάση για τη συνέχεια. Η τουρκοκυπριακή πλευρά, έχει διαφορετικές προτεραιότητες και εξακολουθεί να θέτει στο επίκεντρο ζητήματα, όπως η πολιτική ισότητα και η αποτελεσματική συμμετοχή στη διακυβέρνηση.
Επομένως, το έγγραφο ή η καταγραφή των συγκλίσεων που θα ετοιμάσουν τα Ηνωμένα Έθνη μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμο εργαλείο. Όχι, επειδή από μόνο του, λύνει τις διαφορές, αλλά επειδή μπορεί να καθορίσει το σημείο, από το οποίο θα επιχειρηθεί να ξαναρχίσει η ουσιαστική διαπραγμάτευση.
Και αυτός, είναι πιθανότατα ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους ο ΟΗΕ, δεν βιάζεται να συγκαλέσει το 5+1.
Η συνάντηση της 9ης Σεπτεμβρίου
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η συνάντηση του Νίκου Χριστοδουλίδη με τον Τουφάν Ερχιουρμάν, στις 9 Σεπτεμβρίου αποκτά ιδιαίτερο βάρος.
Δεν θα είναι απλώς μια ακόμη συνάντηση των δύο ηγετών. Θα αποτελέσει, ένα πρώτο πολιτικό τεστ, για το κατά πόσον μπορούν να κινηθούν πέρα από τις γενικές διακηρύξεις και να συζητήσουν πιο συγκεκριμένα, για το περιεχόμενο και τη μεθοδολογία της επόμενης φάσης.
Ο ΟΗΕ, χρειάζεται από τις δύο πλευρές κάτι περισσότερο από την επανάληψη των γνωστών θέσεων. Χρειάζεται να δει, εάν υπάρχει διάθεση να συζητηθούν οι συγκλίσεις, που υπάρχουν ήδη, να αντιμετωπιστούν οι αποκλίσεις και να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο που θα επιτρέψει στην Ολγκίν να εισηγηθεί το επόμενο βήμα.
Εάν η συνάντηση της 9ης Σεπτεμβρίου κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση, θα ενισχυθεί η επιχειρηματολογία όσων υποστηρίζουν ότι μπορεί να προχωρήσει η προετοιμασία μιας νέας διευρυμένης συνάντησης.
Εάν, αντίθετα, περιοριστεί σε επανάληψη των διαφορετικών θέσεων των δύο πλευρών, τότε η προσπάθεια του ΟΗΕ θα δυσκολέψει.
Τι ψάχνει η Ολγκίν
Η Ολγκίν δεν επιστρέφει στο νησί, για να παρουσιάσει έτοιμη λύση. Η αποστολή της είναι περισσότερο πολιτική: να διαπιστώσει εάν υπάρχει η δυνατότητα να ξαναμπεί η διαδικασία σε τροχιά ουσιαστικών διαπραγματεύσεων.
Οι επαφές της στη Νέα Υόρκη και στο Λονδίνο αποκτούν γι’ αυτό ιδιαίτερη σημασία. Στη Νέα Υόρκη θα συζητήσει με τον Γενικό Γραμματέα το επόμενο βήμα. Στο Λονδίνο θα έχει επαφές με έναν από τους βασικούς παράγοντες του Κυπριακού και στην Κύπρο θα βρεθεί αντιμέτωπη με τις πραγματικές πολιτικές δυνατότητες των δύο πλευρών.
Το ζητούμενο για τον ΟΗΕ είναι να δημιουργηθεί ένας κύκλος: οι συγκλίσεις να αποτελέσουν τη βάση της προετοιμασίας, οι επαφές των δύο ηγετών να παράγουν πολιτικό έδαφος και στη συνέχεια να κριθεί εάν μπορεί να συγκληθεί το 5+1.
Αυτός είναι και ο λόγος που η φράση του Ντουζαρίκ για «σοβαρές συζητήσεις» δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητη.
Το μήνυμα προς όλες τις πλευρές είναι ουσιαστικά ότι η επόμενη συνάντηση δεν θα γίνει για λόγους εντυπώσεων. Θα γίνει μόνο εάν υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορεί να οδηγήσει σε πραγματική πρόοδο.
Το παράθυρο ευκαιρίας, είναι ανοιχτό, αλλά δεν είναι απεριόριστο. Ο ΟΗΕ, εξακολουθεί να επενδύει πολιτικό κεφάλαιο στο Κυπριακό και η ενεργοποίηση της Ολγκίν δείχνει ότι ο Γκουτέρες δεν έχει εγκαταλείψει την προσπάθεια.
Τώρα, όμως, η μπάλα βρίσκεται περισσότερο στο γήπεδο των δύο πλευρών.
Η 9η Σεπτεμβρίου, θα δείξει εάν υπάρχει η πολιτική βούληση, για το επόμενο βήμα και οι επόμενες κινήσεις της Ολγκίν, θα δείξουν εάν αυτή η βούληση είναι αρκετή, ώστε οι συγκλίσεις, να μετατραπούν από καταγραφή του παρελθόντος, σε εργαλείο για μια νέα διαπραγμάτευση.
