Η διαδικασία, δεν αφορά μόνο τις αλλαγές στο καταστατικό, αλλά και την προσπάθεια να αποκατασταθούν οι σχέσεις στο εσωτερικό του Κινήματος, να επιστρέψουν στελέχη που είχαν απομακρυνθεί και να διαμορφωθούν οι συνθήκες, για μια νέα αρχή.
Η ΕΔΕΚ, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια δύσκολη πραγματικότητα. Για πρώτη φορά, έπειτα από 56 χρόνια, βρίσκεται εκτός Βουλής, ενώ τα οικονομικά προβλήματα, οι εσωκομματικές αντιπαραθέσεις και οι πληγές από τις διαγραφές των προηγούμενων χρόνων, εξακολουθούν να επηρεάζουν τη λειτουργία της.
Η εκλογή της Σοφίας Χριστοδούλου, δημιούργησε προσδοκίες για αλλαγή πορείας. Ωστόσο, η προσπάθεια ανασυγκρότησης, δεν εξελίσσεται χωρίς εμπόδια. Οι αποφάσεις για την αναδιοργάνωση του κομματικού μηχανισμού, οι αντιδράσεις μελών του Πολιτικού Γραφείου και η ανταλλαγή επιστολών, με την πρόεδρο έχουν ήδη δημιουργήσει ένα νέο πεδίο αντιπαράθεσης, λίγο πριν από το συνέδριο που καλείται να καθορίσει τους κανόνες της επόμενης ημέρας.
Το ερώτημα είναι, κατά πόσο η ΕΔΕΚ μπορεί να προχωρήσει στις αλλαγές που χρειάζεται, χωρίς να αναπαράγει τις συγκρούσεις που την οδήγησαν στη σημερινή κατάσταση.
Από την αλλαγή ηγεσίας στην προσπάθεια επανεκκίνησης
Η ανάδειξη της Σοφίας Χριστοδούλου στην προεδρία, αποτέλεσε σημαντική αλλαγή για την ΕΔΕΚ. Η νέα πρόεδρος, ανέλαβε τα ηνία ενός κόμματος που είχε περάσει από αλλεπάλληλες εσωτερικές κρίσεις, με τις διαγραφές στελεχών, τις προσωπικές αντιπαραθέσεις και τις διαφωνίες γύρω από την προηγούμενη ηγεσία, να έχουν αφήσει βαθιά σημάδια.
Μία από τις πρώτες κινήσεις της, ήταν η άρση των διαγραφών των προηγούμενων χρόνων, χωρίς όρους και προϋποθέσεις. Η απόφαση αυτή, έστειλε μήνυμα ότι η νέα ηγεσία, επιδιώκει να ανοίξει ξανά τις πόρτες του κόμματος σε ανθρώπους, που είχαν βρεθεί εκτός, ή είχαν αποστασιοποιηθεί.
Η κίνηση, αποκτά ιδιαίτερη σημασία, σε μια περίοδο κατά την οποία η ΕΔΕΚ χρειάζεται να ανακτήσει δυνάμεις και να επανασυνδεθεί, με τη βάση της. Η επιστροφή στελεχών όμως, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι οι διαφωνίες του παρελθόντος έχουν ξεπεραστεί. Η συνύπαρξη ανθρώπων που βρέθηκαν σε αντίπαλα στρατόπεδα, θα δοκιμάσει στην πράξη την ικανότητα της νέας ηγεσίας, να διαχειριστεί διαφορετικές απόψεις και να διαμορφώσει ένα κοινό πλαίσιο λειτουργίας.
Στο Καταστατικό Συνέδριο, αναμένεται να δώσουν το «παρών» τους πρόσωπα όπως ο Δημήτρης Παπαδάκης και ο Κωστής Ευσταθίου.
Ο Δημήτρης Παπαδάκης, έχει ξεκαθαρίσει ότι επιστρέφει ως απλό μέλος, ενώ ο Κωστής Ευσταθίου δεν έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο να διεκδικήσει κομματικό αξίωμα, στις εκλογές του Δεκεμβρίου. Οι διαφορετικές αυτές προσεγγίσεις, δείχνουν ότι η επιστροφή στην ΕΔΕΚ, δεν συνεπάγεται κοινές φιλοδοξίες, αλλά δημιουργεί νέες δυνατότητες συμμετοχής και διεκδίκησης.
Η πρόκληση για την ηγεσία, είναι να μετατρέψει τις επιστροφές σε ευκαιρία ανασυγκρότησης και όχι σε αφορμή για νέες αντιπαραθέσεις.
Οι αλλαγές στο καταστατικό και τα νέα δεδομένα
Στο επίκεντρο του συνεδρίου, βρίσκεται το πακέτο τροποποιήσεων που έχει ετοιμάσει η νέα ηγεσία και περιλαμβάνεται σε έγγραφο 44 σελίδων. Στόχος, είναι να αλλάξουν πρόνοιες που, σύμφωνα με την πρόταση, περιορίζουν τη συμμετοχή των μελών και να διευκολυνθεί η εμπλοκή τους, στις εσωκομματικές διαδικασίες.
Μία από τις σημαντικότερες εισηγήσεις, αφορά τη μείωση από έξι μήνες σε έναν μήνα του χρόνου, που πρέπει να περάσει από την εγγραφή ενός μέλους μέχρι να αποκτήσει δικαίωμα ψήφου και συμμετοχής στις εσωκομματικές εκλογές.
Η αλλαγή. θα επιτρέπει στα νέα μέλη να συμμετέχουν νωρίτερα στις διαδικασίες ανάδειξης στελεχών και αντιπροσώπων, διευρύνοντας τη δυνατότητα παρέμβασης στη λειτουργία του κόμματος.
Παράλληλα, προτείνεται η μείωση από πέντε σε δύο χρόνια της απαιτούμενης συνεχούς κομματικής ιδιότητας, για όσους επιθυμούν να διεκδικήσουν τις θέσεις του προέδρου, του αναπληρωτή προέδρου και των αντιπροέδρων, εφόσον έχουν εκπληρώσει τις οικονομικές τους υποχρεώσεις προς το Κίνημα.
Οι συγκεκριμένες τροποποιήσεις έχουν ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς διαμορφώνουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα πραγματοποιηθεί το εκλογικό συνέδριο του Δεκεμβρίου. Οι αλλαγές, δεν επηρεάζουν μόνο τη συμμετοχή των μελών, αλλά και τις προϋποθέσεις με τις οποίες θα διεκδικηθούν οι κορυφαίες θέσεις της κομματικής ηγεσίας.
Δεν υπάρχει, ωστόσο, πλήρης συμφωνία ως προς το εύρος των αλλαγών. Ορισμένα στελέχη, θεωρούν ότι οι προτάσεις κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση, ενώ άλλα εκτιμούν ότι κάποιες είναι περιττές και άλλες δεν προχωρούν, όσο θα έπρεπε.
Το συνέδριο θα κληθεί να αποφασίσει, αν οι εισηγήσεις θα εγκριθούν και ποια μορφή θα έχει τελικά το νέο καταστατικό.
Η κατάργηση της θέσης του Γενικού Διευθυντή
Ανάμεσα στις προτεινόμενες αλλαγές ξεχωρίζει και η κατάργηση της θέσης του Γενικού Διευθυντή, την οποία κατέχει από το 2018 ο Μορφάκης Σολομωνίδης.
Η συγκεκριμένη εισήγηση, αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω των σχέσεων του Μορφάκη Σολομωνίδη με τον πρώην πρόεδρο της ΕΔΕΚ, Μαρίνο Σιζόπουλο, αλλά και της στήριξης που είχε προσφέρει στον Κούλλη Μαυρονικόλα κατά την εσωκομματική εκλογική αναμέτρηση, για την προεδρία.
Ο Μορφάκης Σολομωνίδης εκτελεί, παράλληλα, καθήκοντα αναπληρωτή προέδρου, γεγονός που προσθέτει ακόμη μία διάσταση στη συζήτηση, για την αναδιάρθρωση της ηγετικής πυραμίδας.
Το ζήτημα, δεν αφορά μόνο τη διατήρηση ή την κατάργηση ενός αξιώματος. Αγγίζει τις σχέσεις, που έχουν διαμορφωθεί στο εσωτερικό του κόμματος και τον τρόπο με τον οποίο, η νέα ηγεσία επιδιώκει να οργανώσει τη λειτουργία του.
Οι απολύσεις που άνοιξαν νέο μέτωπο
Την ώρα που η νέα πρόεδρος, επιχειρεί να προχωρήσει στις καταστατικές αλλαγές, ένα διαφορετικό ζήτημα έχει προκαλέσει ένταση στο εσωτερικό του κόμματος.
Η απόφαση για αναδιοργάνωση του κομματικού μηχανισμού και απομάκρυνση περίπου δέκα εργαζομένων, μεταξύ των οποίων και ο εκπρόσωπος Τύπου Γιώργος Γεωργίου, προκάλεσε αντιδράσεις σε έντεκα μέλη του Πολιτικού Γραφείου.
Η ΕΔΕΚ αντιμετωπίζει σημαντικές οικονομικές δυσκολίες μετά την απώλεια της κοινοβουλευτικής της εκπροσώπησης. Η μείωση των εσόδων, καθιστά αναγκαία την επανεξέταση των δαπανών, ενώ η νέα ηγεσία θεωρεί ότι η αναδιοργάνωση είναι απαραίτητη για τη συνέχιση της λειτουργίας του κόμματος.
Η διαφωνία των έντεκα στελεχών, ωστόσο, επικεντρώνεται κυρίως στον τρόπο με τον οποίο έγιναν οι απολύσεις και στο κατά πόσο τηρήθηκαν οι αποφάσεις των συλλογικών οργάνων.
Στην επιστολή που απέστειλαν στην πρόεδρο στις 16 Οκτωβρίου, υποστηρίζουν ότι είχε προηγηθεί συζήτηση στο Πολιτικό Γραφείο, για τη μείωση του κόστους λειτουργίας. Όπως αναφέρουν, είχε συμφωνηθεί να εξεταστεί αρχικά η μείωση του αριθμού των συμβασιούχων και των συνταξιούχων εργαζομένων και εφόσον αυτό δεν επαρκούσε, να εξεταστούν πρόσθετα μέτρα που θα αφορούσαν το μόνιμο προσωπικό.
Τα μέλη υποστηρίζουν ότι, η πρόεδρος προχώρησε σε απολύσεις μονίμων εργαζομένων, ακόμη και σε θέσεις που θεωρούν σημαντικές για τη λειτουργία του κόμματος, χωρίς να προηγηθεί νέα συζήτηση και έγκριση από το Πολιτικό Γραφείο.
Η ουσία της διαφωνίας βρίσκεται, επομένως, στο κατά πόσο η πρόεδρος μπορούσε να προχωρήσει στις συγκεκριμένες αποφάσεις, χωρίς νέα έγκριση από το συλλογικό όργανο.
Τα πρακτικά, οι σύμβουλοι και οι πολιτικές πρωτοβουλίες
Η επιστολή των έντεκα μελών δεν περιορίζεται στις απολύσεις. Περιλαμβάνει σειρά αιτιάσεων, για τον τρόπο λειτουργίας του Πολιτικού Γραφείου και την ενημέρωση των μελών του.
Σύμφωνα με όσα αναφέρουν, δεν είχαν παραλάβει τα πρακτικά δύο συνεδριάσεων, ενώ εξέφρασαν παράπονα και για τον χρόνο αποστολής της ημερήσιας διάταξης. Υποστήριξαν, επίσης, ότι πρόταση μέλους για ένταξη πρόσθετων θεμάτων προς συζήτηση δεν συμπεριλήφθηκε.
Ένα ακόμη σημείο αφορά την παρουσία συμβούλων της προέδρου στις συνεδριάσεις. Οι έντεκα, υποστηρίζουν ότι πρόκειται για πρόσωπα που δεν είναι μέλη του Πολιτικού Γραφείου και αμφισβητούν τη συμμετοχή τους στις συζητήσεις, κάνοντας λόγο και για περιπτώσεις κατά τις οποίες οι σύμβουλοι έλαβαν τον λόγο και ήρθαν σε αντιπαράθεση με μέλη του οργάνου.
Παράλληλα, ζητούν διευκρινίσεις για δημοσιεύματα σύμφωνα με τα οποία η πρόεδρος είχε προτείνει στο ΑΚΕΛ συνεργασία ενόψει των προεδρικών εκλογών, με υποψήφιο τον Τάσο Γιασεμίδη. Οι αποστολείς, θέτουν το ερώτημα αν υπήρξε τέτοια πρωτοβουλία και, σε περίπτωση που υπήρξε, αν βασίστηκε σε απόφαση του αρμόδιου κομματικού οργάνου.
Ερωτήματα διατυπώνονται και για τις επαφές της προέδρου με υπουργούς, με τα μέλη να ζητούν να ενημερωθούν αν οι θέσεις που παρουσιάζονται σε αυτές τις συναντήσεις έχουν προηγουμένως εγκριθεί από τα συλλογικά όργανα.
Στην επιστολή τους περιλαμβάνεται, επίσης, διαφωνία για τη χρήση του όρου «επανένωση» σε ανακοίνωση της ΕΔΕΚ για την επέτειο της Κυπριακής Δημοκρατίας. Τα έντεκα μέλη ζητούν να διευκρινιστεί ποιος συνέταξε την ανακοίνωση και με ποια απόφαση υιοθετήθηκε η συγκεκριμένη διατύπωση.
Οι αναφορές αυτές, δείχνουν ότι η αντιπαράθεση έχει αποκτήσει ευρύτερες διαστάσεις, καθώς αφορά όχι μόνο τις οικονομικές αποφάσεις, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνονται και παρουσιάζονται οι πολιτικές θέσεις του κόμματος.
Η απάντηση της προέδρου και η δεύτερη επιστολή
Η Σοφία Χριστοδούλου απάντησε στην πρώτη επιστολή στις 19 Οκτωβρίου, ημέρα κατά την οποία ήταν προγραμματισμένη συνεδρίαση του Πολιτικού Γραφείου. Η συνεδρίαση αναβλήθηκε, ενώ η πρόεδρος ανέφερε ότι χρειαζόταν χρόνος για να μελετηθούν τα ζητήματα που είχαν τεθεί.
Στην απάντησή της, παρέπεμψε τα μέλη στο Καταστατικό Συνέδριο της 25ης Οκτωβρίου, σημειώνοντας ότι θα μπορούσαν να θέσουν εκεί τις ανησυχίες τους, εφόσον υπήρχε διαθέσιμος χρόνος. Παράλληλα, ανέφερε ότι οι επόμενες συνεδριάσεις του Πολιτικού Γραφείου θα ανακοινώνονται τουλάχιστον δύο εβδομάδες νωρίτερα, ώστε να υπάρχει καλύτερος προγραμματισμός.
Η πρόεδρος, επικαλέστηκε την εντολή που έλαβε από τη βάση της ΕΔΕΚ και την πρόθεσή της, να εφαρμόσει τις αποφάσεις του Έκτακτου Συνεδρίου. Υπενθύμισε, επίσης, τις καταστατικές υποχρεώσεις των μελών ως προς τη συμμετοχή τους στις συνεδριάσεις των συλλογικών οργάνων.
Η απάντηση δεν ικανοποίησε τους έντεκα αποστολείς, οι οποίοι επανήλθαν με νέα επιστολή. Σε αυτήν εξέφρασαν τη δυσαρέσκειά τους, χαρακτήρισαν τους χειρισμούς της προέδρου αντιθεσμικούς και υποστήριξαν ότι δεν δόθηκαν ουσιαστικές απαντήσεις στα ερωτήματα που είχαν θέσει.
Εξέφρασαν, παράλληλα, διαφωνία με την παραπομπή των ζητημάτων στο Καταστατικό Συνέδριο, επισημαίνοντας ότι η συγκεκριμένη διαδικασία έχει ως βασικό αντικείμενο τις καταστατικές αλλαγές και δεν υποκαθιστά το Πολιτικό Γραφείο στα θέματα που εμπίπτουν στις αρμοδιότητές του.
Η αντιπαράθεση αυτή, αναδεικνύει ένα κρίσιμο ερώτημα για τη λειτουργία της ΕΔΕΚ: πώς θα συνδυαστεί η ανάγκη για γρήγορες αποφάσεις από τη νέα ηγεσία με τον ρόλο των συλλογικών οργάνων και τη συμμετοχή των εκλεγμένων στελεχών.
Το βλέμμα στον Δεκέμβριο
Το Καταστατικό Συνέδριο, αποτελεί την πρώτη δοκιμασία. Η επόμενη, θα είναι το εκλογικό συνέδριο του Δεκεμβρίου, κατά το οποίο αναμένεται να αναδειχθεί το σύνολο της κομματικής ηγεσίας, μαζί με τα μέλη του Πολιτικού Γραφείου και της Κεντρικής Επιτροπής.
Οι αλλαγές, που θα εγκριθούν, θα καθορίσουν το πλαίσιο της εκλογικής διαδικασίας, τα δικαιώματα των μελών και τις προϋποθέσεις διεκδίκησης των κορυφαίων κομματικών αξιωμάτων.
Παράλληλα, η επιστροφή στελεχών που είχαν διαγραφεί, η πιθανή διεκδίκηση αξιωμάτων από πρόσωπα που επανέρχονται στο Κίνημα και οι διαφωνίες στο Πολιτικό Γραφείο δημιουργούν ένα νέο σκηνικό ενόψει Δεκεμβρίου.
Για τη Σοφία Χριστοδούλου, η πρόκληση είναι διπλή. Από τη μια, καλείται να προχωρήσει στις αλλαγές που θεωρεί αναγκαίες για την ανασυγκρότηση του κόμματος. Από την άλλη, πρέπει να διαχειριστεί τις αντιδράσεις στελεχών που ζητούν μεγαλύτερη ενημέρωση και σαφέστερη τήρηση των συλλογικών διαδικασιών.
Η ΕΔΕΚ, δεν χρειάζεται μόνο ένα νέο καταστατικό.Χρειάζεται να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη στο εσωτερικό της, να αντιμετωπίσει τα οικονομικά προβλήματα και να πείσει ότι μπορεί να αφήσει πίσω της τις αντιπαραθέσεις που την αποδυνάμωσαν.
Η σημερινή μέρα, θα δείξει αν υπάρχει περιθώριο συνεννόησης γύρω από τους νέους κανόνες λειτουργίας και κατά πόσο, η ΕΔΕΚ, «θα γίνει κανονικό κόμμα», όπως ανέφερε πρώην στέλεχος του κόμματος, στο Themaonline. Η πραγματική δοκιμασία όμως, θα έρθει τους επόμενους μήνες, όταν οι αποφάσεις θα πρέπει να εφαρμοστούν στην πράξη και το κόμμα, θα κληθεί να αποδείξει, ότι μπορεί να λειτουργήσει με μεγαλύτερη συμμετοχή, διαφάνεια και πολιτική συνοχή.
