Το επόμενο διάστημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η άφιξη της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, σήμερα στην Κύπρο,αναμένεται να δώσει συνέχεια στις συζητήσεις. Η κοινή συνάντηση των τριών, έχει προγραμματιστεί για τις 9 Νοεμβρίου, ενώ ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, έχει δηλώσει διαθέσιμος να συμμετάσχει σε τριμερή επαφή και νωρίτερα, εφόσον δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες.
Μιλώντας στις 28 Οκτωβρίου, ο Νίκος Χριστοδουλίδης έστειλε μήνυμα προσδοκίας, υπογραμμίζοντας ότι οι επόμενες ημέρες είναι σημαντικές. «Έγινε χθες μια συνάντηση, έγινε σε πάρα πολύ θετικό κλίμα, η συζήτηση ήταν εποικοδομητική», ανέφερε, εκφράζοντας την ελπίδα ότι θα υπάρξουν θετικές εξελίξεις. Πρόσθεσε ότι θα πράξει ό,τι είναι ανθρωπίνως δυνατόν για να υπάρξει πρόοδος, παρά τις δυσκολίες που εξακολουθούν να υφίστανται.
Οι δηλώσεις αυτές, καταγράφουν την πρόθεση της Λευκωσίας, να διατηρήσει ενεργή τη διαδικασία. Ωστόσο, η αξιολόγηση της πορείας, δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στο κλίμα των συναντήσεων. Το κρίσιμο ερώτημα είναι, κατά πόσο οι επαφές θα οδηγήσουν σε συγκεκριμένες αποφάσεις και κυρίως, σε συμφωνία για τον τρόπο επιστροφής στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Τρία ζητήματα με πολιτικό βάρος
Πριν από τη συνάντηση με τον Έρχιουρμαν, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, προσδιόρισε τρεις βασικούς άξονες στους οποίους θα επικεντρωνόταν. Ο πρώτος αφορά τη λειτουργία των οδοφραγμάτων και την εξεύρεση λύσης για τις εκκρεμότητες που παραμένουν ανοιχτές. Ο δεύτερος συνδέεται με την περίκλειστη περιοχή της Αμμοχώστου και το ενδεχόμενο απευθείας εμπορίου. Ο τρίτος αφορά τη μεθοδολογία που θα μπορούσε να επιτρέψει την προώθηση των μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης παράλληλα με την προσπάθεια επανέναρξης των συνομιλιών.
Για τα σημεία διέλευσης, ο Νίκος Χριστοδουλίδης αποκάλυψε ότι έχει καταθέσει νέα εναλλακτική πρόταση, αναμένοντας απάντηση. Όπως εξήγησε, πρόκειται για ακόμη μία προσπάθεια εξεύρεσης διεξόδου, μετά τις προηγούμενες εισηγήσεις της ελληνοκυπριακής πλευράς.
Η εκκρεμότητα αυτή, έχει πρακτική αλλά και πολιτική σημασία. Η διευκόλυνση της καθημερινής επικοινωνίας των δύο κοινοτήτων, μπορεί να ενισχύσει την εμπιστοσύνη, εφόσον συνοδεύεται από αμοιβαία αποδεκτές ρυθμίσεις. Η αδυναμία επίτευξης συμφωνίας, αντιθέτως, αναδεικνύει τις δυσκολίες που εξακολουθούν να υπάρχουν ακόμη και σε ζητήματα που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως αφετηρία συνεργασίας.
Αμμόχωστος και απευθείας εμπόριο
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει, η πρόταση του Προέδρου για την περίκλειστη περιοχή της Αμμοχώστου, την οποία έχει συνδέσει με το ζήτημα του απευθείας εμπορίου. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι μια τέτοια διευθέτηση θα μπορούσε να αποφέρει οφέλη και στις δύο πλευρές και να αποτελέσει ουσιαστική δοκιμασία της πολιτικής τους βούλησης.
Η πρόταση, δεν αφορά μόνο ένα μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Αγγίζει ένα ζήτημα με ισχυρή ιστορική, πολιτική και ανθρωπιστική διάσταση, το οποίο συνδέεται άμεσα με το μέλλον της πόλης και τις προοπτικές επιστροφής των κατοίκων της υπό συνθήκες που θα συμφωνηθούν στο πλαίσιο μιας νόμιμης διευθέτησης.
Ο Χριστοδουλίδης, έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει την Αμμόχωστο σημαντικό πεδίο για την επίδειξη πραγματικής πρόθεσης επίλυσης του Κυπριακού. Η αποδοχή ή η απόρριψη συγκεκριμένων ρυθμίσεων θα μπορούσε να επηρεάσει το κλίμα των επόμενων επαφών. Προς το παρόν, όμως, δεν έχει ανακοινωθεί συμφωνία που να επιτρέπει ασφαλή συμπεράσματα για την εξέλιξη της πρότασης.
Η μεθοδολογία και ο ρόλος της Ολγκίν
Το τρίτο ζήτημα είναι ίσως το σημαντικότερο για τη συνολική πορεία του Κυπριακού: πώς θα συνδεθούν τα επιμέρους μέτρα με την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων. Η διαφωνία δεν αφορά μόνο το ποια πρακτικά ζητήματα μπορούν να επιλυθούν, αλλά και το πώς αυτά θα ενταχθούν σε μια ευρύτερη πολιτική διαδικασία.
Η ελληνοκυπριακή πλευρά, επιδιώκει να υπάρξει σαφής προοπτική επιστροφής στις συνομιλίες, ενώ ταυτόχρονα προωθεί προτάσεις για μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Η πρόκληση για την Ολγκίν, είναι να διαπιστώσει εάν μπορεί να δημιουργηθεί κοινό έδαφος, ώστε η διαδικασία να μην περιοριστεί σε διαδοχικές επαφές χωρίς απτό αποτέλεσμα.
Η αποστολή της, δεν είναι εύκολη. Οι χωριστές συναντήσεις με τους δύο ηγέτες, μπορούν να βοηθήσουν στην αποσαφήνιση των θέσεων και στην αναζήτηση συμβιβασμών, αλλά η αποτελεσματικότητά τους θα κριθεί από το κατά πόσο θα προκύψουν συγκεκριμένες συγκλίσεις. Η τριμερής της 9ης Νοεμβρίου αναμένεται να αποτελέσει σημαντικό σταθμό, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι από μόνη της εγγυάται την επανεκκίνηση της διαδικασίας.
Οι προσδοκίες και το πραγματικό κριτήριο
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, επιμένει ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά καταθέτει ιδέες και προτάσεις για να δημιουργηθούν νέες προοπτικές. Το ζητούμενο, ωστόσο, είναι να υπάρξει ανταπόκριση και να μετατραπεί η διπλωματική κινητικότητα σε συγκεκριμένα βήματα.
Η απουσία κοινού ανακοινωθέντος, δεν αποδεικνύει από μόνη της αποτυχία, όπως και οι θετικές δηλώσεις δεν αποτελούν απόδειξη ουσιαστικής προόδου. Η συμφωνία των δύο ηγετών να μην αποκαλύψουν λεπτομέρειες μπορεί να προστατεύσει τον διάλογο από δημόσιες αντιπαραθέσεις, αυξάνει όμως την ανάγκη για απτά αποτελέσματα που θα επιτρέψουν στην κοινωνία να αξιολογήσει την πορεία.
Το επόμενο διάστημα, θα δείξει εάν οι συζητήσεις για τα οδοφράγματα, την Αμμόχωστο και τη μεθοδολογία μπορούν να λειτουργήσουν ως γέφυρα προς την ουσία του Κυπριακού. Η πραγματική δοκιμασία, δεν θα είναι πόσες συναντήσεις θα πραγματοποιηθούν, αλλά εάν θα δημιουργηθούν οι συνθήκες για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων με προοπτική συνολικής λύσης και επανένωσης της Κύπρου.
