Το σχολικό διάλειμμα δεν είναι απλώς μια ευκαιρία για ξεκούραση ή για να αγοράσουν τα παιδιά κάτι από το κυλικείο. Είναι και μια σημαντική στιγμή της σχολικής ημέρας, κατά την οποία οι μαθητές παίζουν, δημιουργούν φιλίες, συνεργάζονται, αλλά ενδέχεται και να αντιμετωπίσουν δυσκολίες στις σχέσεις τους με άλλα παιδιά.
Γι' αυτό και οι κατευθύνσεις για την οργάνωση των σχολικών διαλειμμάτων δίνουν ιδιαίτερη σημασία στα ομαδικά παιχνίδια, στην επιτήρηση, στην αποδοχή όλων των μαθητών και στην αποφυγή ατυχημάτων.
Γιατί δίνεται τόση σημασία στα παιχνίδια του διαλείμματος;
Το παιχνίδι στην αυλή μπορεί να προσφέρει στα παιδιά κάτι περισσότερο από διασκέδαση. Μέσα από οργανωμένες ομαδικές δραστηριότητες, οι μαθητές μπορούν να μάθουν να συνεργάζονται, να ακολουθούν κανόνες, να σέβονται τους συμμαθητές τους και να αντιμετωπίζουν τη νίκη και την ήττα με σωστό τρόπο.
Για παράδειγμα, όταν τα παιδιά συμμετέχουν σε ένα παιχνίδι με ξεκάθαρους κανόνες, καλούνται να περιμένουν τη σειρά τους, να συνεννοηθούν με την ομάδα τους και να αποδεχθούν τις αποφάσεις που λαμβάνονται. Αυτές είναι συμπεριφορές που μπορούν να βοηθήσουν και στις σχέσεις τους μέσα στην τάξη.
Η σωστή οργάνωση των παιχνιδιών θεωρείται επίσης ότι μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό της σχολικής παραβατικότητας. Η λογική είναι ότι οι δραστηριότητες που καλλιεργούν τον σεβασμό, τη συνεργασία και την αλληλεγγύη μπορούν να δημιουργήσουν ένα πιο θετικό περιβάλλον μεταξύ των μαθητών.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα οργανωμένο παιχνίδι αρκεί από μόνο του για να αντιμετωπιστούν όλα τα προβλήματα συμπεριφοράς. Αποτελεί, όμως, ένα από τα μέσα που μπορούν να αξιοποιηθούν στο σχολείο.
Ποια παιχνίδια συστήνεται να αποφεύγονται;
Δεν θεωρούνται όλα τα ομαδικά παιχνίδια εξίσου κατάλληλα για το σχολικό διάλειμμα. Μία από τις βασικές συστάσεις είναι να αποφεύγονται δραστηριότητες που ενθαρρύνουν τον αθέμιτο ανταγωνισμό μεταξύ των παιδιών.
Ο στόχος δεν είναι να καταργηθεί η ευγενής άμιλλα, αλλά να μην καλλιεργούνται συμπεριφορές που οδηγούν σε υπερβολική αντιπαλότητα.
Παράλληλα, συστήνεται να αποφεύγονται παιχνίδια που κουράζουν υπερβολικά τους μαθητές, τόσο σωματικά όσο και συναισθηματικά. Άλλωστε, το διάλειμμα έχει και έναν βασικό σκοπό, να ξεκουράζονται τα παιδιά πριν επιστρέψουν στο μάθημα.
Σημαντικό είναι επίσης να εξηγούνται οι κανόνες των παιχνιδιών σε όλους τους μαθητές, ώστε να γνωρίζουν πώς συμμετέχουν και τι αναμένεται από αυτούς.
Ποιος επιβλέπει τα παιδιά όταν παίζουν;
Η οργάνωση των παιχνιδιών δεν σημαίνει ότι οι μαθητές αφήνονται να τα διαχειρίζονται χωρίς καθοδήγηση. Στις σχετικές κατευθύνσεις συστήνεται η επίβλεψη των δραστηριοτήτων από τους εκπαιδευτικούς που εκτελούν καθήκοντα παιδονόμου, με τη συνδρομή παιδιών-βοηθών.
Οι μαθητές μπορούν να αναλαμβάνουν βοηθητικούς ρόλους εκ περιτροπής, στο πλαίσιο ενός οργανωμένου προγράμματος. Για παράδειγμα, μπορούν να βοηθούν στη διαχείριση των υλικών ή στην ομαλή διεξαγωγή μιας δραστηριότητας, πάντοτε με την επίβλεψη των εκπαιδευτικών.
Προτείνεται ακόμη να υπάρχει πρόγραμμα παιχνιδιών, αναρτημένο στις τάξεις, ώστε τα παιδιά να γνωρίζουν ποιες δραστηριότητες οργανώνονται. Τα απαραίτητα υλικά πρέπει να είναι εύκολα προσβάσιμα, για να μην χάνεται πολύτιμος χρόνος από το διάλειμμα.
Τι γίνεται με το παιδί που μένει μόνο του στην αυλή;
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα για πολλούς γονείς είναι αν το παιδί τους συμμετέχει στα παιχνίδια και αν αισθάνεται αποδεκτό από τους συμμαθητές του. Η οργάνωση του διαλείμματος δεν αφορά μόνο τα παιδιά που έχουν ήδη παρέες ή συμμετέχουν εύκολα σε ομαδικές δραστηριότητες.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αποδοχή, στη συμπερίληψη, στη φιλία και στη συνεργασία όλων των μαθητών, χωρίς διακρίσεις. Αυτό σημαίνει ότι τα οργανωμένα παιχνίδια πρέπει να καλλιεργούν ένα περιβάλλον στο οποίο όλα τα παιδιά έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν.
Για έναν γονιό που ακούει συχνά το παιδί του να λέει «δεν είχα με ποιον να παίξω», το ζήτημα αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία.
Τι πρέπει να γίνεται στο σχολικό κυλικείο;
Το διάλειμμα δεν περιλαμβάνει μόνο παιχνίδι. Πολλά παιδιά κατευθύνονται στο κυλικείο για να αγοράσουν φαγητό ή νερό. Η μετακίνηση και η εξυπηρέτηση των μαθητών χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή, ώστε να αποφεύγονται ατυχήματα.
Βασική σύσταση είναι να τηρείται η σειρά αναμονής και να σέβονται οι μαθητές τα παιδιά που προηγούνται. Όταν ολοκληρώνουν τις αγορές τους, συστήνεται να απομακρύνονται ήρεμα, ώστε να μπορούν να εξυπηρετηθούν και οι υπόλοιποι.
Ιδιαίτερη μέριμνα προτείνεται για τους μαθητές των μικρότερων τάξεων. Συγκεκριμένα, μπορεί να εξετάζεται η κατάλληλη διαρρύθμιση του χώρου του κυλικείου, ώστε τα μικρότερα παιδιά να εξυπηρετούνται ευκολότερα.
Προσοχή και στην έξοδο από τις αίθουσες
Η ασφάλεια αρχίζει πριν ακόμη φτάσουν οι μαθητές στην αυλή. Οι εκπαιδευτικοί καλούνται να συζητούν με τα παιδιά τον τρόπο εισόδου και εξόδου από τις αίθουσες διδασκαλίας.
Στις πρακτικές που αναφέρονται περιλαμβάνεται και η τακτοποίηση των θρανίων και των καθισμάτων πριν από την έξοδο των μαθητών. Παράλληλα, συστήνεται να ανοίγουν τα παράθυρα για τον επαρκή αερισμό των αιθουσών.
Σημαντική είναι και η προστασία των παιδιών από τις καιρικές συνθήκες κατά τη διάρκεια των δραστηριοτήτων στην αυλή.
Τι μπορούν να ρωτήσουν οι γονείς;
Οι γονείς μπορούν να ενημερωθούν από τη διεύθυνση ή τους εκπαιδευτικούς για τον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται τα διαλείμματα στο σχολείο του παιδιού τους.
Μερικά ουσιαστικά ερωτήματα είναι:
-
Υπάρχουν οργανωμένα παιχνίδια κατά τη διάρκεια των διαλειμμάτων;
-
Ποιοι εκπαιδευτικοί επιβλέπουν τις δραστηριότητες;
-
Πώς ενθαρρύνεται η συμμετοχή παιδιών που δυσκολεύονται να ενταχθούν στις παρέες;
-
Πώς οργανώνεται η σειρά στο κυλικείο και τι μέριμνα υπάρχει για τους μικρότερους μαθητές;
-
Ποια μέτρα λαμβάνονται για την ασφαλή μετακίνηση των παιδιών;
Για τα παιδιά, το διάλειμμα είναι χρόνος ξεκούρασης, παιχνιδιού και επαφής με τους φίλους τους. Για το σχολείο, όμως, αποτελεί και μια ευκαιρία να καλλιεργηθούν θετικές συμπεριφορές, να ενισχυθούν οι σχέσεις μεταξύ των μαθητών και να οργανωθεί με ασφάλεια η καθημερινότητά τους.
Για τους γονείς, έχει σημασία να γνωρίζουν όχι μόνο τι μαθαίνει το παιδί τους μέσα στην τάξη, αλλά και πώς περνά τον χρόνο του έξω από αυτήν.
