Πίσω, όμως από τις δελεαστικές διαφημίσεις, παραμένει ένα κρίσιμο ερώτημα, πόσο πραγματικά συμφέρουσες είναι οι προσφορές και πώς μπορεί κάποιος να ξεχωρίσει μια πραγματική ευκαιρία από μια παραπλανητική πρακτική;
Στην Κύπρο, η Black Friday πραγματοποιείται φέτος την Παρασκευή 27 Νοεμβρίου, ενώ τη Δευτέρα 30 Νοεμβρίου ακολουθεί η Cyber Monday, με το ενδιαφέρον να μεταφέρεται κυρίως στις ηλεκτρονικές αγορές.
Η αυξημένη εμπορική δραστηριότητα της περιόδου της Black Friday, συνοδεύεται και από κινδύνους, με τους καταναλωτές να καλούνται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί απέναντι σε διαφημίσεις που υπόσχονται εντυπωσιακές μειώσεις τιμών.
Μιλώντας στο ThemaOnline, ο Διευθυντής της Υπηρεσίας Προστασίας του Καταναλωτή, Κωνσταντίνος Καραγιώργης, εξήγησε τι ισχύει στην κυπριακή αγορά, αποκάλυψε πώς η Υπηρεσία παρακολουθεί τις τιμές πριν και κατά τη διάρκεια της Black Friday, ενώ έδωσε χρήσιμες συμβουλές για την αποφυγή παραπλανητικών προσφορών και ηλεκτρονικών απατών.
Οι «εικονικές» εκπτώσεις και τι προβλέπει η νομοθεσία
Κάθε χρόνο, ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα που απασχολούν τους καταναλωτές είναι κατά πόσο οι επιχειρήσεις αυξάνουν προηγουμένως τις τιμές των προϊόντων, ώστε στη συνέχεια να εμφανίζουν μεγαλύτερα ποσοστά έκπτωσης.
Ο κ. Καραγιώργης ξεκαθάρισε ότι οι επιχειρήσεις έχουν τη δυνατότητα να καθορίζουν το ποσοστό μείωσης των τιμών τους, ωστόσο η τελική κρίση για το κατά πόσο μια προσφορά είναι πραγματικά συμφέρουσα ανήκει αποκλειστικά στον καταναλωτή.
Σε ό,τι αφορά, όμως, την πρακτική της προηγούμενης αύξησης των τιμών και της μετέπειτα παρουσίασης μιας πλασματικής έκπτωσης, ο κ. Καραγιώργης ξεκαθάρισε πώς πρόκειται για πρακτική που παραβιάζει την ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Η νομοθεσία προβλέπει ότι η τιμή αναφοράς για την ανακοίνωση μιας έκπτωσης πρέπει να είναι η χαμηλότερη τιμή που εφάρμοσε ο προμηθευτής κατά τις προηγούμενες 30 ημέρες. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να αποτραπεί η τεχνητή διόγκωση των εκπτώσεων μέσω προσωρινών αυξήσεων τιμών.
«Παρακολουθούμε στενά την κατάσταση με ελέγχους, για να είμαστε σίγουροι ότι δεν υπάρχουν αυξήσεις των τιμών τις προηγούμενες μέρες και ότι οι τιμές που βάζουν οι επιχειρήσεις για την Black Friday είναι οι χαμηλότερες τιμές του τελευταίου μήνα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Πώς εντοπίζονται οι παραβάσεις
Η εποπτεία της αγοράς εντατικοποιείται ενόψει της Black Friday, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι έλεγχοι περιορίζονται στη συγκεκριμένη περίοδο, ξεκαθάρισε ο κ. Καραγιώργης.
Σύμφωνα με τον κ. Καραγιώργη, η Υπηρεσία Προστασίας του Καταναλωτή διαθέτει ηλεκτρονικά συστήματα μέσω των οποίων παρακολουθεί πολλές χιλιάδες κωδικούς προϊόντων στην αγορά, καταγράφοντας τις διακυμάνσεις των τιμών.
Στόχος είναι να διαπιστώνεται κατά πόσο οι επιχειρήσεις εφαρμόζουν τη νομοθεσία και αν οι εκπτώσεις που διαφημίζουν βασίζονται στην ορθή τιμή αναφοράς, χωρίς προηγούμενες παράνομες αυξήσεις.
Όπως εξήγησε, τα περιστατικά τέτοιων παραβάσεων που εντοπίστηκαν κατά το παρελθόν ήταν πολύ μειωμένα. Αυτό, σύμφωνα με τον ίδιο, οφείλεται και στην εκστρατεία ενημέρωσης που πραγματοποίησε η Υπηρεσία προς τις επιχειρήσεις του λιανικού εμπορίου, με στόχο να γνωρίζουν τις υποχρεώσεις τους και τις πρόνοιες της νομοθεσίας.
Οι παραπλανητικές διατιμήσεις και οι «παγίδες» των προσφορών
Ο τρόπος με τον οποίο διαφημίζονται οι προσφορές από τα καταστήματα πολλές φορές μπορεί να αποτελεί «παγίδα», με αποτέλεσμα να οδηγήσουν τους καταναλωτές σε λανθασμένες και αχρείαστες αγορές.
Όπως ανέφερε ο Διευθυντής της Υπηρεσίας, μια συνηθισμένη παραπλανητική πρακτική αφορά τις γενικευμένες διαφημίσεις για μεγάλα ποσοστά εκπτώσεων, τα οποία τελικά δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.
Για παράδειγμα, όταν ένα κατάστημα διαφημίζει ότι προσφέρει εκπτώσεις έως και 70%, αλλά ο καταναλωτής διαπιστώνει ότι μόνο ένα μεμονωμένο προϊόν βρίσκεται σε αυτό το ποσοστό, ενώ τα υπόλοιπα έχουν πολύ μικρότερες μειώσεις, η διαφήμιση ενδέχεται να συνιστά παραπλανητική εμπορική πρακτική. Ως αποτέλεσμα ο καταναλωτής μπορεί να προχωρήσει σε αχρείαστες αγορές άλλων προϊόντων, επειδή επισκέφθηκε το κατάστημα.
«Οι διαφημίσεις που γίνονται πρέπει να ανταποκρίνονται και στην πραγματικότητα», υπογράμμισε ο κ. Καραγιώργης, σημειώνοντας ότι τέτοιες περιπτώσεις ελέγχονται με βάση τη σχετική νομοθεσία.
Πρόστιμα σε επιχειρήσεις που παραβιάζουν τη νομοθεσία
Η Υπηρεσία Προστασίας του Καταναλωτή δεν περιορίζεται μόνο στην παρακολούθηση της αγοράς και στην ενημέρωση των επιχειρήσεων.
Ερωτηθείς κατά πόσο έχουν εντοπιστεί παραβάσεις τα προηγούμενα χρόνια, ο κ. Καραγιώργης ανέφερε ότι σε περιπτώσεις όπου διαπιστώνεται παραβίαση της νομοθεσίας, η Υπηρεσία προχωρεί στις προβλεπόμενες ενέργειες.
Όπως σημείωσε, κατά το παρελθόν, έχουν επιβληθεί πρόστιμα σε αρκετές επιχειρήσεις, ενώ έχουν γίνει και συστάσεις, ανάλογα με την περίπτωση και όσα προβλέπει η νομοθεσία.
Οι εμπορικές πρακτικές των επιχειρήσεων βρίσκονται υπό συνεχή εποπτεία υπέδειξε ο κ. Καραγιώργης και ότι ενδεχόμενες παραβάσεις δεν μένουν ατιμώρητες.
Προσοχή στις ηλεκτρονικές αγορές
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στις ηλεκτρονικές αγορές, οι οποίες αναμένεται να έχουν την τιμητική τους κατά την περίοδο της Black Friday.
Όπως ανέφερε ο κ. Καραγιώργης, οι ηλεκτρονικές αγορές αποτελούν πλέον έναν ιδιαίτερα διαδεδομένο τρόπο προμήθειας προϊόντων, ωστόσο οι καταναλωτές θα πρέπει να είναι πιο προσεκτικοί ως προς τις πλατφόρμες και τα ηλεκτρονικά καταστήματα που επιλέγουν.
Συγκεκριμένα, κάλεσε τους καταναλωτές να ελέγχουν την αξιοπιστία των ιστοσελίδων από τις οποίες πραγματοποιούν αγορές και να διασφαλίζουν ότι διαθέτουν τα απαραίτητα στοιχεία αναγνώρισης του ηλεκτρονικού καταστήματος, ώστε να μην πέσουν θύματα απάτης.
Οι συμβουλές προς τους καταναλωτές
Με στόχο την προστασία των πολιτών από παραπλανητικές προσφορές και παρορμητικές αγορές, ο κ. Καραγιώργης παρέθεσε μια σειρά από πρακτικές συμβουλές ενόψει Black Friday.
1.Αγοράστε μόνο όσα πραγματικά χρειάζεστε
Ο κ. Καραγιώργης κάλεσε τους πολίτες, να μην παρασύρονται από τα μεγάλα ποσοστά εκπτώσεων, και να λαμβάνουν υπόψη τις οικονομικές συνθήκες και να αποφύγουν αγορές προϊόντων που δεν τους είναι απαραίτητα.
2.Κάντε έρευνα αγοράς πριν από την Black Friday
«Εντοπίστε από πριν τα προϊόντα που σας ενδιαφέρουν και σημειώστε τις τιμές τους. Έτσι θα μπορείτε να διαπιστώσετε αν η έκπτωση που ανακοινώνεται είναι πραγματική και συμφέρουσα»
3.Μην αγοράζετε απλώς επειδή κάτι βρίσκεται σε προσφορά
«Μελετήστε τα χαρακτηριστικά του προϊόντος και βεβαιωθείτε ότι ανταποκρίνεται στις ανάγκες σας. Αναζητήστε επίσης κριτικές άλλων καταναλωτών για την ποιότητα και την απόδοσή του»
4.Συγκρίνετε την τελική τιμή και όχι το ποσοστό έκπτωσης
«Χρησιμοποιήστε το διαδίκτυο για να συγκρίνετε το ίδιο προϊόν σε διαφορετικά καταστήματα και να εντοπίσετε εναλλακτικές επιλογές. Μια έκπτωση 50% δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η τελική τιμή είναι η χαμηλότερη στην αγορά»
5.Μην αξιολογείτε μόνο την τιμή
«Ιδιαίτερα για αγορές προϊόντων μεγάλης αξίας, όπως κινητά τηλέφωνα και ηλεκτρονικοί υπολογιστές, εξετάστε την αξιοπιστία του πωλητή, την ποιότητα εξυπηρέτησης και την ανταπόκρισή του σε ζητήματα εγγύησης»
6.Καθορίστε από πριν τον προϋπολογισμό σας
«Αποφασίστε ποια προϊόντα χρειάζεστε και πόσα χρήματα μπορείτε να διαθέσετε. Οι πολλές προσφορές της περιόδου μπορεί εύκολα να οδηγήσουν σε υπερβολικές και αχρείαστες δαπάνες»
7.Ενημερωθείτε για την πολιτική επιστροφών
«Πριν από την αγορά, μάθετε τι ισχύει για επιστροφές και αλλαγές προϊόντων. Η Υπηρεσία υπενθυμίζει ότι για αγορές από φυσικά καταστήματα δεν υπάρχει γενική νομική υποχρέωση αποδοχής επιστροφών ή αλλαγών, αλλά αυτό εξαρτάται από την πολιτική του κάθε καταστήματος»
«Αντίθετα, στις διαδικτυακές αγορές οι καταναλωτές έχουν, κατά κανόνα, δικαίωμα υπαναχώρησης εντός 14 ημερών από την παραλαβή του προϊόντος, με την επιφύλαξη των νόμιμων εξαιρέσεων.
Το μήνυμα προς τους καταναλωτές
Η Black Friday μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία για πραγματικά συμφέρουσες αγορές, αρκεί οι καταναλωτές να μην παρασύρονται από τα εντυπωσιακά ποσοστά και τις διαφημιστικές υποσχέσεις.
Η σύγκριση τιμών, η σωστή ενημέρωση, ο έλεγχος της αξιοπιστίας των καταστημάτων και ο καθορισμός ενός συγκεκριμένου προϋπολογισμού αποτελούν τα βασικά «όπλα» απέναντι στις παγίδες της αγοράς.
Το ζητούμενο δεν είναι πόσο μεγάλη είναι η έκπτωση που αναγράφεται στην ταμπέλα του προϊόντος αλλά πόσο πραγματικά συμφέρουσα είναι η τιμή που καλείται να πληρώσει ο καταναλωτής.