Η συνάντηση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το πολιτικό κλίμα γύρω από το Κυπριακό παραμένει ιδιαίτερα επιβαρυμένο, εξαιτίας της έντασης που έχει δημιουργηθεί το τελευταίο διάστημα από ενέργειες της τουρκικής πλευράς τόσο στη νεκρή ζώνη όσο και σε επίπεδο πολιτικών παρεμβάσεων και δημόσιας ρητορικής. Παρ’ όλα αυτά, η Λευκωσία επιχειρεί να διατηρήσει ανοιχτή την προοπτική διαλόγου, εκτιμώντας ότι ακόμη και μικρά βήματα μπορούν να λειτουργήσουν ως βάση για επανεκκίνηση μιας ευρύτερης διαδικασίας.
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, επέλεξε σήμερα να στείλει μήνυμα συγκρατημένης αισιοδοξίας, προαναγγέλλοντας εξελίξεις κυρίως σε ό,τι αφορά τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Σύμφωνα με κυβερνητικές εκτιμήσεις, κατά το προηγούμενο διάστημα υπήρξε πρόοδος σε ορισμένα ζητήματα που συζητούνται μεταξύ των δύο πλευρών, με στόχο να δημιουργηθεί ένα πιο λειτουργικό πλαίσιο επικοινωνίας και συνεργασίας σε πρακτικά θέματα της καθημερινότητας.
Την ίδια στιγμή, ωστόσο, η πολιτική πραγματικότητα παραμένει σύνθετη. Η ελληνοκυπριακή πλευρά θεωρεί ότι οι συνεχείς τουρκικές κινήσεις στη νεκρή ζώνη, και ιδιαίτερα στην περιοχή της Πύλα, συντηρούν ένα περιβάλλον έντασης και δυσπιστίας που δεν επιτρέπει τη δημιουργία ουσιαστικά θετικού κλίματος. Στη Λευκωσία επικρατεί η άποψη ότι η Άγκυρα επιχειρεί μέσα από διαδοχικές παρεμβάσεις να δημιουργήσει νέα τετελεσμένα επί του εδάφους, αυξάνοντας παράλληλα την πίεση και σε πολιτικό επίπεδο.
Πέραν των εξελίξεων επί του πεδίου, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη στάση της Τουρκίας απέναντι στις διεθνείς συνεργασίες της Κυπριακής Δημοκρατίας στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας. Οι αντιδράσεις της τουρκικής πλευράς στις συμφωνίες που έχει συνάψει η Λευκωσία με τρίτες χώρες ερμηνεύονται από την κυπριακή κυβέρνηση ως προσπάθεια αμφισβήτησης κυριαρχικών δικαιωμάτων της Δημοκρατίας. Η Λευκωσία απορρίπτει κατηγορηματικά αυτή τη ρητορική, επιμένοντας ότι πρόκειται για επιλογές που εμπίπτουν αποκλειστικά στις αρμοδιότητες ενός διεθνώς αναγνωρισμένου κράτους.
Έρχεται νέο σχέδιο;
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, αυξάνεται το ενδιαφέρον γύρω από τις πρωτοβουλίες του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες. Πληροφορίες οι οποίες αυξάνονται, φέρουν τον Γκουτέρες να εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο ανάληψης νέας πρωτοβουλίας για το Κυπριακό πριν από την ολοκλήρωση της θητείας του στο τέλος του έτους. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ο Γενικός Γραμματέας επιθυμεί να αξιοποιήσει το διάστημα που απομένει, ώστε να διαπιστωθεί εάν υπάρχουν προϋποθέσεις για ουσιαστική πρόοδο και επαναφορά της διαδικασίας σε πιο επίσημη βάση.
Στο παρασκήνιο συζητείται ακόμη και η προετοιμασία ενός νέου πλαισίου ιδεών, ή μιας ανανεωμένης προσέγγισης που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για επανέναρξη των συνομιλιών. Αν και τίποτα δεν έχει επισήμως επιβεβαιωθεί από τα Ηνωμένα Έθνη, θεωρείται σαφές ότι ο Αντόνιο Γκουτέρες επιδιώκει να αφήσει ανοιχτό ένα παράθυρο πολιτικής κινητικότητας πριν από τη λήξη της θητείας του, αποφεύγοντας να καταγραφεί ακόμη μία μακρά περίοδος πλήρους αδράνειας στο Κυπριακό.
Στην ελληνοκυπριακή πλευρά εκτιμάται ότι η κινητικότητα του ΟΗΕ έχει ήδη ξεκινήσει εδώ και μήνες, μέσα από επαφές και διαβουλεύσεις που πραγματοποιούνται σε διάφορα επίπεδα. Η Λευκωσία θεωρεί ότι υπάρχουν ακόμη δυνατότητες επανεκκίνησης της διαδικασίας, νοουμένου ότι θα υπάρξει πολιτική βούληση και αποφυγή ενεργειών που δυναμιτίζουν το κλίμα.
Από την άλλη, η τουρκική πλευρά εμφανίζεται να επιδιώκει χρονική μετάθεση των ουσιαστικών εξελίξεων, τοποθετώντας πιθανές πρωτοβουλίες μετά από συγκεκριμένους πολιτικούς σταθμούς των επόμενων μηνών. Αυτή η διαφορετική ανάγνωση των εξελίξεων δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες και συντηρεί την αβεβαιότητα γύρω από τις πραγματικές προθέσεις όλων των εμπλεκομένων.
Υπό αυτά τα δεδομένα, η σημερινή συνάντηση Χριστοδουλίδη – Ερχιουρμάν αποκτά ιδιαίτερη σημασία, όχι μόνο για τα άμεσα αποτελέσματα που ενδεχομένως να προκύψουν στα ΜΟΕ, αλλά και ως ένδειξη για το κατά πόσο παραμένει ανοιχτή η προοπτική μιας νέας προσπάθειας στο Κυπριακό υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών.
