ESL26: Η Γενιά που Άξιζε Καλύτερα

Ότι οι αξίες που διδάσκονται καθημερινά μέσα σε ένα σχολείο εξακολουθούν να ισχύουν όταν οι συνθήκες γίνονται δύσκολες. Για εβδομάδες η δημόσια συζήτηση επικεντρώνεται στα γεγονότα που προηγήθηκαν. Έχουν ειπωθεί πολλά για ευθύνες, συνέπειες και πειθαρχικά μέτρα. Ίσως όμως το σημαντικότερο ερώτημα να βρίσκεται πλέον αλλού: Τι διδάσκει ένα σχολείο όταν καλείται να διαχειριστεί μια κρίση; Τα σχολεία δεν υπάρχουν μόνο για να επιβραβεύουν την επιτυχία ούτε μόνο για να επιβάλλουν συνέπειες.

Υπάρχουν για να διαμορφώνουν ανθρώπους. Και οι σημαντικότερες αξίες δεν διδάσκονται μέσα στις αίθουσες διδασκαλίας. Η πραγματική δοκιμασία ενός σχολείου δεν έρχεται όταν πανηγυρίζει για τα αποτελέσματα των εξετάσεων και τις διακρίσεις των μαθητών του.

Έρχεται όταν καλείται να διαχειριστεί μια κρίση. Όταν πρέπει να επιλέξει ανάμεσα στο εύκολο και στο δίκαιο. Εκεί δοκιμάζονται οι αξίες του. Και εκεί κρίνονται εκείνοι που έχουν την ευθύνη των αποφάσεων. Αυτό είναι που προβλημάτισε τόσους γονείς, μαθητές και αποφοίτους τις τελευταίες εβδομάδες. Κανείς δεν αμφισβητεί την ανάγκη για λογοδοσία. Αντίθετα, πολλοί πίστευαν ότι μια εκπαιδευτική κοινότητα θα έπρεπε να δώσει χώρο στη λογοδοσία, στη μεταμέλεια και στην αποκατάσταση.

Όμως η συζήτηση οδηγήθηκε αλλού. Η διάκριση έδωσε τη θέση της στη γενίκευση και η πολυπλοκότητα μιας ολόκληρης τάξης αποφοίτησης αντιμετωπίστηκε ως ένα ενιαίο σύνολο. Εκεί βρίσκεται η ουσία του προβληματισμού. Όχι στην ανάγκη για συνέπειες, αλλά στην αίσθηση ότι χάθηκε η ευκαιρία να ακουστούν οι μαθητές, να αναγνωριστεί η μεταμέλεια όπου υπήρξε και να αντιμετωπιστούν οι νέοι άνθρωποι ως άτομα και όχι ως κατηγορίες.

Από μικρή ηλικία διδάσκουμε στα παιδιά ότι ο καθένας είναι υπεύθυνος για τις δικές του πράξεις. Είναι μία από τις πιο θεμελιώδεις αρχές κάθε δίκαιης κοινωνίας. Γι’ αυτό και η αδυναμία εντοπισμού όλων των υπευθύνων δύσκολα μπορεί να μετατρέπεται σε ευθύνη όλων. Η συλλογική ευθύνη μπορεί να είναι πρακτική. Δεν είναι όμως πάντα δίκαιη. Και η δικαιοσύνη δεν μπορεί να βασίζεται στην ευκολία. Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο ερώτημα. Ποια θέση έχει η μεταμέλεια στην εκπαίδευση;

Τι συμβαίνει όταν νέοι άνθρωποι αναγνωρίζουν το λάθος τους, ζητούν συγγνώμη και προσπαθούν να επανορθώσουν; Αν ένα σχολείο δεν πιστεύει ότι ένας νέος άνθρωπος μπορεί να μάθει από το λάθος του, τότε ποιος ακριβώς είναι ο σκοπός της εκπαίδευσης; Πίσω από τους τίτλους, τα σχόλια και τις γενικεύσεις υπάρχουν πραγματικοί άνθρωποι. Μια ολόκληρη γενιά μαθητών με διαφορετικές οικογένειες, διαφορετικές διαδρομές και διαφορετικά όνειρα. Παιδιά που εργάστηκαν σκληρά. Παιδιά που κέρδισαν υποτροφίες. Παιδιά των οποίων οι γονείς έκαναν προσωπικές θυσίες για να τους προσφέρουν αυτή την εκπαίδευση.

Και ίσως αυτό να ξεχάστηκε περισσότερο από οτιδήποτε άλλο. Το ESL26 δεν είναι μια ετικέτα. Είναι μια γενιά νέων ανθρώπων που μεγάλωσε μέσα σε συνθήκες που καμία προηγούμενη γενιά δεν περίμενε να αντιμετωπίσει. Παιδιά που πέρασαν σημαντικά χρόνια της μαθητικής τους ζωής μέσα στην πανδημία, στην αβεβαιότητα και στην απομόνωση. Κι όμως προχώρησαν. Ωρίμασαν. Δημιούργησαν φιλίες. Διαμόρφωσαν χαρακτήρες. Έμαθαν τι σημαίνει να ανήκεις σε μια κοινότητα. Χθες, στην «τελετή συγκέντρωση», τα παιδιά μίλησαν.

Όχι με συνθήματα. Όχι με συγκρούσεις. Όχι με αντιπαραθέσεις. Μίλησαν με τις επιλογές τους. Η συντριπτική πλειοψηφία επέλεξε να μην βρίσκεται εκεί. Και όσοι επέλεξαν να παρευρεθούν, το έκαναν με αξιοπρέπεια. Όχι επειδή συμφωνούσαν με όσα είχαν προηγηθεί. Αλλά επειδή δεν ήθελαν η τελευταία τους μέρα να καθοριστεί από την πικρία. Επέλεξαν να είναι εκεί για τους συμμαθητές τους.

Επέλεξαν να είναι εκεί για τους καθηγητές που τους συνόδευσαν σε αυτή τη διαδρομή. Για τους ανθρώπους που τους δίδαξαν, τους στήριξαν, τους ενθάρρυναν και πίστεψαν σε αυτούς όλα αυτά τα χρόνια. Γιατί η απογοήτευση απέναντι σε μια απόφαση δεν ακυρώνει την αγάπη και τον σεβασμό προς εκείνους που υπήρξαν πραγματικοί δάσκαλοι. Και ίσως αυτό να είναι το πιο συγκινητικό στοιχείο αυτής της ιστορίας. Ότι ακόμη και μέσα στην απογοήτευση, τα παιδιά επέλεξαν να δείξουν περισσότερη γενναιοδωρία από όση ένιωσαν ότι τους δόθηκε.

Η μεγαλύτερη απώλεια δεν ήταν η τελετή. Η μεγαλύτερη απώλεια ήταν ότι πολλοί νέοι άνθρωποι φεύγουν χωρίς να νιώθουν ότι ακούστηκαν όταν είχε σημασία. Χωρίς να νιώθουν ότι αντιμετωπίστηκαν ως άτομα. Χωρίς να νιώθουν ότι το σχολείο τους προσπάθησε πραγματικά να διακρίνει ανάμεσα στην ευθύνη και στη γενίκευση. Και αυτό δεν είναι μια αποτυχία των μαθητών.

Είναι μια χαμένη ευκαιρία για εκείνους που είχαν την ευθύνη των αποφάσεων. Για επτά χρόνια παρακολουθήσαμε αυτά τα παιδιά να μεγαλώνουν. Τα είδαμε να μπαίνουν στο σχολείο παιδιά και να φεύγουν νέοι άνθρωποι. Τα είδαμε να δυσκολεύονται, να απογοητεύονται, να ξανασηκώνονται και να συνεχίζουν. Τα είδαμε να γίνονται καλύτεροι φίλοι, καλύτεροι συμμαθητές και, πάνω απ’ όλα, καλύτεροι άνθρωποι.

Γι’ αυτό και, ανεξάρτητα από όσα συνέβησαν τις τελευταίες εβδομάδες, εμείς παραμένουμε περήφανοι. Όχι για όσα πέτυχαν, αλλά για το ποιοι έγιναν. Και ίσως το σημαντικότερο είναι ότι πρέπει να είναι περήφανοι και οι ίδιοι. Να μην επιτρέψουν σε αυτή την τελευταία πικρή ανάμνηση να καθορίσει τον τρόπο με τον οποίο θα θυμούνται τα χρόνια τους στο The English School. Να θυμούνται ότι ανήκουν σε μια γενιά που μεγάλωσε μέσα σε δυσκολίες, αλλά δεν άφησε τις δυσκολίες να την καθορίσουν.

Σε μια γενιά που έμαθε να επιμένει, να στηρίζει ο ένας τον άλλο και να προχωρά ακόμη και όταν απογοητεύεται. Ελπίζουμε ότι όταν περάσουν τα χρόνια, δεν θα θυμούνται τον εαυτό τους μέσα από αυτή την τελευταία διαμάχη. Θα θυμούνται τις φιλίες που δημιούργησαν, τους ανθρώπους που αγάπησαν, τις δυσκολίες που ξεπέρασαν και όλα όσα έγιναν μαζί αυτά τα επτά χρόνια. Γιατί η αξία του ESL26 δεν βρίσκεται σε μια τελετή που δεν έγινε. Δεν βρίσκεται σε μια απόφαση.

Δεν βρίσκεται σε μια στιγμή. Βρίσκεται στους ανθρώπους που έγιναν. Και γι’ αυτό έχουν κάθε λόγο να είναι περήφανοι. Γιατί η αξία μιας γενιάς δεν καθορίζεται από το τελευταίο κεφάλαιο της σχολικής της διαδρομής. Καθορίζεται από ολόκληρη τη διαδρομή. Και τίποτα δεν μπορεί να σβήσει αυτά τα επτά χρόνια. Και όταν περάσουν τα χρόνια, όταν οι λεπτομέρειες ξεχαστούν και οι συζητήσεις σβήσουν, ένα μόνο ερώτημα θα παραμείνει: Όταν η στιγμή απαίτησε ηγεσία, τι επέλεξαν τελικά να διδάξουν εκείνοι που είχαν την ευθύνη των αποφάσεων;

**Άρθρο γνώμης από γονείς και υποστηρικτές της Τάξης ESL26