Ορισμένοι διαθέτουν την απαραίτητη επιστημονική κατάρτιση, πολλοί όμως βασίζονται κυρίως στην πειστική παρουσίαση και στη δύναμη των αλγορίθμων. Την ίδια στιγμή, η αλματώδης αύξηση του περιεχομένου που δημιουργείται με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης καθιστά ολοένα δυσκολότερο τον διαχωρισμό της έγκυρης πληροφορίας από την παραπληροφόρηση.
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν εξελιχθεί σε βασική πηγή ενημέρωσης για θέματα υγείας για εκατομμύρια ανθρώπους. Σε αντίθεση, όμως, με τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης ή τις επίσημες πηγές, το περιεχόμενο που δημοσιεύεται στις πλατφόρμες αυτές σπάνια υπόκειται σε ουσιαστικό επιστημονικό ή δημοσιογραφικό έλεγχο, γεγονός που ευνοεί τη διάδοση ανακριβών ή παραπλανητικών πληροφοριών.
Σε αυτό το πλαίσιο, ερευνητές ανέλυσαν τα δεδομένα περισσότερων από 7.000 ενηλίκων στις Ηνωμένες Πολιτείες, με στόχο να καταγράψουν τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για την αναζήτηση πληροφοριών υγείας.
Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο JAMA, αποκαλύπτουν ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον παράδοξο. Σχεδόν το 80% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι θεωρεί τις πληροφορίες υγείας που κυκλοφορούν στα social media ψευδείς ή παραπλανητικές. Ωστόσο, περισσότεροι από 1 στους 5 παραδέχθηκαν ότι έχουν λάβει αποφάσεις για την υγεία τους βασιζόμενοι σε όσα είδαν στις συγκεκριμένες πλατφόρμες. Η τάση αυτή ήταν ακόμη πιο έντονη στους ενήλικες άνω των 65 ετών.
Επιπλέον, η σχέση των χρηστών με το περιεχόμενο υγείας δεν περιορίζεται μόνο στην κατανάλωσή του. Περίπου το 85% δήλωσε ότι έχει δημοσιεύσει ή κοινοποιήσει προσωπικές εμπειρίες ή γενικές πληροφορίες σχετικά με την υγεία μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Η συνεχής αύξηση των influencers που ασχολούνται με θέματα υγείας δεν είναι τυχαία. Η αγορά του σχετικού περιεχομένου γνωρίζει εντυπωσιακή ανάπτυξη και εκτιμάται ότι θα αγγίξει τα 1,27 δισεκατομμύρια δολάρια το 2026, ενώ οι προβλέψεις κάνουν λόγο για σχεδόν 3,8 δισεκατομμύρια δολάρια έως το 2035. Η οικονομική αυτή δυναμική έχει οδηγήσει πολλούς δημιουργούς περιεχομένου να στραφούν σε θέματα υγείας, ακόμη και όταν δεν διαθέτουν την απαιτούμενη επιστημονική εξειδίκευση.
Το πρόβλημα, σύμφωνα με τους ερευνητές, είναι ότι δεν υπάρχει ένας ενιαίος μηχανισμός αξιολόγησης της αξιοπιστίας του περιεχομένου που διακινείται στα social media. Έτσι, παραπλανητικές πληροφορίες ή συμβουλές που επηρεάζονται από εμπορικά συμφέροντα μπορούν εύκολα να παρουσιαστούν ως αντικειμενικές και επιστημονικά τεκμηριωμένες.
Οι συνέπειες δεν είναι αμελητέες. Η αυτοδιάγνωση, η καθυστέρηση αναζήτησης ιατρικής βοήθειας και η υιοθέτηση μη αποδεδειγμένων θεραπειών αποτελούν μερικούς μόνο από τους πιθανούς κινδύνους.
Για τις ανάγκες της μελέτης, οι επιστήμονες αξιοποίησαν στοιχεία της εθνικής έρευνας Health Information National Trends Survey (HINTS) 2024, η οποία είναι αντιπροσωπευτική του ενήλικου πληθυσμού των ΗΠΑ και αντιστοιχεί σε περίπου 262 εκατομμύρια πολίτες.
Η ανάλυση επικεντρώθηκε σε τέσσερις βασικές συμπεριφορές: την κοινοποίηση πληροφοριών υγείας, τη συμμετοχή σε διαδικτυακές κοινότητες, τη λήψη αποφάσεων για την υγεία με βάση όσα εμφανίζονται στα social media και την αντίληψη των χρηστών σχετικά με την αξιοπιστία του περιεχομένου. Σχεδόν το 88% των ενηλίκων χρησιμοποιούσε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ το 70% συμμετείχε σε διαδικτυακές κοινότητες που σχετίζονται με θέματα υγείας.
Το πιο αξιοσημείωτο εύρημα ήταν η αντίφαση ανάμεσα στις πεποιθήσεις και στις πράξεις των χρηστών. Παρότι οι περισσότεροι αναγνώριζαν ότι μεγάλο μέρος του περιεχομένου είναι αναξιόπιστο, αρκετοί εξακολουθούσαν να το χρησιμοποιούν ως βάση για αποφάσεις που αφορούν την προσωπική τους υγεία.
Η έρευνα έδειξε ότι και τα άτομα με χρόνιες παθήσεις χρησιμοποιούν σε μεγάλο βαθμό τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το 85,5% δήλωσε ότι είναι ενεργός χρήστης, ωστόσο ήταν λιγότερο πιθανό να δημοσιεύει προσωπικές πληροφορίες για την υγεία του ή να συμμετέχει σε σχετικές διαδικτυακές ομάδες.
Επιπλέον, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα με υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο και μεγαλύτερο οικογενειακό εισόδημα εμφανίζονταν πιο επιφυλακτικά απέναντι στις πληροφορίες υγείας που διακινούνται μέσω των social media.
Οι συγγραφείς της μελέτης επισημαίνουν ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν αποτελούν πλέον συμπληρωματικό κανάλι ενημέρωσης, αλλά μία από τις βασικές πηγές πληροφόρησης για θέματα υγείας. Όπως τονίζουν, η πραγματικότητα αυτή καθιστά επιτακτική την ανάπτυξη αποτελεσματικότερων μηχανισμών ελέγχου της ποιότητας του περιεχομένου, αλλά και την ενίσχυση της επιστημονικά τεκμηριωμένης ενημέρωσης, ώστε να περιοριστεί η παραπληροφόρηση, ιδιαίτερα εκείνη που ενισχύεται από εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης.
ΠΗΓΗ: Ygeiamou.gr
Ακολουθήστε το Tothemaonline.com στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Ιδιαίτερη ικανοποίηση επικρατεί στη Λευκωσία μετά την απόφαση της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, να διορίσει τον Εκτελεστικό Αντιπρόεδρο της Κομισιόν, Ραφαέλε Φίτο, ως Ειδικό Απεσταλμένο της ΕΕ για το Κυπριακό.
