Η περασμένη εβδομάδα είχε άρωμα Κυπριακού. Και όχι απλώς επειδή Νίκος Χριστοδουλίδης και Τουφάν Ερχιουρμάν κάθισαν για σχεδόν τρεις ώρες στο ίδιο τραπέζι. Είχε άρωμα Κυπριακού, γιατί μαζί με την επανεμφάνιση της διπλωματικής κινητικότητας, επανεμφανίστηκαν και όλα εκείνα που κάνουν το Κυπριακό τόσο δύσκολο: οι διαφορετικές ερμηνείες της ίδιας εξέλιξης, η πολιτική ισότητα, τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, οι διεθνείς επαφές των Τουρκοκυπρίων, η προσπάθεια αποφυγής τετελεσμένων και πάνω απ’ όλα, το διαχρονικό πρόβλημα της μετάβασης από τις συναντήσεις στην ουσιαστική διαπραγμάτευση.
Η συμφωνία των δύο ηγετών, να συναντώνται τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα, ακόμη και συχνότερα εάν χρειάζεται, είναι αναμφίβολα θετική. Η συζήτηση της 26ης Αυγούστου δεν έμεινε μόνο στα διαδικαστικά, αλλά περιέλαβε συγκλίσεις, μεθοδολογία, ουσία και Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Το επόμενο ραντεβού ορίστηκε για τις 2 Σεπτεμβρίου.
Όμως εδώ αρχίζει το δύσκολο κομμάτι. Γιατί οι εβδομαδιαίες συναντήσεις είναι μέσο και όχι αποτέλεσμα και όσο θετικό κι αν είναι το γεγονός, ότι οι δύο πλευρές μιλούν, δεν μπορεί αυτή η διαδικασία, να καταστεί ανεξάντλητη. Κάποια στιγμή, θα πρέπει να απαντηθεί το ερώτημα, εάν υπάρχει πραγματική διαπραγματευτική πρόοδος, ή εάν η συχνή επαφή, αρχίζει να λειτουργεί και ως ένας βολικός μηχανισμός πολιτικής και επικοινωνιακής διαχείρισης.
Το ερώτημα αφορά και τους δύο.
Για τον Νίκο Χριστοδουλίδη, η εικόνα είναι ευνοϊκή.
Ο Πρόεδρος, μπορεί να δείχνει ότι η Κυπριακή Δημοκρατία επιδιώκει ενεργά την επανέναρξη της διαδικασίας, ότι κάθεται στο τραπέζι με τον κατοχικό ηγέτη και ότι αξιοποιεί τον ΟΗΕ και το διαπραγματευτικό κεκτημένο. Η Λευκωσία αποδίδει θετικό πρόσημο στη συνάντηση και υπογραμμίζει ότι η προσπάθεια συνεχίζεται.
Για τον Τουφάν Ερχιουρμάν η εικόνα είναι επίσης πολιτικά χρήσιμη.
Μπορεί να εμφανίζεται ως ο ηγέτης των Τ/κ, που θέλει τον διάλογο, αλλά ταυτόχρονα δεν υποχωρεί από τη θέση ότι, η πολιτική ισότητα αποτελεί βασική παράμετρο της διαδικασίας. Μετά τη συνάντηση, μάλιστα, κατέστησε σαφές, ότι η πολιτική ισότητα δεν αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης, με την έννοια ενός ανταλλάγματος που μπορεί να μπει σε δεύτερη μοίρα.
Άρα, και οι δύο έχουν πολιτικό όφελος από τη διατήρηση του momentum.Αυτό από μόνο του δεν σημαίνει ότι η κινητικότητα είναι προσχηματική.Σημαίνει όμως, ότι πρέπει να είμαστε προσεκτικοί.
Το Κυπριακό έχει γνωρίσει πολλές φορές περιόδους, στις οποίες η ίδια η διαδικασία γινόταν είδηση. Οι συναντήσεις γίνονταν περισσότερες, οι δηλώσεις πιο αισιόδοξες, οι προσδοκίες μεγάλωναν και στο τέλος το αποτέλεσμα ήταν ελάχιστο.
Γι’ αυτό, η σημερινή διαδικασία, δεν μπορεί να κριθεί από το πόσο συχνά θα συναντώνται οι δύο ηγέτες. Θα κριθεί από το τι θα έχει αλλάξει μετά από αυτές τις συναντήσεις.
Οι «αόρατοι» Τουρκοκύπριοι και η νέα επίθεση Ερχιουρμάν
Και ενώ οι δύο ηγέτες συμφωνούσαν στη συνέχιση του διαλόγου, ο Ερχιουρμάν ανέβαζε δημοσίως τους τόνους.
Η ακύρωση του camp της Barcelona στα κατεχόμενα, αποτέλεσε την αφορμή για μια από τις πιο έντονες παρεμβάσεις του Ερχιουρμάν, από τότε που ανέλαβε.
Το βασικό του μήνυμα, ήταν ότι οι Τουρκοκύπριοι δεν θα επιτρέψουν να καταστούν «αόρατοι». Η διατύπωση δεν ήταν τυχαία.
Ο Ερχιουρμάν, επιχειρεί να μετατρέψει μια συγκεκριμένη υπόθεση-την ακύρωση μιας αθλητικής διοργάνωσης-σε σύμβολο μιας ευρύτερης πολιτικής που, όπως υποστηρίζει, επιδιώκει να περιορίσει τις «διεθνείς» επαφές των Τουρκοκυπρίων.
Σε ιδιαίτερα αιχμηρό τόνο, υποστήριξε ότι πίσω από τις εξελίξεις υπάρχει προσπάθεια να αποκοπούν οι Τουρκοκύπριοι από τον έξω κόσμο και να καταστούν αόρατοι. Η θέση του, είναι ότι τέτοιες ενέργειες δεν συνάδουν με την οικοδόμηση εμπιστοσύνης, μεταξύ των δύο κοινοτήτων.
Το μήνυμα. έγινε ακόμη πιο πολιτικό όταν ο Έρχιουρμαν συνέδεσε την ακύρωση της Barcelona. με μια σειρά άλλων περιστατικών που, κατά την άποψή του, συνθέτουν ένα ευρύτερο μοτίβο.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται η πολιτική στόχευση.
Ο κατοχικός ηγέτης, δεν θέλει η συζήτηση να περιοριστεί στο αν ένα camp θα πραγματοποιηθεί στην κατεχόμενη Κύπρο.
Θέλει να μεταφερθεί στο ερώτημα. εάν η διεθνής κοινότητα οφείλει να συνεχίσει να αντιμετωπίζει τους Τουρκοκύπριους ως κοινότητα, που πρέπει να έχει διεθνείς επαφές, αθλητικές και πολιτιστικές ανταλλαγές και πρόσβαση στον έξω κόσμο.
Με άλλα λόγια, προσπαθεί να μεταφέρει το Κυπριακό από το πεδίο της αναγνώρισης και της νομιμότητας στο πεδίο των δικαιωμάτων, της απομόνωσης και της καθημερινής ζωής.
Στις 28 Αυγούστου, πέρασε στο επόμενο επίπεδο και απέστειλε τρεις ξεχωριστές επιστολές: στον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, στην Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και στον πρόεδρο της Barcelona, Ζοάν Λαπόρτα.
Η κίνηση έχει ξεκάθαρη πολιτική σημασία.
Στις επιστολές καταγγέλλει, σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, προσπάθειες «παρακώλυσης» των Τουρκοκυπρίων από την ελληνοκυπριακή πλευρά σε διπλωματικό, πολιτιστικό και αθλητικό επίπεδο. Παράλληλα, επικαλείται αναφορές και αποφάσεις του ΟΗΕ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την ανάγκη αντιμετώπισης της δήθεν απομόνωσης των Τουρκοκυπρίων και ζητά να ληφθούν μέτρα, χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση.
Είναι μια κίνηση που έχει δύο αποδέκτες. Ο πρώτος είναι η διεθνής κοινότητα.Ο δεύτερος είναι το εσωτερικό ακροατήριο των Τουρκοκυπρίων.
Προς τα έξω, ο Έρχιουρμαν θέλει να δείξει ότι το ζήτημα της διεθνούς απομόνωσης, δεν μπορεί να αγνοείται.
Προς τα μέσα, θέλει να καταστήσει σαφές, ότι η νέα πολιτική ηγεσία των Τουρκοκυπρίων δεν πρόκειται να αποδεχτεί μια κατάσταση στην οποία, όπως υποστηρίζει, η κοινότητά του, θα βρίσκεται αποκλεισμένη από διεθνείς επαφές.
Έτσι, η φράση. «δεν θα αφήσουμε τους Τουρκοκύπριους να γίνουν αόρατοι» μετατρέπεται από σύνθημα σε πολιτική γραμμή.
Η απάντηση της Λευκωσίας
Για τη Λευκωσία, η διοργάνωση διεθνών εκδηλώσεων στα κατεχόμενα, δεν είναι ένα ουδέτερο ζήτημα πολιτισμού ή αθλητισμού. Υπάρχει ο φόβος, ότι η συμμετοχή διεθνών οργανισμών και εταιρειών σε τέτοιες δραστηριότητες, μπορεί να συμβάλει στην έμμεση αναβάθμιση ή κανονικοποίηση του παράνομου καθεστώτος.
Η Ολγκίν επιστρέφει και δεν έρχεται με άδεια χέρια
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η επιστροφή της Μαρίας Άνχελα Ολγκίν στην Κύπρο στις αρχές Σεπτεμβρίου αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα.
Η προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, επιστρέφει στο νησί σε μια στιγμή. κατά την οποία οι δύο ηγέτες έχουν συμφωνήσει σε εβδομαδιαίες συναντήσεις, αλλά οι βασικές πολιτικές διαφορές παραμένουν.
Και το σημαντικό είναι ότι η Ολγκίν δεν επιστρέφει σε ένα κενό.
Τα Ηνωμένα Έθνη. έχουν ήδη προχωρήσει στην καταγραφή των προηγούμενων συγκλίσεων. Αυτό είναι κρίσιμο, διότι η πρόθεση της διαδικασίας, είναι να μην ξεκινήσει ξανά το Κυπριακό από το μηδέν.
Με άλλα λόγια, στις αποσκευές της Ολγκίν βρίσκεται πλέον ένα βασικό πολιτικό εργαλείο: η καταγραφή όσων οι δύο πλευρές είχαν καταφέρει να προσεγγίσουν σε προηγούμενους γύρους διαπραγμάτευσης, μέχρι και την 7η Ιουλίου στο Κραν Μοντανά.
Συγκλίσεις και 5+1: η πενταμερής δεν μπορεί να είναι αυτοσκοπός
Η πιθανότητα μιας νέας διευρυμένης διάσκεψης 5+1 έχει επανέλθει στη συζήτηση, αλλά η ίδια η λογική της διαδικασίας, είναι ότι η διάσκεψη πρέπει να είναι αποτέλεσμα προεργασίας και όχι υποκατάστατό της. Η Ολγκίν, έχει μεταφέρει αυτό το μήνυμα, ενώ ο Αντόνιο Γκουτέρες, έχει ζητήσει να υπάρξει προετοιμασία, σε επίπεδα που αφορούν τα ΜΟΕ, τη μεθοδολογία και την ουσία.
Αυτό σημαίνει ότι η νέα περίοδος είναι κρίσιμη.
Εάν οι εβδομαδιαίες συναντήσεις, οδηγήσουν σε πραγματικές συγκλίσεις, τότε υπάρχει λόγος να μιλάμε για momentum.
Εάν απλώς παράγουν κοινές φωτογραφίες και θετικές δηλώσεις, τότε η εικόνα θα είναι πολύ διαφορετική.
Πάνω από όλα υπάρχει ο Γκουτέρες.
Η θητεία του Γενικού Γραμματέα ολοκληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου 2026. Αυτό δεν αποτελεί επίσημη προθεσμία για το Κυπριακό.Αποτελεί όμως ένα άτυπο πολιτικό χρονοδιάγραμμα.
Ο Αντόνιο Γκουτέρες, έχει επενδύσει προσωπικά στην προσπάθεια. Η επίσκεψή του στην Κύπρο, η ενεργοποίηση της Ολγκίν και η νέα προσπάθεια να δημιουργηθεί προϋπόθεση για διευρυμένη συνάντηση δεν μπορούν να αποσυνδεθούν από το γεγονός ότι ο σημερινός Γενικός Γραμματέας βρίσκεται στο τελευταίο τετράμηνο της θητείας του.
Άρα, ο χρόνος δεν είναι άπειρος. Οι δύο ηγέτες, μπορούν να συναντιούνται κάθε εβδομάδα, αλλά πόσες εβδομάδες απομένουν μέχρι να πρέπει να αξιολογηθεί εάν υπάρχει πραγματική πρόοδος;
Και είναι εδώ, που η επικοινωνιακή διάσταση, αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
